“හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත කිරීමට ට්‍රම්ප්ගෙන් නේටෝවට බලපෑම් – ලෙබනනයේ සටන් විරාමයක් නැති බව නෙතන්යාහු පවසයි.”

විශේෂ ජාත්‍යන්තර පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

බුඩාපෙස්ට් / ජෙරුසලම / වොෂින්ටන් — 2026 අප්‍රේල් 10 (සිකුරාදා) — මැදපෙරදිග කලාපයේ යුදමය තත්ත්වය තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට පැමිණ තිබේ. හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්බන්ධයෙන් ඇමරිකාව සහ යුරෝපය අතර මතභේද උග්‍ර වෙද්දී, ලෙබනනයේ පවතින සටන් විරාමයකැයි පැවසෙන පුවත් ඉශ්‍රායලය විසින් නිල වශයෙන් ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.

1. හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය: වත්මන් තත්ත්වය සහ ට්‍රම්ප්ගේ බලපෑම

• ට්‍රම්ප්ගේ අවසාන නිවේදනය: හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) යළි විවෘත කිරීම සඳහා නේටෝ (NATO) මිත්‍ර රටවල් සිය යුද නැව් කඩිනමින් එවිය යුතු බව ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් දැඩි ලෙස අවධාරණය කර ඇත. දේශපාලනික සහය පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බවත්, දින කිහිපයක් ඇතුළත “ප්‍රායෝගික මිලිටරි මැදිහත් වීමක්” (Concrete military commitments) අවශ්‍ය බවත් ඔහු පවසා තිබේ.
• සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘතද? වසාද?: ඉරානය පවසන්නේ සමුද්‍ර සන්ධිය “විවෘතව” පවතින බවයි. එහෙත් සටන් විරාමය ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පසුව ද නෞකා ගමනාගමනය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ ඇනහිට තිබේ.
• නව ගාස්තු ක්‍රමයක්: මෙම ජාත්‍යන්තර මුහුදු මාර්ගය හරහා ගමන් කරන නෞකා සඳහා ගාස්තු අය කිරීමට ඉරානය සූදානම් වන අතර, යුරෝපීය නායකයින් එම තීරණය දැඩි ලෙස විවේචනය කරති.

2. ලෙබනනයේ සටන් විරාමයක් නැත – නෙතන්යාහු

ඉශ්‍රායල අග්‍රාමාත්‍ය බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු අද (සිකුරාදා) විශේෂ ප්‍රකාශයක් කරමින් කියා සිටියේ ලෙබනනයේ කිසිදු සටන් විරාමයක් ක්‍රියාත්මක නොවන බවයි.

• පූර්ණ ශක්තියෙන් ප්‍රහාර: හිස්බුල්ලා (Hezbollah) සංවිධානයට එරෙහිව පූර්ණ ශක්තියෙන් යුද මෙහෙයුම් දිගටම කරගෙන යන ලෙස තමන් ආරක්ෂක අංශවලට නියෝග කළ බව ඔහු පැවසීය.
• අරමුණ: උතුරු ඉශ්‍රායලයේ ජනතාවට නැවත පදිංචි වීමට අවශ්‍ය සුරක්ෂිතභාවය තහවුරු කරන තෙක් ප්‍රහාර නතර නොකරන බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
• බෆර් කලාපය: ලෙබනනය සමඟ සාම සාකච්ඡා ආරම්භ කිරීමට සූදානම් වුවද, දකුණු ලෙබනනයේ “ආරක්ෂිත කලාපයක්” (Buffer zone) නිර්මාණය කිරීමටත් හිස්බුල්ලා සංවිධානය නිරායුධ කිරීමටත් ඉශ්‍රායලය දිගටම පීඩනය එල්ල කරයි.

3. නේටෝ මහලේකම් සහ ට්‍රම්ප් අතර සාකච්ඡා

නේටෝ මහලේකම් මාර්ක් රූටේ (Mark Rutte) පසුගිය බදාදා වොෂින්ටනයේදී ට්‍රම්ප් හමුවී ඇති අතර, යුරෝපීය නායකයින් වෙත ට්‍රම්ප්ගේ පණිවුඩය ලබා දී තිබේ. ඉරානය සමඟ එකඟ වූ සති දෙකක තාවකාලික සටන් විරාමය හමුවේ වුවද, ඉශ්‍රායලය ලෙබනනයට එල්ල කරන ප්‍රහාර නිසා කලාපයේ සාමය තවමත් අවිනිශ්චිතය.