“හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වහාම විවෘත කරනු” – ලෝක බලවතුන් 40ක් බ්රිතාන්යයේදී හදිසි සාකච්ඡාවක. නිව්සීලන්තයත් මැදිහත් වෙයි.
විශේෂ ජාත්යන්තර පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ලන්ඩන්, බ්රිතාන්යය — 2026 අප්රේල් 05 — ඉරානය විසින් වසා දමා ඇති හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය “වහාම සහ කොන්දේසි විරහිතව” විවෘත කරන ලෙස බල කරමින් බ්රිතාන්යය ප්රමුඛ රටවල් 40ක නියෝජිතයෝ විශේෂ සාකච්ඡාවක් පවත්වා තිබේ. මෙම සාකච්ඡාව සඳහා නිව්සීලන්තය නියෝජනය කරමින් බ්රිතාන්යයේ නිව්සීලන්ත මහා කොමසාරිස් හැමිෂ් කූපර් (Hamish Cooper) මහතා සහභාගී විය.
1. නිව්සීලන්තයට එල්ල වන බලපෑම
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වැසී යාම නිව්සීලන්තයේ ආර්ථිකයට සෘජු බලපෑමක් එල්ල කර ඇති බව විදේශ කටයුතු අමාත්ය වින්ස්ටන් පීටර්ස් (Winston Peters) මහතාගේ ප්රකාශකයෙකු සඳහන් කළේය.
- ඉන්ධන මිල: සමුද්ර සන්ධිය වැසීම නිසා නිව්සීලන්තයේ ඉන්ධන මිල ඉහළ ගොස් ඇති අතර එය සමස්ත ආර්ථිකයටම බලපා ඇත.
- ගෝලීය ස්ථාවරය: නාවික ගමනාගමනයේ නිදහස තහවුරු කිරීම සඳහා නිව්සීලන්තය ජාත්යන්තර හවුල්කරුවන් සමඟ එක්ව කටයුතු කරන බව රජය අවධාරණය කරයි.
2. ජාත්යන්තර මතවාදය සහ බෙදීම
මෙම හමුවේදී බ්රිතාන්ය විදේශ ලේකම් ඉවෙට් කූපර් (Yvette Cooper) ප්රකාශ කළේ ඉරානය විසින් ලෝක ආර්ථිකය ප්රාණ ඇපයට ගෙන ඇති බවයි.
- යෝජිත පියවර: එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හරහා රාජ්යතාන්ත්රික පීඩනය එල්ල කිරීම, නව සම්බාධක පැනවීම සහ නාවික මාර්ගයේ බෝම්බ ඉවත් කිරීම (De-mining) සඳහා හමුදා සැලසුම් සකස් කිරීම පිළිබඳව මෙහිදී අවධානය යොමු විය.
- මතභේද: හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය මුදා ගැනීමට හමුදා බලය භාවිතා කළ යුතු බවට බහරේනය යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කළද, රුසියාව, චීනය සහ ප්රංශය ඊට දැඩි විරෝධය පළ කර ඇත. ප්රංශ ජනාධිපති එමානුවෙල් මැක්රොන් පවසා ඇත්තේ හමුදා මෙහෙයුමක් මගින් මෙය විවෘත කිරීම “ප්රායෝගික නොවන” (Unrealistic) බවයි.
3. ආර්ථික අර්බුදයේ බරපතලකම
පෙබරවාරි 28 වැනිදා යුද්ධය ආරම්භ වූ දා සිට මෙම වැදගත් නාවික මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ වැසී පවතී.
- නැව් ගමනාගමනය: සාමාන්ය කාලයේදී දිනකට නෞකා 120ක් පමණ ගමන් කරන මෙම සන්ධිය හරහා පසුගිය මාසය තුළම ගමන් කර ඇත්තේ නෞකා 225ක් පමණි.
- අත්යවශ්ය ද්රව්ය: තෙල් සහ ස්වභාවික වායුවලට අමතරව අප්රිකානු රටවලට අවශ්ය පොහොර ප්රවාහනයද ඇණහිට ඇති බැවින් දැවැන්ත ආහාර අර්බුදයක් ඇති වීමේ අවදානමක් පවතී.
