හිඟ බදු ඇති අයට IRD යෙන් සහනයක්: දඩ මුදල් නොගෙවා බදු පියවීමට නව මගක් මෙන්න!
මූල්ය සහ බදු ප්රතිපත්ති පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන් (Wellington), නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 20 — නවසීලන්තයේ බදු නීතිවලට ගෙන ආ නව සංශෝධනයක් අනුව, හිඟ බදු ඇති අයට ‘බදු එකතු කිරීමේ ක්රමය’ (Tax Pooling) හරහා සිය ගෙවීම් පියවීමට අවස්ථාව සලසා දී ඇත. මෙමගින් ප්රමාද ගාස්තු සහ පොලී මුදල්වලින් නිදහස් වීමට බදු ගෙවන්නන්ට මඟ පෑදේ.
1. සහනය ලබා ගන්නේ කෙසේද?
මෙම නියමු ව්යාපෘතිය යටතේ සුදුසුකම් ලබන බදු ගෙවන්නන් විසින්:
- අවසන් දිනය: මෙම වසරේ (2026) ඔක්තෝබර් 1 වැනිදාට පෙර බදු එකතු කරන්නෙකු (Tax Pooling Provider) සමඟ ගිවිසුමකට එළඹිය යුතුය.
- ගෙවා නිම කිරීම: එම හිඟ බදු මුදල් 2027 ඔක්තෝබර් 1 වැනිදා වන විට සම්පූර්ණයෙන් ගෙවා නිම කළ යුතුය.
2. ‘Tax Pooling’ යනු කුමක්ද?
මෙය බදු ගෙවන්නන්ට සිය බදු මුදල් කළමනාකරණය කර ගැනීමට ඇති පහසු ක්රමයකි. මෙහිදී වැඩිපුර බදු ගෙවා ඇති අයගෙන් අවශ්ය අයට බදු මුදල් ‘ණයට’ ගැනීමට (borrow) අවස්ථාව ලැබේ.
- ලාභය: උදාහරණයක් ලෙස ඩොලර් 10,000ක බදු බිලක් ඇති අයෙකුට, මෙම ක්රමය හරහා ප්රමාද ගාස්තු සහ පොලී වශයෙන් ගෙවීමට සිදුවන ඩොලර් 800ක පමණ මුදලක් ඉතිරි කර ගත හැකිය.
- ප්රවේශය: IRD ආයතනය මෙහිදී ඉතා නම්යශීලී සහ සහනශීලී ප්රවේශයක් ගෙන ඇති බව බදු විශේෂඥයෝ පවසති.
3. විදේශ ආයෝජන දිරිමත් කිරීමට නව නීති
යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය සඳහා විදේශ ආයෝජන ගෙන්වා ගැනීමට බාධාවක්ව පැවති ‘Thin Capitalisation’ නීති ද ලිහිල් කිරීමට රජය පියවර ගෙන ඇත.
- බාධාව ඉවත් කිරීම: මීට පෙර විදේශ ආයෝජකයන්ට නවසීලන්ත ව්යාපෘති සඳහා ලබාගත හැකි ණය ප්රමාණය සහ ඒවායේ බදු සහන සීමා කර තිබුණි.
- අරමුණ: ප්රවාහන, ජලය, බලශක්ති සහ විදුලි සංදේශ වැනි විශාල ප්රාග්ධනයක් අවශ්ය ව්යාපෘති සඳහා වැඩි වශයෙන් විදේශ ආයෝජන ආකර්ෂණය කර ගැනීම මෙහි අරමුණයි.
- ආදායම් අමාත්යවරයාගේ අදහස: ආදායම් අමාත්ය සයිමන් වොට්ස් (Simon Watts) මහතා පවසන්නේ බදු පදනම ආරක්ෂා කර ගන්නා අතරම, රටේ සංවර්ධනයට අවශ්ය ප්රාග්ධනය ලබා ගැනීම පහසු කිරීම මෙම වෙනස්කම්වල අරමුණ බවයි.
හිඟ බදු ඇති බොහෝ දෙනා බදු නොගෙවා සිටින්නේ අකමැත්ත නිසා නොව, ව්යාපාරික මුදල් ප්රවාහයේ (Cash flow) පවතින ගැටලු නිසා බවත්, මෙම නව ක්රමය ඔවුන්ට විශාල අස්වැසිල්ලක් වනු ඇති බවත් මූල්ය විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
