“ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් මිල අඩු වෙයි – නමුත් නවසීලන්තයේ තෙල් මිල වහාම අඩු වෙයිද?” – සති දෙකක සටන් විරාමය හමුවේ ආර්ථික විද්‍යාඥයන්ගේ මතය.

විශේෂ පාරිභෝගික පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නිවුසීලන්තය — 2026 අප්‍රේල් 08 (බදාදා) — මැදපෙරදිග සටන් විරාම ගිවිසුමත් සමඟ ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල (Brent Crude) 16% කින් පමණ පහත වැටී ඇතත්, නවසීලන්ත රියදුරන්ට එහි වාසිය වහාම ලැබෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළ නොහැකි බව ආර්ථික විශේෂඥයෝ පවසති.

1. මිල ගණන්වල වෙනස් වීම සහ පුරෝකථනයන්

සටන් විරාම ප්‍රකාශයෙන් පසු බොරතෙල් බැරලයක මිල ඇමෙරිකානු ඩොලර් 92 දක්වා පහත වැටුණි.

• වෙස්ට්පැක් (Westpac) මතය: ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ කෙලී එක්හෝල් පවසන්නේ මෙම මිල අඩුවීම ස්ථාවරව පැවතුනහොත්, පෙට්‍රල් ලීටරයක මිල ශත 20කින් පමණ අඩු වී ලීටරයක් ඩොලර් 3.30 දක්වා පැමිණිය හැකි බවයි.
• යථාර්ථය: කෙසේ වෙතත්, දැනට පවතින තෙල් මිල තවමත් යුද්ධයට පෙර පැවති මට්ටමට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ මට්ටමක පවතී.

2. මිල අඩු නොවීමට බලපාන “වායු බුබුල” (The Supply Gap)

Infometrics ආයතනයේ ප්‍රධාන පුරෝකථන නිලධාරී ගැරත් කියර්නන් පවසන්නේ පිරවුම්හල්වල මිල වහාම අඩු නොවීමට හේතු කිහිපයක් පවතින බවයි:

• සැපයුම් දාමයේ බිඳ වැටීම: මාසයක පමණ කාලයක් තෙල් සැපයුම අඩාල වී තිබීම නිසා ඇති වූ “වායු බුබුල” (Air Bubble) පද්ධතිය හරහා ගමන් කර අවසන් වන තෙක් සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් නොවේ.
• ඩීසල් මිල: ඩීසල් මිල කෙටිකාලීනව තවදුරටත් ඉහළ යා හැකි අතර, එය ලීටරයක් ඩොලර් 4 සීමාව ඉක්මවා යාමට පවා ඉඩ ඇත.
• සැපයුම් දාමය යථා තත්ත්වයට පත්වීම: හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා යළි නැව් ගමනාගමනය ආරම්භ වුවද, සැපයුම් දාමය යථා තත්ත්වයට පත්වීමට සති කිහිපයක් ගත වනු ඇත.

3. AA සංගමයේ අවධාරණය

නවසීලන්ත මෝටර් රථ සංගමය (AA) පවසන්නේ මිල ගණන් අඩු වීමට නම් මෙම සටන් විරාමය ස්ථාවර එකක් විය යුතු බවයි.

• රක්ෂණ ගැටලු: සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත වුවද, යුද අවදානම හේතුවෙන් නැව් සඳහා පනවා ඇති ඉහළ රක්ෂණ ගාස්තු තවමත් ඉන්ධන මිල ඉහළ මට්ටමක තැබීමට හේතු විය හැක.