මැයි දින වේදිකාවෙන් නිකුත් වූ ‘අධිකරණ අනාවැකිය’ සහ ශ්රී ලංකාවේ නීතියේ ආධිපත්යය පිළිබඳ අලුත් අර්බුදය
විශේෂ දේශපාලන සහ නීතිමය විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
කොළඹ සහ ක්රයිස්ට්චර්ච් — 2026 මැයි 04 — ශ්රී ලංකාවේ වර්තමාන ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා පසුගිය මැයි 01 වැනිදා නුවරඑළිය දිස්ත්රික් මැයි දින රැලිය අමතමින් සිදුකළ ප්රකාශයක් නිවුසීලන්තයේ වසන ශ්රී ලාංකික ප්රජාවගේ මෙන්ම ජාත්යන්තර නීති ක්ෂේත්රයේ දැඩි අවධානයට ලක්ව තිබේ.
එම ප්රකාශය මගින් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වයට සහ විභාග වෙමින් පවතින නඩු කටයුතුවලට අගතිගාමී බලපෑමක් එල්ල වන බව පවසමින් ‘ෆ්රී ලෝයර්ස්’ (Free Lawyers) සංවිධානය මේ වන විට විධිමත් විමර්ශනයක් ඉල්ලා තිබේ.
1. ආන්දෝලනාත්මක ‘මැයි දින’ ප්රකාශය කුමක්ද?
නුවරඑළියේ පැවති ජාතික ජන බලවේගයේ (NPP) මැයි දින රැලිය අමතමින් ජනාධිපතිවරයා ප්රකාශ කළේ 2026 වසර “දූෂිතයන් බන්ධනාගාරගත කරන වසර” ලෙස ඉතිහාසයට එක්වන බවයි. එහිදී ඔහු වඩාත් විශේෂිතව සඳහන් කළ කරුණු කිහිපයක් මෙසේය:
- නඩු 10ක් මැයි මාසයේදී: මැයි මාසය තුළදී දූෂණ හා වංචා සම්බන්ධ නඩු 10ක් අධිකරණය හමුවේ විභාගයට ගැනීමට නියමිත බව ඔහු පැවසීය.
- තීන්දුවක් ගැන අනාවැකියක්: අප්රේල් 30 වැනිදා නිකුත් වූ නියෝගයකට අනුව, එක් විශේෂිත නඩුවක තීන්දුව මෙම මැයි මාසය තුළදීම ලබාදෙන ලෙස අධිකරණය නියම කර ඇති බව ඔහු ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කළේය.
- සමාන නීතිය: හිටපු ජනාධිපතිවරුන්, අගමැතිවරුන් හෝ ඔවුන්ගේ පවුල්වල සාමාජිකයන් වුවද නීතිය හමුවේ සමාන බවත්, කිසිදු විශේෂ වරප්රසාදයක් හිමි නොවන බවත් ඔහු අවධාරණය කළේය.
2. ‘ෆ්රී ලෝයර්ස්’ සංවිධානයේ චෝදනාව සහ විමර්ශන ඉල්ලීම
මෙම ප්රකාශය හුදෙක් දේශපාලන කතාවක් නොව අධිකරණ ක්රියාවලියට සිදුකළ සෘජු මැදිහත්වීමක් ලෙස ‘ෆ්රී ලෝයර්ස්’ සංවිධානය හඳුන්වයි. ඔවුන්ගේ තර්කය වන්නේ:
- තීන්දුවලට බලපෑම් කිරීම: විනිසුරුවරුන් විසින් ලබාදිය යුතු ස්වාධීන තීන්දුවක් පිළිබඳව විධායකයේ ප්රධානියා විසින් දින වකවානු සහිතව ප්රකාශ කිරීම එම තීන්දුවට බලපෑම් කිරීමක් බවයි.
- අගතිගාමී පූර්ව නිගමන: නඩුවක් විභාග වී අවසන් වීමට පෙර “සිරගත කරනවා” යනුවෙන් ප්රකාශ කිරීම තුළින් විත්තිකරුවන්ට සාධාරණ නඩු විභාගයක් ලැබීමට ඇති අයිතිය උල්ලංඝනය වන බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති.
- රහස්ය තොරතුරු: අධිකරණයේ අභ්යන්තර මෙහෙයුම් සහ තීන්දු ලබාදෙන නිශ්චිත දින වකවානු දේශපාලන වේදිකාවක ප්රකාශ කිරීමට ජනාධිපතිවරයාට ඇති අයිතිය පිළිබඳව ද ඔවුහු ප්රශ්න කරති.
3. පසුබිම: ශ්රී ලංකාවේ අධිකරණය සහ දේශපාලනය අතර ගැටුම
මෙම සිදුවීම හුදකලා සිදුවීමක් නොවේ. ශ්රී ලංකාවේ මෑතකාලීන ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳව විවිධ අර්බුද මතුව තිබේ:
- 2024-2025 සංක්රාන්තිය: 2024 සැප්තැම්බර් ජනාධිපතිවරණයෙන් පසු අනුර කුමාර දිසානායක මහතා බලයට පත්වූයේ දූෂණයට එරෙහිව දැඩි ක්රියාමාර්ග ගන්නා බවට වූ පොරොන්දුව මතයි.
- අධිකරණ පද්ධතියේ වෙනස්කම්: දූෂණ විමර්ශන සඳහා හිටපු ඇමතිවරුන්ගේ නිල නිවාස අධිකරණ ශාලා ලෙස භාවිත කිරීමට පවා වර්තමාන රජය පියවර ගෙන තිබේ.
- පෙර පැවති ගැටුම්: හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මහතාගේ පාලන සමයේදී ද අධිකරණ නියෝග නොසලකා හැරීම සහ විනිසුරුවරුන් පාර්ලිමේන්තු කාරක සභා හමුවට කැඳවීමට උත්සාහ කිරීම වැනි සිදුවීම් හරහා විධායකය සහ අධිකරණය අතර දැඩි ගැටුමක් පැවතුණි.
4. නිවුසීලන්ත වැසියන්ට මෙහි ඇති වැදගත්කම
නිවුසීලන්තය වැනි නීතියේ ආධිපත්යය (Rule of Law) ඉහළින්ම සුරකින රටක වසන පිරිසකට, දේශපාලන නායකයෙකු අධිකරණ තීන්දු ගැන පූර්ව ප්රකාශ සිදුකිරීම අමුතු අත්දැකීමක් විය හැකිය. නිවුසීලන්තයේ ‘වෙන් කිරීමේ මූලධර්මය’ (Separation of Powers) අනුව විධායකය, ව්යවස්ථාදායකය සහ අධිකරණය එකිනෙකින් ස්වාධීනව ක්රියා කරයි.
ශ්රී ලංකාවේ මෙම තත්ත්වය මගින්:
- ආයෝජන විශ්වාසය: අධිකරණය ස්වාධීන නොමැති බව හැඟී ගියහොත් නිවුසීලන්තයේ සිටින ව්යවසායකයන් ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජනය කිරීමට මැලි විය හැකිය.
- ප්රජාතන්ත්රවාදයේ අනාගතය: විධායකය විසින් අධිකරණය පාලනය කිරීමට උත්සාහ කිරීම ප්රජාතන්ත්රවාදයේ බිඳ වැටීමක් ලෙස ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් සංවිධාන පෙන්වා දෙයි.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
දූෂණයට එරෙහිව සටන් කිරීම අගය කළ යුතු වුවත්, එය සිදුවිය යුත්තේ ප්රජාතන්ත්රවාදී ව්යුහය සහ අධිකරණයේ ගෞරවය ආරක්ෂා වන පරිදි ය. ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම ‘අධිකරණ අනාවැකිය’ හුදු උද්යෝගයක්ද නැතහොත් බලය අනිසි ලෙස භාවිත කිරීමක්ද යන්න ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ තීන්දුවනු ඇත. මෙය තවත් එක් මෙගා නාට්යයක් නොවී නීතිය අකුරටම ඉටුවන ක්රියාවලියක් බවට පත්වීම රටේ අනාගතයට හිතකරය.
