“සංගීතයට වර්ණ පෙනෙනවාද? වචනවල රස දැනෙනවාද?” – සයිනෙස්තීසියා (Synaesthesia) පිටුපස ඇති අපූරු ස්නායු විද්යාව
විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 අප්රේල් 19 (අද) — ලොව පුරා ජනගහනයෙන් සියයට 1ත් 4ත් අතර ප්රමාණයකට උරුම වී ඇති ‘සයිනෙස්තීසියා’ (Synaesthesia) නම් සුවිශේෂී ස්නායු විද්යාත්මක තත්ත්වය පිළිබඳව නවතම පර්යේෂණ තොරතුරු රැසක් අනාවරණය වී තිබේ. මෙය රෝගයක් හෝ ආබාධයක් නොවන අතර, මොළය විසින් ලෝකය වටහා ගන්නා සුවිශේෂී ආකාරයකි.
1. සයිනෙස්තීසියා (Synaesthesia) යනු කුමක්ද?
මෙම තත්ත්වය ඇති පුද්ගලයන්ගේ මොළය තුළ එක් ඉන්ද්රියයක් උත්තේජනය වන විට, එයට සම්බන්ධ නොමැති වෙනත් ඉන්ද්රියයක් ද ස්වයංක්රීයව ක්රියාත්මක වේ.
- උදාහරණ: ඇතැම් අයට යම් වචනයක් ඇසෙන විට එහි රසය දිවට දැනේ. තවත් පිරිසකට සංගීතයට සවන් දෙන විට විවිධ වර්ණ ඇස් ඉදිරිපිට මැවී පෙනේ.
- ස්ථාවර බව: සයිනෙස්තීසියා සහිත පුද්ගලයෙකුට ‘A’ අකුර රතු වර්ණයෙන් පෙනේ නම්, එය වසර ගණනාවකට පසුව වුවද එම වර්ණයෙන්ම දිස්වීම විශේෂත්වයකි.
2. මෙයට හේතුව කුමක්ද?
විද්යාඥයන් මේ පිළිබඳව ප්රධාන මතයන් දෙකක් ඉදිරිපත් කරයි:
- වැඩිපුර ස්නායු සබඳතා පවතිීම: මොළයේ වර්ධනයේදී ඉවත් විය යුතු අනවශ්ය ස්නායු සබඳතා ඉතිරි වීම නිසා විවිධ ඉන්ද්රියයන් අතර සෘජු සම්බන්ධතා ඇති වීම.
- ස්නායු මාර්ගවල ක්රියාකාරීත්වය: අප සැමට ඇති ස්නායු මාර්ගම සයිනෙස්තීසියා සහිත පුද්ගලයන් තුළ වඩාත් ප්රබලව හෝ වෙනස් ආකාරයකින් ක්රියාත්මක වීම.
3. නිර්මාණශීලීත්වය සහ ලෝඩ් (Lorde)
නවසීලන්තයේ සුප්රසිද්ධ ගායිකා ලෝඩ් (Lorde) ද තමාට සයිනෙස්තීසියා තත්ත්වය පවතින බව මීට පෙර පවසා ඇත. ඇය පවසන්නේ තමා ගීත නිර්මාණය කිරීමේදී ඒවායේ වර්ණ රටා දකින බවයි.
- සමීක්ෂණ දත්ත: ඕස්ට්රේලියාවේ කරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව, සයිනෙස්තීසියා සහිත පුද්ගලයන්ගෙන් සියයට 24ක්ම කලාකරුවන්, සංගීතඥයන් හෝ නිර්මාණකරුවන් වේ. සාමාන්ය ජනගහනය තුළ මෙම අගය සියයට 2කටත් වඩා අඩුය.
දියත නිවුස් නිව්සීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
සයිනෙස්තීසියා යනු මොළයේ ඇති විවිධත්වය (Neurodiversity) මනාව පැහැදිලි කරන කැඩපතකි. ලෝකය දකින ආකාරය එක් එක් පුද්ගලයාට සාපේක්ෂ බව මින් තහවුරු වේ. අපේ රටේ ලෝඩ් වැනි කලාකාරිනියන්ගේ නිර්මාණ මෙතරම් සාර්ථක වීමට මෙම සුවිශේෂී හැකියාව ද බලපාන්නට ඇත. මෙය රෝගයක් ලෙස නොව, ලෝකය වඩාත් වර්ණවත්ව සහ පොහොසත්ව දැකීමට ලැබුණු අපූරු තෑග්ගක් ලෙස අපට අර්ථකථනය කළ හැකිය.
