නවසීලන්තයේ දිළිඳුකම: ප්‍රජා ආධාර සංවිධානවලින් හෙළිවන කම්පා කරවන දත්ත

දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – සමාජ සේවා සහ ආර්ථික විශේෂ වාර්තාව

2026 ජූලි 01 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — නවසීලන්තයේ ක්‍රයිස්ට්චර්ච් නගරයේ ජනගහනයට සමාන පිරිසක් මේ වන විට දැඩි ආර්ථික දුෂ්කරතාවලට මුහුණ දී සිටින බව නවසීලන්ත ක්‍රිස්තියානි සමාජ සේවා කවුන්සිලය (NZCCSS) විසින් නිකුත් කළ නවතම වාර්තාවකින් අනාවරණය වේ.

වාර්තාවේ ප්‍රධාන කරුණු:

• දුප්පත්කම: නවසීලන්ත ජනගහනයෙන් 10.2%ක් සාපේක්ෂ ආදායම් දරිද්‍රතාවයෙන් (relative income poverty) පෙළෙන අතර, 473,000කට අධික පිරිසක් ද්‍රව්‍යමය දුෂ්කරතාවලට (material hardship) මුහුණ දී සිටිති.
• ආහාර අනාරක්ෂිතභාවය: 2021 වසරට සාපේක්ෂව සිව්දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලක ආහාර වියදම 24%කින් ඉහළ ගොස් ඇත. සෑම පුද්ගලයන් තිදෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකුම ආහාර අනාරක්ෂිත තත්ත්වයක ජීවත් වන අතර, මාඕරි පවුල්වලින් 51%ක් සහ පැසිෆික් පවුල්වලින් 60%කට අධික පිරිසක් මධ්‍යස්ථ සිට දැඩි ආහාර හිඟයකට මුහුණ දී සිටිති.
• මූල්‍ය පීඩනය: 100,000කට අධික පිරිසකට නියමිත වේලාවට උපයෝගිතා බිල්පත් ගෙවා ගැනීමට නොහැකි වී ඇති අතර, කුලී නිවැසියන්ගේ සතිපතා ආදායමෙන් 40%ක්ම කුලී ගෙවීමට වැය වේ.

ප්‍රධාන ගැටලු සහ යෝජනා: සැල්වේෂන් ආර්මි (Salvation Army) සංවිධානය පවසන්නේ කොවිඩ් වසංගතයට පෙර පැවති තත්ත්වයට වඩා ආහාර ආධාර සඳහා පවතින ඉල්ලුම 50%කින් ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. වැටුප් සහ සුබසාධන ප්‍රතිලාභ ජීවන වියදම සමඟ ගමන් නොකිරීම මෙයට ප්‍රධාන හේතුව බව ඔවුන් පෙන්වා දෙයි.

යෝජිත විසඳුම්:

• ප්‍රතිලාභීන්ට ලැබෙන අවසර ලත් ආදායම් සීමාව ඩොලර් 350 දක්වා ඉහළ නැංවීම.
• ආදායම් මට්ටම සීමාව පසු කිරීමෙන් පසු බදු අඩු කිරීමේ අනුපාතය (abatement rate) පහත හෙළීම.
• අඩු සහ මධ්‍යම ආදායම් ලබන පවුල්වල ආහාර වියදම පියවා ගැනීමට GST-ආපසු ගෙවීමේ (GST-rebate) සහන පැකේජයක් හඳුන්වා දීම.

ප්‍රජා ආධාර විශේෂඥයන් අවධාරණය කරන්නේ, වෙළඳපොළ පදනම් වූ ආර්ථිකයක් තුළ සමාජ බලපත්‍රය (social licence) රඳවා ගැනීමට නම් අඩු ආදායම් ලබන පවුල්වල මූලික අවශ්‍යතා සපුරාලන ශක්තිමත් සමාජ ආරක්ෂණ දැලක් අත්‍යවශ්‍ය බවයි.