ලෝක තෙල් මිල පාලනයට හදිසි සංචිතයෙන් බැරල් මිලියන 400ක් – ඉරාන යුද්ධයෙන් බැටකන වෙළඳපොළට සහනයක්

ගෝලීය ආර්ථික සහ බලශක්ති පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

පැරිස් — 2026 මාර්තු 16 — ඉරානය සහ බටහිර රටවල් අතර හටගෙන ඇති යුදමය තත්ත්වය නිසා හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) හරහා සිදුවන තෙල් ප්‍රවාහනය අඩාල වී ඇති පසුබිමක, ලෝක බලශක්ති අර්බුදයට විසඳුම් සෙවීමට IEA ආයතනය පියවර ගෙන තිබේ. පෙබරවාරි 28 වැනිදා යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට ගෝලීය තෙල් සැපයුමෙන් පහෙන් එකක් (20%) පමණ අඩාල වී ඇති බව වාර්තා වේ.

1. තෙල් තොග මුදාහරින ආකාරය

IEA ආයතනය පවසන පරිදි බැරල් මිලියන 411.9ක දැවැන්ත තොගයක් කොටස් තුනක් යටතේ වෙළඳපොළට නිකුත් කෙරේ:

• ආසියා සහ ඕෂනියා කලාපය: මෙම කලාපයට අයත් රටවල (නවසීලන්තය ද ඇතුළුව) හදිසි සංචිත වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි නිකුත් කෙරේ.
• යුරෝපය සහ ඇමෙරිකාව: මෙම කලාපවල සංචිත මාර්තු මස අවසානයේදී වෙළඳපොළට නිකුත් කිරීමට නියමිතය.
• සංයුතිය: මුදාහරින මුළු තොගයෙන් 72%ක් බොරතෙල් (Crude oil) වන අතර ඉතිරි 28% පිරිපහදු කළ තෙල් නිෂ්පාදන වේ.

2. කලාපීය දායකත්වය

මෙම හදිසි වැඩපිළිවෙළ සඳහා ලෝකයේ ප්‍රධාන කලාප තුනකින් තෙල් බැරල් මුදාහැරීමට එකඟ වී ඇත:

3. ඉරානයේ තර්ජනය සහ වෙළඳපොළ තත්ත්වය

හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන වෙළඳ නැව්වලට දිගින් දිගටම ප්‍රහාර එල්ල කරන බව පවසන ඉරානය, ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 200 (නවසීලන්ත ඩොලර් 346.20) දක්වා ඉහළ යාමට ලෝකය සූදානම් විය යුතු බවට අනතුරු අඟවා ඇත.

මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා 1974 තෙල් අර්බුදයෙන් පසු IEA ආයතනය විසින් මෙලෙස සාමූහිකව තෙල් සංචිත මුදාහරින හයවැනි අවස්ථාව මෙය වේ.