විශේෂ ජාත්‍යන්තර පුවත් වාර්තාව: “ඉස්ලාමාබාද් සාම සාකච්ඡා තීරණාත්මක මට්ටමකට” – හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ බෝම්බ ඉවත් කිරීමට ඇමරිකානු යුද නැව් ඇතුළු වෙයි.

විශේෂ පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඉස්ලාමාබාද්, පකිස්ථානය — 2026 අප්‍රේල් 12 (ඉරිදා) — මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින යුද්ධය නිමා කිරීම සඳහා වූ ඇමරිකානු-ඉරාන සෘජු සාකච්ඡා පකිස්ථානයේදී දෙවන දිනටත් ක්‍රියාත්මක වේ. වසර ගණනාවකට පසු දෙරටේ ඉහළ පෙළේ නායකයින් මුහුණට මුහුණ හමුවන මෙම සාකච්ඡා මාලාව ලෝක දේශපාලනයේ මෙන්ම ආර්ථිකයේ ද තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් වී ඇත.

1. හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ යුදමය උණුසුම

සාකච්ඡා මේසයේ සාමය ගැන කතා කරන අතරතුර, හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් දෙරට අතර දැඩි මතභේදයක් හටගෙන ඇත.

• ඇමරිකානු මෙහෙයුම: ඉරානය විසින් මුහුදේ වපුරා ඇති බෝම්බ (Sea Mines) ඉවත් කර නෞකාවලට ආරක්ෂිත මාවතක් සකස් කිරීම සඳහා ඇමරිකානු යුද නැව් දෙකක් සමුද්‍ර සන්ධියට ඇතුළු වී ඇති බව ඇමරිකානු මධ්‍යම අණසක (CENTCOM) තහවුරු කරයි.
• ඉරානයේ අනතුරු ඇඟවීම: ඉරාන විප්ලවීය ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) පවසන්නේ කිසිදු විදේශීය යුද නෞකාවකට සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා ගමන් කිරීමට ඉඩ නොදෙන බවයි. එම සීමාව උල්ලංඝනය කරන ඕනෑම යුද යාත්‍රාවකට “දරුණු ප්‍රතිවිපාක” විඳීමට සිදුවනු ඇති බවට ඔවුන් අනතුරු අඟවයි.

2. ඉස්ලාමාබාද් සාම සාකච්ඡා සහ ට්‍රම්ප්ගේ ස්ථාවරය

ඇමරිකානු උප ජනාධිපති ජේ.ඩී. වෑන්ස් (JD Vance) ගේ නායකත්වයෙන් යුත් ඇමරිකානු නියෝජිත පිරිස සහ ඉරාන නියෝජිත පිරිස අතර පළමු දින සාකච්ඡා පැය 15ක් පුරා ඇදී ගියේය.

• ජනාධිපති ට්‍රම්ප්ගේ ප්‍රකාශය: සාකච්ඡා පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් පැවසුවේ, “සාමය ඇති වුවත් නැතත් මට ප්‍රශ්නයක් නැහැ, මොකද අපි දැනටමත් මේ යුද්ධය දිනලා ඉවරයි,” යනුවෙනි. ඉරානයේ න්‍යෂ්ටික සහ මිසයිල පද්ධති විනාශ කිරීම හරහා ඇමරිකාව සිය අරමුණු ජයගෙන ඇති බව ඔහුගේ අදහසයි.
• තාක්ෂණික මට්ටමේ සාකච්ඡා: සාකච්ඡාවල ආරම්භය සුබවාදී වුවද, හෝර්මුස් සමුද්‍ර සන්ධිය පාලනය කිරීම වැනි කරුණුවලදී ඇමරිකාව “අසාධාරණ ඉල්ලීම්” (Excessive Demands) ඉදිරිපත් කරන බවට ඉරාන මාධ්‍ය චෝදනා කරයි.

3. යුද්ධයේ බලපෑම සහ පාප් වහන්සේගේ ආයාචනය

• උද්ධමනය: මැදපෙරදිග යුද්ධය නිසා ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම හේතුවෙන් ඇමරිකාවේ උද්ධමනය මාර්තු මාසයේදී ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත.
• පාප් වහන්සේගේ පණිවිඩය: ලියෝ පාප් වහන්සේ (Pope Leo) සියලුම ලෝක නායකයින්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ යුද්ධය නතර කර සාමයේ මේසය වටා රොක් වන ලෙසයි. “යුද්ධය ඇති කළා ඇති! ආයුධ සන්නද්ධ වීමට වඩා ජීවිත බේරා ගැනීමට ශක්තිය යොදවන්න,” යැයි උන්වහන්සේ ආයාචනා කළහ.