“තෙල් අර්බුදය දැන් ‘සෑම භාණ්ඩයකම’ අර්බුදයක් බවට පත්වෙයි” – ප්ලාස්ටික්, ආහාර සහ ඖෂධ හිඟය හමුවේ ලෝකයම අඳුරු ප්‍රපාතයකට.

විශේෂ ආර්ථික පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

හොංකොං/වොලින්ටන් — 2026 අප්‍රේල් 06 — ඉරාන යුද්ධය ආරම්භ වී මසක් ගතවන තැන, ගෝලීය බොරතෙල් හිඟය හුදෙක් ඉන්ධන අර්බුදයක් පමණක් නොව, එදිනෙදා ජීවිතයට අවශ්‍ය සෑම භාණ්ඩයකම හිඟයක් දක්වා දරුණු අතට හැරෙමින් පවතී. හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර වීමෙන් ගෝලීය තෙල් සහ ගෑස් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් අහිමි වීම, නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයේ කොඳු නාරටිය බඳු පෙට්‍රෝ රසායනික (Petrochemicals) නිෂ්පාදන අඩාල වීමට සෘජුවම බලපා ඇත.

1. ආසියානු නිෂ්පාදන ක්ෂේත්‍රයට එල්ල වූ දරුණු පහර

ලොව නිෂ්පාදනවලින් අඩකට වඩා දායක වන ආසියාව, මෙම අර්බුදයෙන් දැඩිම බලපෑමට ලක්ව සිටියි.

• දෛනික භාණ්ඩ: සපත්තු, ඇඳුම් පැළඳුම්, ප්ලාස්ටික් බෑග් සහ ඇසුරුම් ද්‍රව්‍ය නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය පොලියෙස්ටර් සහ රබර් මිල ගණන් ඉහළ ගොස් ඇත.
• සවුත් කොරියාව: ජනතාව කසළ බෑග් පවා තොග රැස් කිරීමට (Panic-buying) පෙළඹී ඇති අතර, රජය විසින් එක්වරක් පමණක් භාවිතා කරන ප්ලාස්ටික් භාවිතය අවම කරන ලෙස දන්වා ඇත.
• තායිවානය: ප්ලාස්ටික් ඇසුරුම් හිඟය නිසා සහල් මිල ඉහළ දැමීමට ගොවීන් තීරණය කර තිබේ.
• ඉන්දියාව: ප්ලාස්ටික් බෝතල් පියන්වල මිල සිව් ගුණයකින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, පිඟන් මැටි (Ceramics) කර්මාන්තශාලා සිය ගණනක් ගෑස් හිඟය නිසා වසා දමා ඇත.

2. සෞඛ්‍ය සහ ආහාර සුරක්ෂිතතාවයට එල්ල වන තර්ජනය

මෙම අර්බුදය හුදෙක් පාරිභෝගික භාණ්ඩවලට පමණක් සීමා නොවී අත්‍යවශ්‍ය සේවා කරා ද පැතිර යමින් පවතී.

• වෛද්‍ය උපකරණ: ජපානයේ වෘක්කවේද (Dialysis) ප්‍රතිකාර සඳහා අවශ්‍ය ප්ලාස්ටික් නල හිඟ වීමෙන් රෝගීන්ගේ ජීවිත අවදානමට ලක්ව ඇත. මැලේසියාවේ වෛද්‍ය අත් මේස් (Gloves) නිෂ්පාදනය ද අමුද්‍රව්‍ය හිඟය නිසා අඩාල වී තිබේ.
• පොහොර හිඟය: ලොව පොහොර නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය සල්ෆර්වලින් 45%ක් සහ යූරියා නිෂ්පාදනයෙන් 22%ක් සපයන්නේ මැදපෙරදිග කලාපයයි. මේ නිසා ඇමරිකාව සහ ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල පොහොර මිල ඉහළ ගොස් ඇති අතර එය ලෝක ආහාර මිල ඉහළ යාමට හේතු වනු ඇත.
• ඉලෙක්ට්‍රොනික උපකරණ: අර්ධ සන්නායක (Semiconductors) නිෂ්පාදනයට අවශ්‍ය හීලියම් වායුවෙන් 33%ක් සැපයෙන්නේ මැදපෙරදිගිනි. මෙම හිඟය ඉදිරියේදී ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථන සහ පරිගණක මිල ඉහළ යාමට බලපානු ඇත.

3. නැප්තා (Naphtha) අර්බුදය සහ ආර්ථික බිඳවැටීම

බොහෝ රටවල් සිය හදිසි තෙල් සංචිත මුදා හැරියද, ප්ලාස්ටික් සහ කෘතිම ද්‍රව්‍ය නිපදවීමට අවශ්‍ය මූලික අමුද්‍රව්‍යය වන ‘නැප්තා’ සඳහා සංචිත හෝ විකල්ප නොමැති වීම ප්‍රධාන ගැටලුවයි.

• මිල ඉහළ යාම: පෙබරවාරි අග සිට මේ දක්වා ආසියාවේ ප්ලාස්ටික් අමුද්‍රව්‍ය මිල 59%කින් ඉහළ ගොස් ඇති බව ICIS දත්ත පෙන්වා දෙයි.
• බලශක්ති විකල්ප: බලශක්ති හිඟය පියවා ගැනීම සඳහා ජපානය සිය ගල්අඟුරු බලාගාරවල පනවා තිබූ සීමාවන් තාවකාලිකව ඉවත් කිරීමට තීරණය කර ඇත.
• ආයතනික බලපෑම: දකුණු කොරියාවේ විශාලතම නූඩ්ල්ස් නිෂ්පාදකයා වන ‘නොන්ෂිම්’ (Nongshim) ආයතනය පවසන්නේ ඔවුන් සතුව ප්ලාස්ටික් ඇසුරුම් පවතින්නේ තවත් මසකට පමණක් බවයි.