චීනයෙන් නවසීලන්තයට සහ ඕස්ට්රේලියාවට දැඩි විවේචනයක්: “යටත් විජිතවාදී උද්ධච්චකම අතහරිනු”
විදේශ ප්රතිපත්ති සහ රාජ්ය තාන්ත්රික පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන් (Wellington), නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 19 — නවසීලන්තය සහ ඕස්ට්රේලියාව එක්ව චීනයේ අභ්යන්තර කටයුතුවලට අතපෙවන බවට චීන තානාපති කාර්යාලය චෝදනා කරයි. පසුගිය මාර්තු 17 වැනිදා කැන්බරා නුවරදී දෙරටේ විදේශ සහ ආරක්ෂක අමාත්යවරුන් හමුවී නිකුත් කළ ඒකාබද්ධ ප්රකාශයකින් දකුණු චීන මුහුදේ චීන හමුදාවල හැසිරීම “අනාරක්ෂිත සහ වෘත්තීය නොවන” (Unsafe and unprofessional) බව පැවසීම මෙම අර්බුදයට මුල පුරා ඇත.
1. චීන තානාපති කාර්යාලයේ ප්රතිචාරය
චීන තානාපති කාර්යාල ප්රකාශකයෙකු සඳහන් කළේ නවසීලන්තයේ සහ ඕස්ට්රේලියාවේ මෙම ප්රකාශයන් පදනම් විරහිත සහ නුසුදුසු ඒවා බවයි.
- යටත් විජිත මානසිකත්වය: දෙරටේම ක්රියාකලාපය පැහැදිලි කළ නොහැකි යටත් විජිත ශෛලියේ උද්ධච්චකමක් (Colonial-style arrogance) බව චීනය පවසයි.
- අභ්යන්තර කටයුතු: හොංකොං, ටිබෙටය සහ ෂින්ජියැන්ග් (Xinjiang) ප්රදේශවල මානව හිමිකම් පිළිබඳව නගන චෝදනා චීනයේ අභ්යන්තර කටයුතු බවත්, ඒ සඳහා ජාත්යන්තර මැදිහත්වීම් පිළිගත නොහැකි බවත් තානාපති කාර්යාලය අවධාරණය කළේය.
- දෙබිඩි පිළිවෙත: “අනුන් විවේචනය කිරීමට පෙර තමන්ගේ හැසිරීම නිවැරදි දැයි බැලිය යුතුයි” යන චීන ප්රස්ථාව පිරුළක් උපුටා දක්වමින්, චීනය පවසන්නේ නවසීලන්තය සහ ඕස්ට්රේලියාව සිය රටවල සුළු ජාතීන් සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳව පවතින දුර්වල වාර්තා ගැන නිහඬව සිටින බවයි.
2. දකුණු චීන මුහුදේ ආතතිය
කලාපයෙන් පිටත සිටින රටවල් කිහිපයක් (extra-regional countries) විශාල දුරක් ගෙවා දකුණු චීන මුහුදට පැමිණ බලය පෙන්වීමට උත්සාහ කිරීම කලාපීය අස්ථාවරත්වයට ප්රධාන හේතුව බව චීනය පවසයි. තානාපති කාර්යාලය වැඩිදුරටත් ඉල්ලා සිටියේ චීනයේ සංවර්ධනය සහ චීන-නවසීලන්ත සබඳතාව දෙස අපක්ෂපාතීව බලන ලෙසයි.
3. ජුඩිත් කොලින්ස්ගේ පිළිතුර
නවසීලන්ත ආරක්ෂක අමාත්ය ජුඩිත් කොලින්ස් (Judith Collins) චීනයේ මෙම විවේචන සුළු කොට තකා ඇත.
- නවසීලන්තයේ ස්ථාවරය: මෑතකදී චීන යුද නැව් ටැස්මන් මුහුදේ සංචාරය කරමින් වෙඩි තැබීම් සිදු කළ අවස්ථාවේදී නවසීලන්තය ජාත්යන්තර නීතියට ගරු කරමින් නිහඬව සිටි බවත්, තමන් ඉල්ලා සිටියේ සිවිල් ගුවන් ගමන්වලට බාධා නොවන ලෙස කටයුතු කරන ලෙස පමණක් බවත් ඇය පෙන්වා දුන්නාය.
- නම්යශීලී ප්රතිපත්තිය: චීනය තමන්ව විවේචනය කිරීම ගැන තැකීමක් නොකරන බව පැවසූ කොලින්ස් මහත්මිය, “දේශපාලනයේදී මට බොහෝ නම්වලින් ආමන්ත්රණය කර තිබෙනවා” යැයි හාස්යයෙන් යුතුව පවසා ඇත.
ඕස්ට්රේලියානු හමුදා හෙලිකොප්ටර් යානා දෙකක් සහ චීන හමුදාව අතර මෑතකදී ඇති වූ අනාරක්ෂිත සිදුවීමක් මෙම දෙරටේ ඒකාබද්ධ විවේචනයට ආසන්නතම හේතුව වී තිබුණි.
