නවසීලන්ත ආර්ථිකයට යුද සෙවණැලි: නවතම GDP දත්ත දැනටමත් ‘කල් ඉකුත් වී’ ඇති බවට අනතුරු ඇඟවීම්

ආර්ථික සහ මූල්‍ය පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 19 — 2025 දෙසැම්බර් මාසයෙන් අවසන් වූ කාර්තුව සඳහා නවසීලන්තයේ ආර්ථික වර්ධනය 0.2% ක සුළු අගයකින් ඉහළ ගොස් ඇති බව නවතම සංඛ්‍යාලේඛන පෙන්වා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය සහ මැදපෙරදිග කලාපයේ හටගෙන ඇති යුදමය තත්ත්වය නිසා ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම සහ සැපයුම් ජාල බිඳ වැටීම මෙම දත්තවලට ඇතුළත් නොවීම විශාල ගැටලුවක් බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

1. ආර්ථික වර්ධනය සහ සංචාරක කර්මාන්තය

පසුගිය කාර්තුවේ වාර්තා වූ මෙම සුළු වර්ධනයට ප්‍රධාන වශයෙන්ම දායක වී ඇත්තේ සංචාරක කර්මාන්තයේ පිබිදීමයි.

• සංචාරක දායකත්වය: විදේශීය සංචාරකයන්ගේ පැමිණීම 7.8% කින් ඉහළ ගිය අතර, එය හෝටල්, සිල්ලර වෙළඳාම සහ කුලී රථ සේවාවල වර්ධනයට හේතු විය.
• අනතුරු ඇඟවීම: කිවිබෑන්ක් (Kiwibank) ප්‍රධාන ආර්ථික විද්‍යාඥ ජැරඩ් කර් පවසන්නේ, යුද්ධය නිසා ගුවන් ටිකට්පත් මිල ඉහළ යාම සහ ගුවන් ගමන් අවලංගු වීම හේතුවෙන් ඉදිරි මාසවලදී සංචාරක කර්මාන්තය දැඩි පසුබෑමකට ලක්විය හැකි බවයි.

2. ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ කඩාවැටීම

යුද්ධයට පෙර සිටම නවසීලන්තයේ ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රය 1.4% ක පසුබෑමක් පෙන්නුම් කර තිබේ. මෙය රජයේ යටිතල පහසුකම් ව්‍යාපෘති අත්හිටුවීමේ ප්‍රතිඵලයක් බව විපක්ෂය චෝදනා කරයි.

• ලේබර් පක්ෂයේ විවේචනය: රජයේ අසාර්ථක ආර්ථික කළමනාකරණය නිසා ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයේ රැකියා අහිමි වී ඇති බවත්, නවසීලන්තය ගෝලීය කම්පනවලට වඩාත් ගොදුරු විය හැකි දුර්වල මට්ටමක පවතින බවත් බාබරා එඩ්මන්ඩ්ස් මහත්මිය ප්‍රකාශ කළාය.

3. මුදල් අමාත්‍යවරියගේ ස්ථාවරය

මුදල් අමාත්‍ය නිකොලා විලිස් මහත්මිය පවසන්නේ යුද්ධය ආර්ථිකයට බලපෑම් කළත්, නවසීලන්තය දැන් පසුවන්නේ ශක්තිමත් මට්ටමක බවයි.

• ශක්තිමත් ආරම්භය: අධික උද්ධමනය සහ පොලී අනුපාත පාලනය කර ඇති බැවින්, ඕනෑම අර්බුදයකට මුහුණ දීමේ හැකියාව රජයට පවතින බව ඇය අවධාරණය කළාය.
• ඉදිරි දැක්ම: යුද්ධයේ බලපෑම මත ඉදිරි වර්ධනය තීරණය වුවද, 2026 වසරේදී ආර්ථිකය දිගටම වර්ධනය වනු ඇතැයි ඇය විශ්වාසය පළ කරයි.

[Table: ලෝකයේ අනෙකුත් රටවල් සමඟ GDP වර්ධනය සැසඳීම] | රට | GDP වර්ධනය (%) | | :— | :— | | නවසීලන්තය | 0.2% | | ඕස්ට්‍රේලියාව | 0.8% | | ඇමරිකාව | 0.2% | | චීනය | 1.2% | | බ්‍රිතාන්‍යය | 0.1% | | කැනඩාව | -0.2% |

4. රැකියා සහ උද්ධමනය පිළිබඳ ගැටලුව

ආර්ථිකය සුළු වශයෙන් වර්ධනය වුවද, නවසීලන්තයේ විරැකියා අනුපාතය 5.4% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර 165,000 කට රැකියා අහිමි වී ඇත. එමෙන්ම උද්ධමන වේගය 3.1% ක් ලෙස සටහන් වන අතර, එය මහ බැංකුවේ (Reserve Bank) ඉලක්කගත මට්ටම ඉක්මවා ගොස් තිබේ.