නවසීලන්ත RSA ව්‍යාපාරය දෙකඩ වෙයි – පාලන බලය සහ මුදල් වෙනුවෙන් අධිකරණ සටනක්

විශේෂ විමර්ශනාත්මක වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

අොක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 16 — නවසීලන්තයේ Fabric of society වැදගත් කොටසක් වන RSA ආයතනය, එහි නව ව්‍යවස්ථාව සහ මුදල් පරිපාලනය සම්බන්ධයෙන් ඇති වූ ගැටුමක් හේතුවෙන් දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව ඇති බව ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදී ඩේවිඩ් ෆිෂර් (David Fisher) අනාවරණය කරයි.

1. ගැටුමේ ආරම්භය: නවීකරණය ද? ස්වාධීනත්වය ද?

වසර කිහිපයකට පෙර මාර්ටින් ඩන් (Martyn Dunne) සහ බක් ෂෙල්ෆර්ඩ් (Buck Shelford) වැනි ප්‍රබල නායකයින් RSA වෙත පැමිණි අතර, ඔවුන්ගේ අරමුණ වූයේ සංවිධානය නවීකරණය කිරීමයි. ඔවුන් පැවසුවේ RSA යනු හුදෙක් ‘අරක්කු බාර්’ (Booze barns) පවත්වාගෙන යන ස්ථානයක් නොවී, එහි මුල් අරමුණ වූ විරුවන්ගේ සුබසාධනය වෙත නැවත හැරවිය යුතු බවයි.

• ව්‍යවස්ථාමය අර්බුදය: පැරණි නීති අනුව නව ව්‍යවස්ථාවක් සම්මත කිරීමට 75%ක කැමැත්ත අවශ්‍ය වුවද, ජාතික මණ්ඩලය විසින් ‘සංක්‍රාන්ති නීති’ භාවිතා කරමින් සරල බහුතරයකින් නව ව්‍යවස්ථාව සම්මත කර ගැනීමට උත්සාහ කළේය.
• කැරලිකාර ශාඛා: මෙයට එරෙහිව රට පුරා පිහිටි ශාඛා 182න් තුනෙන් එකක් පමණ (ශාඛා 60ක් පමණ) විරෝධය පළ කර ඇති අතර ඉන් ප්‍රධාන ශාඛා 5ක් අධිකරණය හමුවට ගොස් තිබේ.

2. මහාධිකරණ තීන්දුව සහ බිඳ වැටීම

පසුගිය මාසයේදී නවසීලන්ත මහාධිකරණය (High Court) විසින් මෙම නඩුවේ තීන්දුව ලබා දෙමින්, ජාතික මණ්ඩලයේ ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලිය අනුමත කරන ලදී. එහෙත් මෙය සංවිධානයේ සමගියට එල්ල වූ මරු පහරක් විය.

• මිලියන 100ක පාඩුව: පසුගිය කාලය තුළ ශාඛා රැසක් වැසී යාම නිසා සංවිධානයට අහිමි වූ දේපළවල වටිනාකම ඩොලර් මිලියන 100ක් පමණ වන බව ගණන් බලා ඇත.
• සාමාජිකත්වය අඩුවීම: පැරණි යුද විරුවන් මියයාම සහ නව පරපුර මීට සම්බන්ධ නොවීම නිසා සමාජ ශාලා පවත්වාගෙන යාමට මුදල් නොමැති වීම මෙම ගැටුමට ප්‍රධාන හේතුවකි.

3. ‘පොපි’ මල් දෙකක් – බෙදී ගිය සැමරුම

එළඹෙන ඇන්සැක් දිනය (Anzac Day) වෙනුවෙන් නවසීලන්තය සූදානම් වන විට, මෙම බෙදීම සංකේතාත්මකව ද දර්ශනය වීමට නියමිතය.

• බ්‍රිතාන්‍ය පොපි මල: ජාතික මණ්ඩලය විසින් බ්‍රිතාන්‍යයෙන් පොපි මල් ඇණවුම් කර ඇති අතර එහි කොළ දෙකක් සහිත වෙනස් මෝස්තරයක් ඇත.
• කැරලිකාර පොපි මල: කැරලිකාර ශාඛා විසින් නවසීලන්තයට ආවේණික මෝස්තරයකින් යුත් තමන්ගේම පොපි මල් නිෂ්පාදනය කර තිබේ. මෙය අග්‍රාමාත්‍යවරයා සහ ආණ්ඩුකාරවරයා වැනි ප්‍රභූවරුන්ට පැළඳිය යුත්තේ කුමන පොපි මලද යන්න පිළිබඳව ‘අපහසුතාවක්’ ඇති කරන තත්ත්වයක් බව විචාරකයින් පවසති.