මැදපෙරදිග “ගිනි ජාලාවක්” මැද ට්රම්ප්ගෙන් මාරාන්තික අනතුරු ඇඟවීමක් – හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යුධ පිටියක් වෙයි
විශේෂ ජාත්යන්තර පුවත් විශ්ලේෂණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වොෂින්ටන් සහ ටෙහෙරාන් — 2026 මැයි 05 — අමෙරිකානු නාවික හමුදා යාත්රාවලට ඉරානය විසින් ප්රහාර එල්ල කළහොත් ඉරානය “මිහිතලයෙන් අතුගා දමන” බවට (Blown off the face of the Earth) අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් මාරාන්තික අනතුරු ඇඟවීමක් සිදු කර තිබේ. ලෝක බලශක්ති සැපයුමේ හදවත බඳු හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යළි විවෘත කිරීම සඳහා අමෙරිකාව දියත් කළ “Project Freedom” (නිදහසේ ව්යාපෘතිය) මෙහෙයුමත් සමඟ කලාපයේ උණුසුම යළිත් ලැව් ගින්නක් මෙන් පැතිර යමින් පවතී.
1. ට්රම්ප්ගේ “මාරක” අනතුරු ඇඟවීම සහ අමෙරිකානු ස්ථාවරය
Fox News නාලිකාව සමඟ පැවැති සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ජනාධිපති ට්රම්ප් අවධාරණය කළේ අමෙරිකාව සතුව ලොව හොඳම ආයුධ සහ පතොරම් පවතින බවයි.
- “අපට ලෝකය පුරාම කඳවුරු තිබෙනවා. ඒවා නවීනතම උපකරණවලින් සන්නද්ධයි. අවශ්ය වුවහොත් ඒ සියල්ල අප ඉරානයට එරෙහිව භාවිතා කරනවා” යැයි ඔහු ප්රකාශ කළේය.
- ඉරානය සාම සාකච්ඡාවලදී වඩාත් නම්යශීලී වනු ඇතැයි තමා විශ්වාස කරන බව ද ඔහු මෙහිදී සඳහන් කළේය.
2. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ නාවික ගැටුම් උත්සන්න වෙයි
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන වාණිජ නෞකාවලට ආරක්ෂාව සැපයීමට අමෙරිකානු හමුදා මැදිහත් වීමත් සමඟ ඉරාන හමුදා සහ අමෙරිකානු හමුදා අතර සෘජු ගැටුම් වාර්තා වී ඇත.
- කුඩා බෝට්ටු ගිල්වා දැමීම: අමෙරිකානු හමුදා විසින් ඉරානයට අයත් කුඩා බෝට්ටු හයක් (6) ගිල්වා දැමූ බව අමෙරිකානු මධ්යම අණදෙන මූලස්ථානයේ (CENTCOM) අද්මිරාල් බ්රැඩ් කූපර් තහවුරු කළේය.
- නෞකා ගිනි ගැනීම්: එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යය අසලදී භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකා දෙකක් ගිනි ගනිමින් පවතින බව බ්රිතාන්ය හමුදා වාර්තා කර ඇත.
- දකුණු කොරියානු නෞකාවට ප්රහාරයක්: දකුණු කොරියාවට අයත් නෞකාවක ද පිපිරීමක් සහ ගින්නක් හටගෙන ඇති අතර ඉරානය විසින් ඊට ප්රහාර එල්ල කළ බවට අනුමාන කෙරේ.
3. එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයට (UAE) එල්ල වූ ප්රහාර
පසුගිය අප්රේල් මස මුලදී ඇති කරගත් තාවකාලික සටන් විරාමයෙන් පසුව අබුඩාබි පාලනය ඉලක්ක කර ගනිමින් පළමු වරට ඉරානය ප්රහාර එල්ල කර තිබේ.
- ඉරානය විසින් කෲස් මිසයිල හතරක් (4) එල්ල කළ අතර ඉන් තුනක් සාර්ථකව විනාශ කිරීමට UAE ආරක්ෂක අංශ සමත් විය.
- ෆුජයිරා තෙල් පර්යන්තයට ප්රහාරයක්: ඉරාන ඩ්රෝන ප්රහාරයක් හේතුවෙන් ෆුජයිරාහි තීරණාත්මක තෙල් ගබඩාවක ගින්නක් හටගත් අතර ඉන් ඉන්දීය ජාතිකයන් තිදෙනෙකු තුවාල ලබා ඇත.
4. “Project Freedom” සහ ගෝලීය වෙළඳපොළ ප්රතිචාරය
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ඉරානය විසින් වසා දැමීම හේතුවෙන් ලෝක ඉන්ධන මිල ශීඝ්රයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙය සමනය කිරීමට අමෙරිකාව “Project Freedom” දියත් කළ ද වෙළඳපොළ ඊට සුබවාදී ප්රතිචාරයක් දක්වා නොමැත.
- ඉන්ධන මිල අහසට: බොරතෙල් බැරලයක මිල අමෙරිකානු ඩොලර් 114 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර, ගෑස් මිල ද විශාල ලෙස ඉහළ යමින් පවතී.
- නෞකා තදබදය: දැනට හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ නෞකා 166ක බොරතෙල් සහ අනෙකුත් බලශක්ති ද්රව්ය බැරල් මිලියන 170ක් පමණ සිරවී පවතී. මෙය මුදා හැරීමට මාස තුනක පමණ කාලයක් ගත වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.
5. ඉරානයේ දැඩි ස්ථාවරය සහ සාම සාකච්ඡා
ඉරාන යුධ අණදෙන නිලධාරී මේජර් ජෙනරාල් අලි අබ්දුල්ලාහි ප්රකාශ කරන්නේ ඉරානයේ අවසරයකින් තොරව හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියට ඇතුළු වන ඕනෑම විදේශීය හමුදාවක් ඉලක්ක කරන බවයි.
- සටන් විරාමය අවසන් කිරීමට නම් අමෙරිකාව පනවා ඇති සියලුම සම්බාධක ඉවත් කළ යුතු බවත්, කලාපයෙන් අමෙරිකානු හමුදා ඉවත් විය යුතු බවත් ඉරානය කොන්දේසි පනවා ඇත.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
මෙම අර්බුදය හුදු කලාපීය ගැටුමක් නොව ලෝක ආර්ථිකයටම බලපාන මහා ව්යසනයක් දක්වා වර්ධනය වෙමින් පවතී. අමෙරිකානු ජනාධිපතිවරයාගේ “ඉරානය අතුගා දැමීමේ” ප්රකාශය මගින් පෙනී යන්නේ ලෝකය තවත් මහා පරිමාණ යුද්ධයක අද්දරටම පැමිණ ඇති බවයි. විශේෂයෙන්ම මැදපෙරදිග ඉන්ධන මත යැපෙන නවසීලන්තය වැනි රටවලට මෙය සෘජු ආර්ථික පහරක් වනු ඇත. සිංගප්පූරුව සමඟ නවසීලන්තය අත්සන් කළ “ඉන්ධන වෙනුවට ආහාර” (Fuel-for-food) ගිවිසුම වැනි පියවර මෙවැනි අවස්ථාවක අතිශය තීරණාත්මක වන්නේ එබැවිනි.
