නවසීලන්තයේ ඉන්ධන මිල ඩොලර් 3 සීමාව පනී – “අනවශ්‍ය ලෙස බිය විය යුතු නැතැයි” රජයෙන් දැනුම්දීමක්

ආර්ථික සහ දේශපාලන වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 16 — ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) ආශ්‍රිතව නාවික ගමනාගමනයට බාධා කරමින් එල්ල කරන ප්‍රහාර හේතුවෙන් ගෝලීය තෙල් සැපයුම අඩාල වී ඇත. ලෝක තෙල් පරිභෝජනයෙන් 20%ක් පමණ ප්‍රවාහනය කෙරෙන මෙම තීරණාත්මක මුහුදු මාර්ගය වැසී යාම නවසීලන්තයේ පාරිභෝගිකයින්ට ද දැඩි ලෙස බලපා තිබේ.

1. තොග පවතින්නේ කුමන මට්ටමකද?

මුදල් අමාත්‍ය නිකොලා විලිස් (Nicola Willis) පවසන්නේ රට තුළ ඉන්ධන හිඟයක් පිළිබඳව මේ දක්වා වාර්තා වී නොමැති බවයි. නවසීලන්තය සතුව දැනට:

• රට තුළ පවතින තොග: දින 32කට ප්‍රමාණවත් ඉන්ධන.
• නැව් මගින් ලැබෙමින් පවතින තොග: තවත් දින 25කට ප්‍රමාණවත් ඉන්ධන.

“ඉන්ධන හිඟයක් ඇති වීමට ඉඩක් නැහැ. කිසියම් ඇණවුමක් අවලංගු වුවහොත් අපට ඒ පිළිබඳව සති කිහිපයකට පෙර තොරතුරු ලැබෙනවා. එම නිසා ජනතාව කලබල වී ඉන්ධන පිරවුම්හල් අසල පෝලිම් ගැසීම අවශ්‍ය නැහැ,” යැයි ඇය වැඩිදුරටත් පැවසුවාය.

2. පිරවුම්හල්වල තත්ත්වය

Waitomo සමාගමේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී සයිමන් පර්හැම් පවසන්නේ පසුගිය දින කිහිපය තුළ ඉන්ධන ඉල්ලුම 15%කින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. ඇතැම් පිරවුම්හල්වල ඉන්ධන තොග තාවකාලිකව අවසන් වුවද, පැය භාගයක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ ඒවා නැවත පිරවීමට පියවර ගන්නා බව ඔහු සඳහන් කළේය.

3. ජීවන වියදම සහ රජයේ මැදිහත්වීම

ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම අඩු ආදායම්ලාභී වැඩ කරන ජනතාවට දැඩි පහරක් බව රජය පිළිගනී. එහෙත්, මීට පෙර පැවති රජය ක්‍රියා කළ ආකාරයට ඉන්ධන බද්ද (Excise Tax) තාවකාලිකව කපා හැරීමට වත්මන් රජය සූදානම් නැත.

• ඉලක්කගත සහන: රජය විසින් සහන ලබා දෙන්නේ නම්, ඒවා වඩාත් අවශ්‍ය පිරිස වෙත පමණක් සෘජුවම ලැබෙන පරිදි (Targeted support) ක්‍රියාත්මක කරන බව නිකොලා විලිස් පැවසුවාය.