නවසීලන්ත මුහුදු සීමාවට පැමිණෙන ‘කෲස්’ නැව්වලින් සාගරය දූෂණය වෙනවාද? ‘Scrubbers’ තාක්ෂණය ගැන කතාබහක්
විශේෂ පාරිසරික පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 10 — නවසීලන්තයට පැමිණෙන සුඛෝපභෝගී මගී නෞකාවල දුම් විමෝචනය පාලනය කිරීමට භාවිත කරන “Scrubbers” පද්ධති මඟින් වායු දූෂණය වෙනුවට ජල දූෂණය සිදු කරන බවට විද්යාඥයින් අනතුරු අඟවයි. බොහෝ රටවල මෙම තාක්ෂණය තහනම් කර තිබුණද, නවසීලන්තය තුළ තවමත් ඒ සඳහා දැඩි නීතිරීති ක්රියාත්මක නොවීම ගැටලුවක් වී තිබේ.
1. මොකක්ද මේ ‘Scrubbers’ තාක්ෂණය?
නෞකාවලින් පිටවන දුමාරයේ ඇති සල්ෆර් (Sulphur) ප්රමාණය අඩු කිරීම සඳහා මෙම පද්ධති භාවිත කෙරේ. මෙහිදී මුහුදු ජලය භාවිත කර දුමාරය පිරිසිදු කරන අතර, එම අපිරිසිදු ජලය නැවත මුහුදට මුදා හරිනු ලබයි.
- ගැටලුව: වාතයට මුදාහැරීමට තිබූ විෂ වායු මේ හරහා ජලයට මුදා හැරේ. මෙහි “Polycyclic Aromatic Hydrocarbons” (PAHs) සහ බැර ලෝහ අඩංගු වන අතර ඒවා සාගර ජීවීන්ට විෂ සහිත විය හැකිය.
- විවේචනය: විශේෂඥයින් පවසන්නේ මෙය “සිගරට් එකකට ෆිල්ටර් එකක් දැමීම” වැනි තාවකාලික විසඳුමක් මිස සැබෑ පරිසර ආරක්ෂාවක් නොවන බවයි.
2. ‘Discovery Princess’ සහ Carnival සමාගමට ඇති චෝදනා
නවසීලන්ත මුහුදු සීමාවේ බහුලව සංචාරය කරන Discovery Princess නෞකාවේ මව් සමාගම වන Carnival Corp වෙත ඇලස්කාවේදී (Alaska) ජල දූෂණ දත්ත වසන් කළ බවට චෝදනා එල්ල වී ඇත. 2023 සහ 2024 වසරවලදී පමණක් මෙම සමාගමේ නෞකා 17ක් ඇලස්කාවේ ජල දූෂණ නීති 700කට වඩා උල්ලංඝනය කර ඇති බව වාර්තා වේ.
3. නවසීලන්තයට ඇති අවදානම
NIWA (දැන් Earth Sciences NZ) ආයතනයේ වාර්තාවකට අනුව, නවසීලන්තයේ වරායවල් ආශ්රිතව මෙම ජලය මුදා හැරීම අවදානම් සහගත විය හැකිය. විශේෂයෙන්ම:
- ලිට්ල්ටන් (Lyttelton) සහ අකාරෝවා (Akaroa) වැනි වරායවල් ආශ්රිතව මෙම අවදානම වැඩි බව හඳුනාගෙන ඇත.
- නවසීලන්ත රජය දැනට පවත්වාගෙන යන්නේ “ස්වේච්ඡා මඟපෙන්වීමක්” (Non-statutory guidance) පමණක් වන අතර, නෞකා බොහොමයක් එය අනුගමනය නොකරන බව පරිසරවේදීන් පවසයි.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
සුඛෝපභෝගී මගී නෞකා කර්මාන්තය නවසීලන්තයේ සංචාරක ක්ෂේත්රයෙන් 1%ක් වැනි කුඩා දායකත්වයක් ලබා දුන්නද, ඉන් සිදුවන පාරිසරික හානිය ඉතා විශාල බව මෑතකදී සිදුකළ අධ්යයනවලින් හෙළි වී තිබේ. බොහෝ නෞකා ලියාපදිංචි කර ඇත්තේ ලිහිල් නීති පවතින රටවල (Bermuda, Bahamas වැනි) බැවින්, ඔවුන්ට එරෙහිව නීතිය ක්රියාත්මක කිරීම නවසීලන්තය වැනි කුඩා රටකට අභියෝගයකි. අපේ සුන්දර වෙරළ තීරය සහ සාගර සම්පත ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා ජාත්යන්තර මට්ටමේ දැඩි නීතිරීති මෙරටටත් අවශ්ය වී තිබේ.
