නව නිවාඩු පනතින් කොමිස් ලබන සේවකයන්ට පහරක්: නිවාඩු කාලයට ලැබෙන්නේ ‘අවම වේතනය’ පමණක්ද?

විශේෂ ආර්ථික සහ රැකියා පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

2026 මැයි 07 — දැනට පවතින ‘නිවාඩු දින පනත’ (Holidays Act) වෙනුවට හඳුන්වා දීමට නියමිත නව ‘රැකියා නිවාඩු පනත් කෙටුම්පත’ සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට නීති විශේෂඥයන් සහ වෘත්තීය සමිති සිය දැඩි කනස්සල්ල පළ කර තිබේ. මෙම නව නීතිය මගින් කොමිස් මුදල් (Commission) සහ අතිකාල දීමනා මත යැපෙන සේවකයන්ට සිය වාර්ෂික නිවාඩු ලබා ගැනීමේදී විශාල මූල්‍ය අලාභයකට මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇතැයි පැවසේ.

1. ගැටලුව කුමක්ද? (The “Lowest Hourly Rate” Rule)

දැනට පවතින නීතිය යටතේ සේවකයෙකු නිවාඩු ලබා ගැනීමේදී, ඔහු පසුගිය කාලසීමාව තුළ උපයා ඇති මුළු මුදල (කොමිස් සහ අතිකාල දීමනා ඇතුළුව) පදනම් කරගෙන නිවාඩු වැටුප් ගණනය කරනු ලැබේ. නමුත් නව පනත් කෙටුම්පත යටතේ:

• නිවාඩු වැටුප් ගණනය කරනු ලබන්නේ සේවකයාට හිමි “අවම පැය භාගයක වේතනය” (Lowest hourly rate) පදනම් කරගෙනය.
• මෙයට ස්ථාවර දීමනා ඇතුළත් වුවද, කොමිස් මුදල් හෝ අතිකාල දීමනා ඇතුළත් නොවේ.

2. වැඩියෙන්ම පීඩාවට පත්වන කණ්ඩායම්

Hesketh Henry ආයතනයේ නීතිඥ ජිම් රොබට්ස් පවසන පරිදි, මෙම වෙනස නිසා පහත සේවක කණ්ඩායම්වලට දැඩි අගතියක් සිදුවේ:

• වෙළෙඳ නියෝජිතයන් (Salespeople): බොහෝ විකුණුම් සේවකයන්ගේ මූලික වැටුප (Retainer) ඉතා අඩු මට්ටමක පවතින අතර ඔවුන්ගේ ආදායමෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් කොමිස් මුදල් වේ. නව නීතිය යටතේ ඔවුන් නිවාඩු ගන්නා විට ඔවුන්ට ලැබෙන්නේ මූලික වැටුප (බොහෝ විට අවම වැටුප) පමණි. මෙය ඔවුන්ගේ ආදායම 80% කින් පමණ අඩු වීමට හේතු විය හැකිය.
• අතිකාල දීමනා ලබන්නන් (Overtime workers): ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රය, නිෂ්පාදන අංශය, රෝහල්, ගුවන් තොටුපළ සහ වරාය වැනි පැය 24 පුරා ක්‍රියාත්මක වන ආයතනවල සේවය කරන සේවකයන් මෙයින් පීඩාවට පත් වේ. ඔවුන්ගේ ආදායමෙන් වැඩි කොටසක් අතිකාල දීමනා වන බැවින් නිවාඩු කාලයේදී ඔවුන්ට ලැබෙන මුදල විශාල ලෙස අඩු වේ.

3. ‘සරල කිරීම’ සහ ‘අයුක්තිය’ අතර සටන

රජයේ අරමුණ වී ඇත්තේ දැනට පවතින සංකීර්ණ නිවාඩු ගණනය කිරීමේ ක්‍රමය සරල කිරීමයි. එහෙත් නීති විශාරදයන් පවසන්නේ:

• ස්ථාවර වැටුප් ලබන කාර්යාල සේවකයන්ට මෙයින් කිසිදු බලපෑමක් නොවන බවයි.
• එහෙත් වඩාත් අවදානම් සහ අඩු ආදායම්ලාභී සේවකයන්ට නිවාඩු ලබා ගැනීම “අත් කරගත නොහැකි සුඛෝපභෝගී දෙයක්” බවට පත්විය හැකි බවයි. මන්දයත් නිවාඩු ලබා ගැනීම යනු ඔවුන්ගේ මාසික ආදායමෙන් විශාල කොටසක් අහිමි කර ගැනීමක් වන බැවිනි.

දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏

මෙම නව පනත් කෙටුම්පත නවසීලන්තයේ ශ්‍රම බලකාය දෙකකට බෙදීමට සමත් වනු ඇත. එකක් කිසිදු ආදායම් අලාභයකින් තොරව නිවාඩු භුක්ති විඳින ස්ථාවර වැටුප් ලබන පිරිස වන අතර, අනෙක නිවාඩු ලබා ගැනීමට නම් තමන්ගේ කොමිස් සහ අතිකාල දීමනා පරිත්‍යාග කිරීමට සිදුවන ශ්‍රමික පිරිසයි. සරල පද්ධතියක් හඳුන්වා දීම වැදගත් වුවද, එය සමාජයේ වඩාත්ම වෙහෙස මහන්සි වී වැඩ කරන ජනතාවගේ මූල්‍ය අයිතිවාසිකම් උදුරා ගැනීමක් නොවිය යුතුය. මෙම කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවේදී තවදුරටත් සංශෝධනය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.