ඩොලර් මිලියන 35ක IT ව්යාපෘතියක් අසාර්ථක වීම පිටුපස ඇති සැඟවුණු සත්යය: පාර්ලිමේන්තුව නොමඟ යැවූ ඉහළ නිලධාරීන් ගැන පරීක්ෂණයක්!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – දේශපාලන සහ රජයේ පරිපාලන විශේෂ වාර්තාව
2026 ජූනි 23 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — නවසීලන්ත රජයේ දැවැන්තම තාක්ෂණික ව්යාපෘතියක් වන ‘ජෛවමිතික හැකියාවන් යාවත්කාලීන කිරීමේ’ (Biometric Capability Update – BCU) ව්යාපෘතිය සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට බරපතළ දේශපාලන සහ පරිපාලන අර්බුදයක් මතුව තිබේ. ඩොලර් මිලියන 35ක් වැය කළ මෙම ව්යාපෘතිය අසාර්ථක වී, එය පසුගිය වසරේ නොවැම්බර් මාසයේදීම අවලංගු කර තිබියදීත්, ඒ පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවට හෝ මහජනතාවට හෙළි නොකිරීම සම්බන්ධයෙන් රජයේ ඉහළම නිලධාරීන් දැඩි විවේචනයට ලක්ව ඇත.
වංචනික නිහඬතාව සහ පාර්ලිමේන්තුව නොමඟ යැවීම
පසුගිය මාර්තු මාසයේදී පැවති පාර්ලිමේන්තු තේරීම් කාරක සභා රැස්වීමකදී, ඉන්වෙස්ට්මන්ට් සහ එම්ප්ලොයිමන්ට් අමාත්යාංශයේ (MBIE) ජ්යෙෂ්ඨ නිලධාරීන්, විශේෂයෙන්ම නවසීලන්ත ආගමන විගමන දෙපාර්තමේන්තුවේ (INZ) එවකට ප්රධානී ඇලිසන් මැක්ඩොනල්ඩ් මහත්මිය, මෙම ව්යාපෘතියේ ප්රගතිය පිළිබඳව මන්ත්රීවරුන් කළ විමසීම්වලට ලබා දී ඇත්තේ සාවද්ය පිළිතුරු බව හෙළි වී තිබේ.
- සත්යය සැඟවීම: ව්යාපෘතිය දැනටමත් අත්හැර දමා ඇති බවත්, එය පිළිබඳ ස්වාධීන විමර්ශන වාර්තාවක් ලැබීමට ආසන්නව පැවති බවත් දැන සිටියදී, මැක්ඩොනල්ඩ් මහත්මිය කමිටුව හමුවේ පවසා ඇත්තේ තාක්ෂණය වේගයෙන් වෙනස් වන බැවින් තවමත් තත්ත්වය අධ්යයනය කරමින් පවතින බවයි.
- නිලධාරීන්ගේ හැසිරීම: එම අවස්ථාවේදී එම්බීඅයිඊ (MBIE) ප්රධානී නික් බ්ලේක්ලි ද එම රැස්වීමට සහභාගී වී සිටි අතර, ඔහු ද ව්යාපෘතිය අත්හැර දමා ඇති බව නොපවසා, එය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා විසඳුම් සොයමින් සිටින බව ප්රකාශ කර තිබේ. කම්කරු පක්ෂයේ ආගමන විගමන ප්රකාශක ෆිල් ට්වයිෆෝඩ් මහතා පවසන්නේ නිලධාරීන් පාර්ලිමේන්තුවට සහ අමාත්යවරුන්ට පවා ගෞරවයකින් තොරව සාවද්ය කරුණු ඉදිරිපත් කර ඇති බවයි.
අර්බුදයේ දේශපාලන අංශය
ආගමන විගමන අමාත්ය එරිකා ස්ටැන්ෆෝඩ් මහත්මිය පසුගිය සතියේ මාධ්ය හමුවේදී දැඩි ලෙස ප්රකාශ කළේ, තම නිලධාරීන් ඇයට මෙම ව්යාපෘතිය පිළිබඳව සම්පූර්ණයෙන්ම සාවද්ය තොරතුරු ලබා දී ඇති බවයි. ඇය පවසන පරිදි, අරමුදල් වැඩිපුර ඉල්ලා සිටින අවස්ථාවේදී පවා ව්යාපෘතිය ඉතා සාර්ථක බව පවසමින් ඔවුන් ඇයව නොමඟ යවා ඇත.
මයිකල් හෙරොන් KC ප්රමුඛ ස්වාධීන පරීක්ෂණය
මෙම සිද්ධියේ බරපතළකම සැලකිල්ලට ගනිමින්, මහජන සේවා කොමසාරිස් ශ්රී බ්රයන් රොච් මහතා විසින් විශ්රාමික ජ්යෙෂ්ඨ නීතිඥ මයිකල් හෙරොන් KC මහතාගේ ප්රධානත්වයෙන් ස්වාධීන විමර්ශන මණ්ඩලයක් පත් කර ඇත. මෙම පරීක්ෂණයෙන් පහත කරුණු පිළිබඳව සොයා බැලෙනු ඇත:
- අමාත්යවරුන්ට ලබා දුන් උපදෙස්: එම්බීඅයිඊ (MBIE) ආයතනය විසින් අමාත්යවරුන්ට ලබා දුන් තොරතුරු සහ උපදෙස් නිවැරදි සහ පැහැදිලි දැයි පරීක්ෂා කිරීම.
- නිලධාරීන් දැන සිටි කරුණු: ව්යාපෘතිය අසාර්ථක වෙමින් තිබියදී නිලධාරීන් එය හඳුනාගෙන තිබුණේද සහ ඔවුන් ඒ සම්බන්ධයෙන් කුමන පියවරක් ගත්තේද යන්න.
- අපනයන සහ ආර්ථික වංචා: ‘නිර්මාණාත්මක ගිණුම්කරණය’ (creative accounting) සම්බන්ධයෙන් මතු වී ඇති චෝදනා සහ රාජ්ය අරමුදල් වියදම් කිරීමේ නීති උල්ලංඝනය වී ඇත්දැයි සොයා බැලීම.
- සංස්කෘතික ගැටලු: දෙපාර්තමේන්තුව තුළ ඇතිවී තිබෙන පාලන සහ සංස්කෘතික ගැටලු පරීක්ෂා කිරීම.
මෙම පරීක්ෂණය සඳහා මාස කිහිපයක් ගතවනු ඇති බවත්, එය ඉතා සංකීර්ණ පරීක්ෂණයක් බවත් බලධාරීන් පවසයි.
