කීවිසේවර් (KiwiSaver) දීමනාව අහිමි කර ගන්නා සාමාජිකයින්: ඔබත් ඒ අතරින් එකෙක්ද?
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – විශේෂ වාර්තාව
2026 ජූනි 05 (නවසීලන්තය) — සෑම වසරකම ජූනි මස අවසානය වන විට කීවිසේවර් ගිණුම්වලට රජය විසින් පිරිනමන දීමනාව (Government Tax Credit) ලබා ගැනීමට ප්රමාණවත් දායකත්වයක් ලබා නොදීම හේතුවෙන් නවසීලන්ත වැසියන් විශාල පිරිසක් එම මුදල අහිමි කර ගැනීමේ අවදානමක සිටින බව වාර්තා වේ. රජයේ සම්පූර්ණ දීමනාව වන ඩොලර් 260ක මුදල ලබා ගැනීම සඳහා ජූනි මස අවසානයට පෙර ගිණුමට ඩොලර් 1,042ක දායකත්වයක් ලබා දීම අත්යවශ්ය වේ.
ප්රධාන කරුණු සහ වත්මන් තත්ත්වය
- ප්රමාණවත් දායකත්වයක් නොමැතිකම: ප්රධාන පෙළේ කීවිසේවර් සපයන්නන් පවසන පරිදි, ඔවුන්ගේ සාමාජිකයින්ගෙන් අඩක් පමණ මේ වන විටත් දීමනාව ලබා ගැනීමට අවශ්ය අවම දායකත්වය ලබා දී නොමැත. වෙස්පැක් (Westpac) ආයතනය වාර්තා කරන පරිදි ඔවුන්ගේ සුදුසුකම් ලත් සාමාජිකයින්ගෙන් 53%ක් තවමත් අවශ්ය ඉලක්කයට පැමිණ නොමැත.
- තරුණ සාමාජිකයින්ගේ තත්ත්වය: 16 සහ 17 හැවිරිදි නව සාමාජිකයින් සඳහා රජයේ දීමනාව හිමිවන පළමු වසර මෙය වුවද, ඔවුන්ගෙන් 96%ක්ම එය අහිමි කර ගැනීමේ අවදානමක සිටින බව වෙස්පැක් පවසයි.
- ස්ත්රී පුරුෂ පරතරය: සේවා නියුක්ත කීවිසේවර් සාමාජිකයින් අතර දීමනාව මග හැරෙන පිරිසෙන් 60%ක්ම කාන්තාවන් බව වාර්තා වේ.
මෙම තත්ත්වයට හේතු විය හැකි කරුණු
- ජීවන වියදම් පීඩනය: පවතින ආර්ථික තත්ත්වය සහ ජීවන වියදම් ඉහළ යාම හේතුවෙන් බොහෝ දෙනෙකුට ඉතුරුම් සඳහා ප්රමුඛත්වය දීමට අපහසු වී තිබේ.
- දිරිගැන්වීම් අඩුවීම: රජයේ දීමනාව ඩොලර් 521 සිට ඩොලර් 260 දක්වා අඩු කිරීම හේතුවෙන් ඇතැම් සාමාජිකයින් එම දීමනාව ලබා ගැනීම එතරම් වටිනාකමක් ඇති දෙයක් ලෙස නොසලකන බවට මතයක් පවතී.
- දැනුවත්භාවය අඩුකම: තමන්ට ස්වේච්ඡාවෙන් අමතර දායකත්වයක් (voluntary contribution) ලබා දී රජයේ දීමනාව ලබා ගත හැකි බව බොහෝ දෙනෙකු නොදන්නා බව බලධාරීන් පෙන්වා දෙයි.
