උද්ධමනය ඉහළට – ආර්ථික වර්ධනය පහළට: මහ බැංකු අධිපතිනියගෙන් නවසීලන්තයට බරපතළ අනතුරු ඇඟවීමක්!

විශේෂ ආර්ථික සහ මූල්‍ය පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන් (Wellington) — 2026 මාර්තු 24, ප.ව. 03:07 — ඇමරිකාව සහ ඉශ්‍රායලය විසින් ඉරානයට එරෙහිව දියත් කළ යුද්ධයත් සමඟ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර වීම නවසීලන්ත ආර්ථිකයට සෘජුවම බලපාන බව මහ බැංකු අධිපතිනිය අවධාරණය කළාය.

1. කෙටිකාලීන උද්ධමන පීඩනය

ඇනා බ්‍රෙමන් මහත්මිය පෙන්වා දෙන්නේ ඉදිරි මාස කිහිපය තුළ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය (CPI) ඉහළ යාමට ප්‍රධාන හේතු දෙකක් බලපාන බවයි:

• ඉන්ධන මිල: පෙට්‍රල් සහ ඩීසල් මිල ඉහළ යාම මෙරට උද්ධමනයෙන් 4% කට පමණ සෘජුවම වගකියනු ලබයි.
• පොහොර මිල: මැදපෙරදිග අර්බුදය නිසා පොහොර මිල ඉහළ යාම ඉදිරි මාස 9 ඇතුළත සුපිරි වෙළඳසැල්වල ආහාර ද්‍රව්‍යවල මිල ඉහළ යාමට (Supermarket prices) හේතු වනු ඇත.

2. පොලී අනුපාත ඉහළ යයිද?

ලබන සතියේ පැවැත්වීමට නියමිත මූල්‍ය ප්‍රතිපත්ති සමාලෝචනයේදී නිල මුදල් අනුපාතය (OCR) නොවෙනස්ව පවතිනු ඇතැයි ආර්ථික විද්‍යාඥයන් අපේක්ෂා කළද, අධිපතිනිය පවසන්නේ මධ්‍යකාලීන උද්ධමන බලාපොරොත්තු ඉහළ ගියහොත් පොලී අනුපාත ඉහළ නැංවීමට (Interest rates hike) සිදුවනු ඇති බවයි.

• “මෙය කෙටිකාලීන බාධාවක් නම් අප ඉක්මන් වී පොලී අනුපාත ඉහළ දැමිය යුතු නැහැ. නමුත් මිල ඉහළ යාම දිගුකාලීනව ආර්ථිකයට බලපාන්නේ නම් දැඩි තීරණ ගැනීමට සිදුවේවි,” ඇය පැවසුවාය.

3. ආර්ථික වර්ධනය අඩාල වීම

මීට පෙර පෙබරවාරි මාසයේදී මහ බැංකුව කළ පුරෝකථනයන්ට වඩා නවසීලන්තයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (GDP) වර්ධනය මන්දගාමී වනු ඇති බව ඇනා බ්‍රෙමන් මහත්මිය සඳහන් කළාය.

• සැබෑ ආදායම අඩු වීම: ඉන්ධන සහ ආහාර මිල ඉහළ යාම නිසා ජනතාවගේ සැබෑ ආදායම (Real income) සහ භාණ්ඩ සඳහා පවතින ඉල්ලුම පහළ වැටීම මීට ප්‍රධාන හේතුවයි.

4. ගෝලීය සැපයුම් දාමයේ බාධා

යුද්ධය නිසා ගෝලීය සැපයුම් දාමයන්ට (Global supply chains) එල්ල වී ඇති බලපෑමේ සම්පූර්ණ ප්‍රතිඵලය දැකීමට තවත් කාලයක් ගතවනු ඇති බවත්, මීට පෙරවරු ප්‍රතිචාර දැක්වීම හෝ ප්‍රමාද වී ප්‍රතිචාර දැක්වීම යන දෙකම ආර්ථිකයට අහිතකර විය හැකි බවත් ඇය වැඩිදුරටත් අනාවරණය කළාය.