ඔබේ ජංගම දුරකථනය ඔබ පවසන දේ හොරෙන් අසා සිටිනවාද? – තාක්ෂණික රහස හෙළි වෙයි

විශේෂ තාක්ෂණික වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

2026 මාර්තු 16 — ජංගම දුරකථනය අපේ රහස් අසා සිටිනවා යන හැඟීම අප කාටත් පොදු අත්දැකීමකි. බොහෝ දෙනා පවසන්නේ තමන් කතාබස් කරන දේට අදාළ වෙළඳ දැන්වීම් ඉතා කෙටි කලකින් දුරකථනය තුළ දර්ශනය වන බවයි.

1. සැබවින්ම දුරකථනය අපට සවන් දෙනවාද?

තාක්ෂණික සදාචාරය පිළිබඳ පර්යේෂක ඇන්ඩෲ චෙන් (Andrew Chen) පවසන පරිදි, මෙයට කෙටි පිළිතුර වන්නේ ‘ඔව්’ යන්නයි. නමුත් එය බොහෝ දෙනා සිතන ආකාරයේ පටිගත කිරීමක් නොවේ.

• අවදි වීමේ වචන (Wake Words): Siri හෝ Google Assistant වැනි හඬ සහායකයින් (Voice Assistants) ක්‍රියාත්මක කර ඇති විට, ඒවා “Hey Siri” වැනි අවදි වීමේ වචනයක් ශ්‍රවණය වන තෙක් සැමවිටම සූදානමින් සිටියි.
• දත්ත විශ්ලේෂණය: දුරකථනය අපේ කතාවලට සවන් දෙනවාට වඩා, එය අප පිළිබඳව දැනටමත් සතු කරගෙන ඇති දැවැන්ත දත්ත ප්‍රමාණය (Data) භාවිතා කර අප උනන්දු වන දේ ගැන අනාවැකි පළ කරයි.

2. දුරකථනය ඔබ ගැන දන්නේ මොනවාද?

ඔබ පිවිසෙන වෙබ් අඩවි, ඔබ කරන සෙවුම් (Search history), ඔබේ පිහිටීම (Location), සහ ඔබ මිලදී ගන්නා දේවල් පිළිබඳව තාක්ෂණික සමාගම් සතුව විශාල දත්ත ගබඩාවක් ඇත. විශේෂයෙන්ම ඔබ නොමිලේ භාවිතා කරන Google, Facebook වැනි සේවාවන් සඳහා ඔබ ගෙවන මිල වන්නේ ඔබේ ‘පෞද්ගලික දත්ත’ ය. ඔබ ලියන විද්‍යුත් තැපැල් (Emails), ඔබ නරඹන වීඩියෝ සහ ඔබ ඡායාරූප ගත් ස්ථාන පවා ඔවුන්ගේ වෙළඳ දැන්වීම් ඉලක්ක කර ගැනීමට යොදා ගැනේ.

3. මිතුරන්ගේ බලපෑම සහ මනෝවිද්‍යාව

සමහර විට ඔබ කතා කළ දෙයක් ගැන දැන්වීම් පෙනෙන්නේ ඔබ එය සෙවුම් නොකළත් ඔබේ මිතුරා හෝ දරුවා එය සෙවුම් කර ඇති නිසා විය හැක. එකම Wi-Fi ජාලයක් භාවිතා කරන හෝ එකිනෙකට සමීපව පවතින උපාංග හඳුනා ගැනීමට තාක්ෂණික සමාගම්වලට හැකියාව ඇත. මනෝවිද්‍යා මහාචාර්ය ස්ටීවන් හිල් (Stephen Hill) පෙන්වා දෙන්නේ මෙහිදී ‘සනාථ කිරීමේ පක්ෂග්‍රාහීත්වය’ (Confirmation Bias) ද බලපාන බවයි. එනම්, අප දිනකට කරන දහස් ගණන් කතාවලින් දැන්වීම් පළ නොවන අවස්ථා අපට අමතක වන අතර, දැන්වීමක් පළ වූ දුර්ලභ අවස්ථාව පමණක් අපගේ මතකයේ තදින් රැඳී පවතී.

4. ඔබේ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කර ගන්නේ කෙසේද?

ඔබේ දත්ත පිළිබඳව ඔබ සැලකිලිමත් වන්නේ නම් පහත පියවර අනුගමනය කළ හැකිය:

• හඬ සහායකයින් අක්‍රීය කරන්න: Siri හෝ Google Assistant අක්‍රීය කරන්න.
• යෙදුම් අවසර පරීක්ෂා කරන්න (App Permissions): Facebook වැනි යෙදුම්වලට ඔබේ මයික්‍රොෆෝනය (Microphone) භාවිතා කිරීමට දී ඇති අවසරය අක්‍රීය කරන්න.
• වෙළඳ දැන්වීම් පාලනය: Google Ad Centre වැනි සේවාවන් හරහා පෞද්ගලීකරණය කළ දැන්වීම් සීමා කරන්න.
• Browser Cookies ඉවත් කරන්න: නිතරම ඔබේ අන්තර්ජාල සෙවුම් දත්ත (Cookies) ඉවත් කිරීමට පියවර ගන්න.