රජයේ දේශගුණික සැලැස්ම මහාධිකරණය හමුවට – “ගස් සිටුවා පමණක් විමෝචනය පාලනය කළ නොහැකි බවට” චෝදනා

විශේෂ දේශගුණික සහ නීති වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන් — 2026 මාර්තු 16 — වත්මන් රජය විසින් දේශගුණික විපර්යාස වැළැක්වීමේ ප්‍රතිපත්ති රැසක් අත්හිටුවීමට ගත් තීරණය නීතියට පටහැනි බව පවසමින් ‘දේගුණික ක්‍රියාකාරී නීතිවේදීන්’ (Lawyers for Climate Action) සහ ‘පරිසර නීති වැඩපිළිවෙළ’ (ELI) එක්ව දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අමාත්‍ය සයිමන් වොට්ස් (Simon Watts) ට එරෙහිව මෙම නඩුව පවරා ඇත.

1. නඩුවට පදනම් වූ ප්‍රධාන චෝදනා

පරිසරවේදීන් පෙන්වා දෙන්නේ රජය විසින් මහජන මතය විමසීමට පෙර, 2023 මැතිවරණයෙන් පසු දේශගුණික ප්‍රතිපත්ති රැසක් අත්තනෝමතික ලෙස අහෝසි කර ඇති බවයි.

• ගස් සිටුවීම මත පමණක් යැපීම: රජයේ වත්මන් සැලැස්ම හරිතාගාර වායු විමෝචනය මුලින්ම අවම කරනවා වෙනුවට, පිටවන වායූන් පාලනය කිරීමට පයින් (Pine) ගස් වැවීම වැනි ‘කාබන් ඕෆ්සෙට්’ ක්‍රම සඳහා පමණක් අධික ලෙස බර තබා ඇති බව ඔවුන්ගේ මතයයි.
• ප්‍රතිපත්ති අහෝසි කිරීම: විද්‍යුත් වාහන (EV) සඳහා ලබා දුන් සහන සහ කර්මාන්තශාලාවල ගල් අඟුරු භාවිතය අඩු කිරීමට ලබා දුන් ආධාර ඉවත් කිරීම මෙහිදී ප්‍රශ්න කෙරේ.

2. නවසීලන්තයේ දේශගුණික ඉලක්ක

නවසීලන්ත නීතියට අනුව, 2050 වන විට කාබන්ඩයොක්සයිඩ් විමෝචනය ‘ශුද්ධ ශුන්‍ය’ (Net Zero) මට්ටමට ගෙන ඒමට රජය බැඳී සිටිය යුතුය.

• මීතේන් වායුව: කෘෂිකාර්මික අංශයේ බලපෑම නිසා මීතේන් විමෝචනය අඩු කිරීමේ ඉලක්ක මීට පෙර පැවති 24-47% සිට 14-24% දක්වා රජය විසින් පහත හෙළන ලදී.
• නීතිමය අවදානම: ගස් වැවීම පමණක් විසඳුමක් ලෙස ගැනීම අවදානම් සහගත බව පර්යේෂකයෝ පවසති. දේශගුණය රත් වන විට මෙම වනාන්තර ලැව්ගිනිවලට හසු වී විනාශ වුවහොත් මුළු සැලැස්මම අසාර්ථක විය හැකිය.

3. “කිලුටු රෙදි” ප්‍රදර්ශනයක්

නඩුව ආරම්භ වන විට වෙලින්ටන් මහාධිකරණය ඉදිරිපිට විරෝධතාකරුවන් පිරිසක් රැස්ව සිටියහ. ඔවුන් රජය විසින් අහෝසි කරන ලද දේශගුණික ප්‍රතිපත්ති මුද්‍රණය කළ ටී-ෂර්ට් වැල්වල එල්ලා තිබුණේ එය රජයේ “කිලුටු දේශගුණික රෙදි සේදීමක්” (Dirty climate laundry) ලෙස හඳුන්වමිනි.

මෙම නඩුව බ්‍රිතාන්‍යයේ මෑතකදී සිදු වූ නඩු තීන්දුවලට සමාන බවත්, එහිදී රජයේ සැලැස්ම ප්‍රමාණවත් නොවන බව පවසා එය නැවත සකස් කරන ලෙස අධිකරණය නියෝග කළ බවත් නීති විශේෂඥයෝ පවසති. නඩු විභාගය දින තුනක් පුරා පැවැත්වීමට නියමිතය.