ආදායමෙන් 30%ක් කුලියට වියදම් කිරීම සාධාරණද? නවසීලන්තයේ වත්මන් ආර්ථික අර්බුදය ගැන විග්රහයක්
🚨 ආර්ථික පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 24 (ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය) — නිවාස කුලිය සඳහා තම ආදායමෙන් 30%ක් වැය කිරීම වසර ගණනාවක සිට පැවති සම්මතයක් වුවද, වත්මන් ආර්ථික තත්ත්වය තුළ එම “රීතිය” තවදුරටත් ප්රායෝගිකද යන්න පිළිබඳව ආර්ථික විශේෂඥයින් ගැටලු මතු කරයි. විශේෂයෙන්ම රජය විසින් සමාජ නිවාස (Social housing) කුලී 25% සිට 30% දක්වා ඉහළ දැමීමට ගත් තීරණය මේ වන විට සමාජයේ දැඩි කතාබහට ලක්ව තිබේ.
🏠 1. 30%ක රීතිය: ඇයි එය අභියෝගයක්?
ආර්ථික විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ 30%ක සීමාව තනි අගයක් ලෙස භාවිතා කිරීම අසමාන බවයි.
- අඩු ආදායම්ලාභීන්ට: සතියකට ඩොලර් 521ක ආදායමක් ලබන පුද්ගලයෙකුට 30%ක් (ඩොලර් 156ක්) කුලියට ගෙවීමෙන් පසු ඉතිරි වන මුදල (ඩොලර් 365) ආහාර, ප්රවාහන සහ සෞඛ්ය වියදම් පියවා ගැනීමට ප්රමාණවත් නොවේ.
- ඉහළ ආදායම්ලාභීන්ට: සාමාන්ය වැටුපක් ලබන ද්විත්ව ආදායම් සහිත යුවළකට 30%ක් යනු ඩොලර් 734කි. ඔවුන්ගේ ඉතිරි ආදායම (ඩොලර් 1712) ඉතා ඉහළ බැවින්, ඔවුන්ට එම සීමාව ඉක්මවා වුවද වියදම් කළ හැක.
📊 2. වත්මන් සංඛ්යාලේඛනවල බරපතලකම
සංඛ්යාලේඛන නවසීලන්ත දත්තවලට අනුව, කුලී නිවාසවල වෙසෙන පවුල්වල තත්ත්වය ඉතා අවදානම් සහගතය.
- කුලී බර: දැනට කුලී නිවාසවල වෙසෙන පවුල්වලින් 26.5%ක් තම ආදායමෙන් 30%කට වඩා කුලිය සඳහා වැය කරයි.
- අන්ත අසරණ භාවය: ඉන් 18.3%ක් ආදායමෙන් 40%ක් ද, 12.8%ක් ආදායමෙන් 50%ක් හෝ ඊට වැඩි ප්රමාණයක් කුලිය සඳහා වියදම් කරයි.
- මූල්ය උපදේශකයින්ගේ දැක්ම: Fincap ආයතනයට අනුව, මූල්ය උපදේශකයින්ගේ සහාය පතන පුද්ගලයින් තම ආදායමෙන් 36.68%ක් කුලියට ගෙවයි. ඔවුන්ගෙන් අඩකට වඩා වැඩි පිරිසක් දැනටමත් සතිපතා අයවැය හිඟයක (Weekly budget deficit) පසුවේ.
🦁 දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය – විවරණය
30%ක සීමාව යනු හුදෙක් ඉතිහාසයේ පැවති මිනුම් දණ්ඩක් පමණි. වත්මන් උද්ධමනය හමුවේ අත්යවශ්ය වියදම් ඉහළ ගොස් ඇති විට, අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් මත තවත් බරක් පැටවීම ඔවුන්ව දරිද්රතාවයට ඇද දැමීමකි. රජය විසින් සහන ලබා දෙන අතරම මෙවැනි මිල වැඩි කිරීම් සිදු කිරීමෙන් අවසානයේ සිදුවන්නේ සෞඛ්ය සහ මූල්ය උපදේශන සේවා සඳහා වැඩි පීඩනයක් ඇති වීමයි. මූල්ය උපදේශකයින් සඳහා රජයේ අරමුදල් වැඩි කිරීමේ යෝජනාව මෙවැනි තත්ත්වයකදී අතිශය වැදගත් වේ.
