රජයේ කඩිනම් ව්යාපෘති අනුමත කිරීමේ පිරිවැය දෙගුණ වෙයි – පීඩනය පළාත් පාලන ආයතනවලට
විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 අප්රේල් 19 (අද) — නවසීලන්ත රජය විසින් හඳුන්වා දුන් කඩිනම් ව්යාපෘති අනුමත කිරීමේ ක්රියාවලිය මෙහෙයවීම සඳහා යන පිරිවැය මුලින් ඇස්තමේන්තු කළ ප්රමාණයට වඩා විශාල ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බව පර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභා සමාලෝචනයකදී හෙළි වී තිබේ.
1. මූල්ය ඇස්තමේන්තු වැරදීම
පරිසර ආරක්ෂණ අධිකාරිය (EPA) පෙන්වා දෙන්නේ එක් අයදුම්පතක් සැකසීම සඳහා යන වියදම මුලින් අපේක්ෂා කළ මට්ටමට වඩා දෙගුණයකින් පමණ ඉහළ ගොස් ඇති බවයි.
- මුල් ඇස්තමේන්තුව: එක් අයදුම්පතක් සඳහා වැය වෙතැයි අපේක්ෂිත මුදල ඩොලර් 250,000 කි.
- වත්මන් තත්ත්වය: ඇතැම් අයදුම්පත් සඳහා යන පිරිවැය ඩොලර් 500,000 ඉක්මවා ගොස් තිබේ.
- රජයේ ණය මුදල: මෙම ක්රියාවලිය සැකසීම සඳහා රජයෙන් ඩොලර් මිලියන 10 ක ණයක් ලබා දී ඇති අතර, එය 2029 වන විට පියවීමට නම් වසරකට අවම වශයෙන් අයදුම්පත් 50 ක් ලැබිය යුතුය. 2024 දෙසැම්බර් සිට 2025 දෙසැම්බර් දක්වා ලැබී ඇත්තේ අයදුම්පත් 49 ක් පමණි.
2. පිරිවැය පියවා ගැනීමේ ගැටලුව
මෙම ක්රියාවලිය රජයට බරක් නොවන ලෙස (Cost-neutral) පවත්වාගෙන යාම බලධාරීන්ගේ අරමුණයි. එනම්, සියලු වියදම් අයදුම්කරුවන්ගෙන් අයකර ගත යුතුය.
- සැබෑ තත්ත්වය: නියෝජිතායතන, පළාත් පාලන ආයතන සහ විශේෂඥ මණ්ඩල සඳහා යන වියදම් අයදුම්කරුවන් විසින් දැරිය යුතුය.
- කවුන්සිල මුහුණ දෙන අර්බුදය: ඇතැම් ප්රාදේශීය සභා (Councils) මෙම ගාස්තු අයදුම්කරුවන්ගෙන් අය කර ගැනීමට අපොහොසත් වීම නිසා එම පිරිවැය තමන් විසින්ම දරා ගැනීමට සිදුව ඇති බව වාර්තා වේ.
3. EPA සහ ප්රාදේශීය සභා අතර “උණුසුම්” සංවාද
බොහෝ ප්රාදේශීය සභා තවමත් කටයුතු කරන්නේ 1991 සම්පත් කළමනාකරණ පනත (RMA) යටතේ පවතින පැරණි ක්රමවේදයට අනුව බව EPA පවසයි.
- පිරිවැය පැවරීම: මෙම ක්රියාවලිය සඳහා යන වියදම් අයදුම්කරුවන් වෙතම පවරන ලෙස EPA ආයතනය ප්රාදේශීය සභාවලට බලපෑම් කර ඇති අතර, ඒ සම්බන්ධයෙන් දෙපාර්ශවය අතර “තරමක් උණුසුම්” (Reasonably tense) සංවාද පවා ඇති වී තිබේ.
දියත නිවුස් නිව්සීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
රජය විසින් සංවර්ධන ව්යාපෘති කඩිනම් කිරීමට උත්සාහ කළ ද, එහි පරිපාලන පිරිවැය මෙතරම් ඉහළ යාම බරපතළ ගැටලුවකි. විශේෂයෙන්ම පළාත් පාලන ආයතන මෙම පිරිවැය දරා ගැනීමට සිදුවීම යනු අවසානයේ එම බර සාමාන්ය බදු ගෙවන්නා මත පැටවීමකි. සංවර්ධනය සහ පරිසර ආරක්ෂණය අතර තුලනයක් පවත්වා ගනිමින්, මූල්යමය වශයෙන් ස්ථාවර ක්රමවේදයක් සකස් කිරීම රජයේ වගකීමකි.
