විනාඩි 45ක සාකච්ඡාවකින් කාන්තාවන් 180,000කගේ වැටුප් අයිතිය අහෝසි වෙයි: රජයේ රහසිගත තීරණය හෙළි වෙයි

ගවේෂණාත්මක පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන් (Wellington), නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 20 — 2025 මාර්තු 19 වැනිදා පස්වරුවේ පැවති විනාඩි 45ක මාර්ගගත (Online) රැස්වීමකින් පසු, නවසීලන්තයේ හෙදියන්, ගුරුවරුන් සහ රැකවරණ සේවිකාවන් ඇතුළු කාන්තාවන් බහුතරයක් සේවය කරන ක්ෂේත්‍රවල වැටුප් විෂමතා ඉවත් කිරීම සඳහා වෙන්කර තිබූ ඩොලර් බිලියන 12.8ක මුදලක් රජය වෙත ආපසු ලබා ගැනීමට තීරණය කර ඇත.

1. තීරණාත්මක විනාඩි 45 සහ ‘කළු පෙට්ටිය’

මෙම රැස්වීමට බෘක් වෑන් වෙල්ඩන්, නිකොලා විලිස්, ජුඩිත් කොලින්ස් සහ සිමියොන් බ්‍රවුන් යන ප්‍රබල අමාත්‍යවරුන් සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරීන් සහභාගී වී ඇත.

රහසිගත තීරණ: මෙම රැස්වීමේදී ගත් තීරණ පිළිබඳ කිසිදු නිල සටහනක් හෝ වාර්තාවක් (Minutes) ලබා දීම රජය ප්‍රතික්ෂේප කර ඇති අතර, එය “කළු පෙට්ටියක්” (Black box) වැනි රහසිගත ක්‍රියාවලියක් බව විවේචකයෝ පවසති.
දැඩි කොන්දේසි: නිලධාරීන් යෝජනා කළ මට්ටමටත් වඩා දැඩි ලෙස නීති පැනවීමට අමාත්‍යවරුන් මෙහිදී තීරණය කර ඇත.

2. නව නීතියෙන් සිදු වූ වෙනස්කම්

මෙම සාකච්ඡාවෙන් පසු හඳුන්වා දුන් ‘සමාන වැටුප් සංශෝධන පනත’ (Equal Pay Amendment Act) හරහා කාන්තා සේවිකාවන්ට සිය වැටුප් අයිතීන් දිනා ගැනීම ඉතා අපහසු කර තිබේ:

කාන්තා ප්‍රතිශතය ඉහළ දැමීම: යම් රැකියාවක් “කාන්තාවන් බහුල” රැකියාවක් ලෙස සැලකීමට තිබූ 60%ක සීමාව 70% දක්වා ඉහළ දමා ඇත. මේ නිසා 68%ක් කාන්තාවන් සිටින ගුරු වෘත්තිය වැනි ක්ෂේත්‍ර රැසකට මෙම අයිතිය අහිමි විය.
සැසඳීම් සීමා කිරීම: කාන්තා සේවිකාවන්ගේ වැටුප් පිරිමි සේවකයන් සමඟ සැසඳීමේදී (Comparators), එය තමන්ගේම ක්ෂේත්‍රය තුළ පමණක් සිදු කළ යුතු බවට නීති පනවා ඇත.
පවතින ඉල්ලීම් අහෝසිය: ඒ වන විටත් ඉදිරිපත් කර තිබූ වැටුප් සමානතා ඉල්ලීම් 33ක් මැද මග නතර කර දමා ඇත.

3. විවේචන සහ “බලය අයුතු ලෙස භාවිත කිරීම”

මහජන තේරීම් කාරක සභාව මෙම ක්‍රියාවලිය හඳුන්වා දුන්නේ “බලය දරුණු ලෙස අයුතු ලෙස භාවිත කිරීමක්” ලෙසයි.

NZEI විවේචනය: අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ සේවකයන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටින NZEI සංගමය පවසන්නේ ගුරු සහායකයන් (Teacher aides) වැනි අඩු වැටුප් ලබන පිරිස්වලට මෙයින් දැඩි අසාධාරණයක් සිදුවූ බවයි.
මූල්‍ය හේතු: රජය පවසන්නේ වැටුප් සමානතාව සඳහා වැයවන අධික පිරිවැය දරාගත නොහැකි නිසා මෙම සංශෝධන සිදු කළ බවයි. භාණ්ඩාගාරය ඇස්තමේන්තු කර තිබූ පරිදි මෙයින් ඩොලර් බිලියන 12.8ක මුදලක් රජයට ඉතිරි කර ගත හැකිය.