පක්ෂපාතී වැඩසටහන් (Loyalty Programmes) පිටුපස ඇති රහස: ඔබ ලාභ ලබනවාද නැත්නම් දත්ත අහිමි කරගන්නවාද?
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – පාරිභෝගික විශේෂ වාර්තාව
2026 ජූනි 26 (ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය) — වර්තමානයේ ජීවන වියදම ඉහළ යාමත් සමඟ පාරිභෝගිකයින් බොහෝ දෙනෙක් සුපිරි වෙළෙඳසැල්වලදී ‘ලෝයල්ටි කාඩ්’ (Loyalty card) භාවිත කරන්නේ සුළු මුදලක් හෝ ඉතිරි කර ගැනීමේ අරමුණෙනි. නමුත් මෙම වැඩසටහන්වලින් ඔබට ලැබෙන වාසියට වඩා ඔබේ පෞද්ගලික දත්තවල වටිනාකම සමාගම් විසින් ලබා ගන්නා බව නවතම වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
පක්ෂපාතී වැඩසටහන් පිටුපස ඇති සැඟවුණු සත්යය
Consumer NZ වාර්තාවකට අනුව, නවසීලන්ත ජාතිකයින්ගෙන් දස දෙනෙකුගෙන් නව දෙනෙකුම සුපිරි වෙළෙඳසැල්වල ලෝයල්ටි කාඩ් භාවිතා කරයි. සමාගම් මෙම දත්ත භාවිතා කරන්නේ කෙසේද?
- දත්ත එකතුව: ඔබ මිලදී ගන්නා භාණ්ඩ, ඔබ පදිංචි ප්රදේශය සහ ඔබව සම්බන්ධ කරගත හැකි ආකාරය පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු ගබඩාවක් සමාගම් සතු වේ.
- පාරිභෝගික හැසිරීම් අධ්යයනය: කුමන ආකාරයේ විශේෂ දීමනා (specials) සඳහා පාරිභෝගිකයින් ආකර්ෂණය වන්නේද යන්න සමාගම්වලට පහසුවෙන් හඳුනාගත හැක.
- ගතික මිලකරණය (Dynamic pricing): ඔබගේ දත්ත භාවිතා කරමින් විවිධ පාරිභෝගිකයින්ට එකම භාණ්ඩයට විවිධ මිල ගණන් පිරිනැමීමේ අවදානමක් පවතින බව පර්යේෂකයින් අනතුරු අඟවයි.
‘පුද්ගලිකත්ව සහ පෞද්ගලීකරණ පරස්පරය’ (Privacy-Personalisation Paradox)
ඕක්ලන්ඩ් විශ්වවිද්යාලයේ මහාචාර්ය ලාස්ලෝ සාජ්ටොස් (Laszlo Sajtos) පෙන්වා දෙන්නේ පාරිභෝගිකයින් පෞද්ගලිකත්වයට (privacy) වැදගත්කමක් ලබා දුන්නද, තමන්ට ගැලපෙන පහසුකම් හෝ දීමනා ලබා දෙන විට එම පෞද්ගලිකත්වය සමාගම්වලට ලබා දීමට පෙළඹෙන බවයි.
- දත්තවල වටිනාකම: ඇතැම් ගුවන් සමාගම්වල ලෝයල්ටි වැඩසටහන්වල වටිනාකම, එම ගුවන් සමාගමේ සමස්ත වටිනාකමටත් වඩා වැඩි වීමට තරම් දත්තවල වටිනාකම ඉහළ ගොස් ඇත.
ඔබ සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු
ලෝයල්ටි වැඩසටහන්වලින් ප්රතිලාභ ලැබීම වැරදි නැත, නමුත් සමාගම් ඔබේ දත්ත භාවිතා කරන්නේ කුමන අරමුණක් සඳහාදැයි ඔබ දැනගත යුතුය.
- අවශ්ය දේ පමණක් ගන්න: ඔබට අවශ්ය භාණ්ඩ මිලදී ගන්නා විට ලකුණු එකතු වීම ප්රයෝජනවත් වේ. නමුත් ලකුණු ලබා ගැනීමේ අරමුණින් පමණක් අනවශ්ය භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමෙන් ඔබ වළකින්න.
- සීමිත තේරීම්: නවසීලන්තයේ වෙළෙඳපොළ තුළ අත්යවශ්ය භාණ්ඩ සඳහා පවතින ද්විධිකාරිය (duopoly) නිසා, පාරිභෝගිකයින්ට විකල්ප සෙවීමේ සීමිත ඉඩක් පැවතීම ද ගැටලුවකි.
