නාසා ආයතනයේ ‘Swift’ අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය බේරා ගැනීමේ මෙහෙයුමට මඟදී බාධා – ‘LINK’ චන්ද්රිකාව පාලනයට ගනියි!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 08 — නාසා (NASA) ආයතනයේ ප්රධාන පෙළේ අභ්යවකාශ නිරීක්ෂණාගාරයක් වන Neil Gehrels Swift දුරේක්ෂය පෘථිවි වායුගෝලයට ඇද වැටීමෙන් බේරා ගැනීම සඳහා දියත් කරන ලද අතිශය අවදානම් සහගත මෙහෙයුමකදී අනපේක්ෂිත තාක්ෂණික ගැටලු මතුවී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම මෙහෙයුම සඳහා යවන ලද රොබෝ චන්ද්රිකාව පාලනය කර ගැනීමට සහ එය යළි නිවැරදි මාවතට ගැනීමට ඉංජිනේරුවන් සමත්ව ඇත.
1. මෙහෙයුමට මතු වූ අභියෝග සහ සිදුවූයේ කුමක්ද?
- වසර 22ක සේවය: අභ්යවකාශයේ තාරකා විද්යාත්මක සංසිද්ධි නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා මීට වසර 22කට පෙර අභ්යවකාශයට යවන ලද ‘Swift’ දුරේක්ෂය, සූර්ය ක්රියාකාරකම් හේතුවෙන් ඇති වූ වායුගෝලීය පීඩනය නිසා පෘථිවිය වෙත ඇද වැටීමේ අවදානමකට මුහුණ දී සිටී.
- ‘LINK’ චන්ද්රිකාවේ දෝෂය: නාසා ආයතනයේ අනුග්රහයෙන් ඇරිසෝනාහි Katalyst Space Technologies ආයතනය විසින් නිර්මාණය කරන ලද ‘LINK’ නම් රොබෝ චන්ද්රිකාව පසුගිය ජූලි 3 වැනි දින අභ්යවකාශයට යවන ලදී. කෙසේ වෙතත්, ජූලි 25 වැනි දින මෙම චන්ද්රිකාව පාලනයකින් තොරව බහු-අක්ෂ භ්රමණයකට (multi-axis spin) ලක්වීම හේතුවෙන් සන්නිවේදන බිඳ වැටීම් සිදු විය.
- හානියට පත් කොටස්: චන්ද්රිකාවේ තිබූ ප්රතික්රියා చక్ర (reaction wheels) තුනෙන් දෙකක් ක්රියා විරහිත වී ඇති බව මූලික පරීක්ෂණවලදී අනාවරණය විය.
2. තත්ත්වය පාලනය කර ගැනීම සහ ඉදිරි පියවර
- භ්රණ වේගය අඩු කිරීම: Katalyst සහ නාසා ඉංජිනේරුවන් විසින් ගත් දැඩි උත්සාහයක් මත, විද්යුත් ප්රචාලන ත්රස්ත (electric propulsion thruster) භාවිත කරමින් චන්ද්රිකාවේ භ්රමණ වේගය තත්පරයට අංශක 9 සිට තත්පරයට අංශක 1.47 දක්වා අඩු කර ගැනීමට සමත්ව ඇත.
- මෘදුකාංග යාවත්කාලීන කිරීම: ක්රියා විරහිත වූ ප්රතික්රියා මෙවලම් වෙනුවට නව මෘදුකාංග යාවත්කාලීන කිරීම් (software updates) යැවීමට කණ්ඩායම සූදානම් වන අතර, මේ හරහා චන්ද්රිකාවේ දිශානතිය සම්පූර්ණයෙන්ම පාලනය කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.
- කාල නියමයන් වෙනස් වීම: මෙම තාක්ෂණික දෝෂ හේතුවෙන් Swift දුරේක්ෂය සමඟ LINK චන්ද්රිකාව සම්බන්ධ වීමේ කාලය මඳක් ප්රමාද වී ඇති අතර, එය අගෝස්තු මස අගදී සිදු කිරීමට නියමිතය. කෙසේ වෙතත්, මෙහෙයුම සම්පූර්ණ සාර්ථකත්වයකින් නිම කර දුරේක්ෂය ආරක්ෂිත කක්ෂයකට රැගෙන යා හැකි වනු ඇතැයි විද්යාඥයෝ විශ්වාසය පළ කරති.
