2075 වන විට ගංවතුරින් සිදුවන හානි 53%කින් ඉහළ යා හැකි බවට අනතුරු ඇඟවීමක්

පරිසර සහ යටිතල පහසුකම් පුවත්

2026 ජූලි 09 — දේශගුණික විපර්යාස හේතුවෙන් ඇතිවිය හැකි ගංවතුර තත්ත්වයන් නිසා නවසීලන්තයේ යටිතල පහසුකම් සහ දේපළවලට සිදුවන හානි සහ ඒවා අලුත්වැඩියා කිරීමේ පිරිවැය 2075 වන විට 53%කින් ඉහළ යා හැකි බව නවතම පෘථිවි විද්‍යා අධ්‍යයන වාර්තාවක් පෙන්වා දෙයි.

යටිතල පහසුකම් කොමිෂන් සභාව (Infrastructure Commission) වෙනුවෙන් සිදු කරන ලද මෙම අධ්‍යයනය මගින් පෙන්වා දෙන්නේ දැනට පවතින හානි මට්ටම සහ අනාගත දේශගුණික අවදානම් පිළිබඳවයි.

වාර්තාවේ ප්‍රධාන කරුණු:

• ගංවතුර හානි පිරිවැය: 2025 වසරේදී ගොඩබිම් ගංවතුර (Inland flooding) හේතුවෙන් වාර්ෂිකව සිදුවන සාමාන්‍ය හානිය ඩොලර් මිලියන 471.9ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත. මෙය 2075 වන විට ඉහළ විමෝචන අවස්ථාවන් යටතේ ඩොලර් මිලියන 721.3ක් දක්වා (53%කින්) ඉහළ යා හැකි බව අනාවැකි පළ වේ.
• මුහුදු වෙරළබඩ ගංවතුර: මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම හේතුවෙන් වෙරළබඩ ගංවතුර හානි දැනට වඩා දෙගුණයකින් පමණ වේගයෙන් වර්ධනය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
• වඩාත් බලපෑමට ලක්වන ප්‍රදේශ: 2075 වන විට වැඩිම හානියක් සිදුවිය හැකි ප්‍රදේශ ලෙස හෞරාකි (Hauraki – 244%), නෙල්සන් නගරය (Nelson City – 166%), බුලර් (Buller – 117%), වකටානේ (Whakatāne – 116%) සහ නේපියර් (Napier – 113%) හඳුනාගෙන ඇත.
• යටිතල පහසුකම් අංශ: හානි වීමේ වැඩිම අවදානමක් පවතින්නේ දුම්රිය මාර්ග ජාලයට වන අතර, ජල සැපයුම් සහ විදුලිබල ජාලයන් ද ඉහළ අවදානමකට ලක්ව ඇත.

අනාගත පියවර:

යටිතල පහසුකම් කොමිෂන් සභාවේ ආර්ථික විද්‍යා සහ පර්යේෂණ අධ්‍යක්ෂ ග්‍රැහැම් කැම්බල් මහතා පවසන්නේ, අනාගත දේශගුණික අවදානම් හමුවේ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව (Resilience) සහිත යටිතල පහසුකම් ගොඩනැගීම අත්‍යවශ්‍ය බවයි. මෙම පර්යේෂණය මගින් ලැබෙන දත්ත, අනාගත ආයෝජන සහ ප්‍රතිපත්ති තීරණ සඳහා ඉතා වැදගත් වනු ඇත.

මෙම වාර්තාව මගින් අවධාරණය කරන්නේ, වර්තමානයේ ගන්නා තීරණ ඉදිරි දශක ගණනාවක් පුරා නවසීලන්තයේ හැඩරුව තීරණය කරනු ඇති බවයි. ගංවතුර අවදානම පාලනය කිරීම සඳහා පමණක් නොව, එවැනි තත්ත්වයන්ට මුහුණ දිය හැකි යටිතල පහසුකම් නිර්මාණය කිරීම සඳහා වහාම අවධානය යොමු කළ යුතු බව විද්වතුන් පෙන්වා දෙයි.