නවසීලන්තයෙන් උපයන කෝටි ප්රකෝටි ගණනක ධනය සිංගප්පූරුවට ඇදී යයි: ගූගල් සමාගමේ බදු මාරු විද්යාව සහ දේශීය ආර්ථිකයේ අර්බුදය!
🚨 විශේෂ දේශීය ව්යාපාරික සහ බදු ප්රතිපත්ති පුවත් විවරණය — දියත නිව්සීලන්ත නිවුස් (Diyatha New Zealand News)
2026 මැයි 19 (ඔක්ලන්ඩ්) — ගෝලීය තාක්ෂණික දැවැන්තයෙකු වන ගූගල් (Google) සමාගමේ නවසීලන්ත ශාඛාව (Google New Zealand) පසුගිය 2025 මූල්ය වර්ෂය තුළ සිය ශුද්ධ ලාභය කැපී පෙනෙන ලෙස ඉහළ නංවාගෙන ඇති අතර, මෙරටින් උපයාගත් ඩොලර් බිලියන 1.2කට ආසන්න දැවැන්ත මුදලක් බදු අනුපාත ඉතා අඩු සිංගප්පූරුවේ පිහිටි සිය මව් සමාගම වෙත සේවා ගාස්තු ලෙස ගලා යාමට සලස්වා ඇති බව නවතම මූල්ය වාර්තා හෙළි කරයි.
නවසීලන්ත හෙරල්ඩ් (NZ Herald) පුවත්පතේ තාක්ෂණික කර්තෘ ක්රිස් කීල් (Chris Keall) විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලද වාර්තාවකට අනුව, 2025 දෙසැම්බර් 31 දිනෙන් අවසන් වූ මාස 12 සඳහා ගූගල් දේශීය ශාඛාව ඩොලර් මිලියන 92ක නිල ආදායමක් වාර්තා කර ඇත. මෙය 2024 වසරේ ලැබූ ඩොලර් මිලියන 87.2ක ආදායමට සාපේක්ෂව සියයට 6ක (6%) වර්ධනයකි. කෙසේ වුවද, මෙම නිල ආදායම ලෙස පෙන්වා දී ඇත්තේ විදේශීය අනුබද්ධ සමාගම් වෙත “සේවා ගාස්තු” (Service fees) ලෙස බිලියන 1.17ක් ගෙවීමෙන් පසුව ඉතිරි වූ මුදල වීම විශේෂත්වයකි.
තාක්ෂණික සමාගම් මෙලෙස බදු මඟහැරීම සඳහා මුදල් පිටරටවලට ගෙන යන ආකාරය සහ දේශීය ආර්ථිකයට මෙයින් සිදුවන බලපෑම පිළිබඳව සවිස්තරාත්මක විග්රහය මෙන්න:
💰 1. බිලියන 1.17ක මුදල් සිංගප්පූරුවට ඇදී ගියේ කොහොමද?
ලෝකයේ බොහෝ බහුජාතික තාක්ෂණික සමාගම් (Tech Giants) බදු බර අවම කර ගැනීම සඳහා භාවිතා කරන ප්රධානතම උපක්රමයක් වන්නේ ඉහළ බදු පවතින රටවලින් උපයන ආදායම, ඉතා අඩු බදු පවතින වෙනත් රටවල (Tax havens) පිහිටි තමන්ගේම අනුබද්ධ සමාගම් වෙත සේවා ගාස්තු හෝ බුද්ධිමය දේපළ අයිතිවාසිකම් (Intellectual property) වෙනුවෙන් ගෙවීම් ලෙස හරවා යැවීමයි.
- සිංගප්පූරු බදු වාසිය: නවසීලන්තය තුළ සාමාන්ය සමාගම් බදු අනුපාතිකය (Corporate Tax) සියයට 28ක් (28%) වැනි ඉහළ මට්ටමක පවතිද්දී, සිංගප්පූරුවේ ආයතනික බදු අනුපාතය පවතින්නේ සියයට 17ක් (17%) වැනි ඉතා අඩු මට්ටමකය. මීට අමතරව විදේශීය ආයෝජන සඳහා එහි විවිධ බදු සහන ද හිමිවේ.
- සේවා ගාස්තු මුවාව (Service Fees): ගූගල් සමාගම නවසීලන්තය තුළසිදුවන වෙළඳ දැන්වීම් (Google Ads) සහ අනෙකුත් සේවාවලින් ලැබෙන සමස්ත දේශීය ආදායමෙන් සිංගප්පූරු කාර්යාලය වෙත ඩොලර් බිලියන 1.17ක් යැවීම නිසා, නවසීලන්ත රජයට බදු වශයෙන් අය කර ගැනීමට ඉතිරි වන්නේ ඉතා සුළු මුදලකි.
📈 2. ලාභය ඉහළට නමුත් දේශීය බදු ගෙවීම් අවම මට්ටමක
ගූගල් නවසීලන්ත ශාඛාව වසරින් වසර සිය ව්යාපාරික කටයුතු පුළුල් කරමින් ආදායම් වර්ධනයක් පෙන්නුම් කළ ද, ඔවුන් මෙරට රජයට ගෙවනු ලබන සෘජු ආයතනික බද්ද (Direct Corporate Tax) පවතින්නේ ඉතා පහළ මට්ටමකය.
මෙමඟින් දේශීය ව්යාපාරික ක්ෂේත්රය තුළ දැඩි කතාබහක් නිර්මාණය වී ඇත. මන්දයත්, මෙරට සුළු හා මධ්ය පරිමාණ දේශීය ව්යාපාරිකයන් තමන් උපයන ලාභයෙන් නිවැරදිව 28%ක බද්දක් රජයට ගෙවද්දී, මෙරටින් බිලියන ගණනින් මුදල් උපයන බහුජාතික සමාගම් මෙලෙස නීතිමය සිදුරුවලින් රිංගා මුදල් පිටරට පැටවීම අසාධාරණ බව බොහෝ දෙනාගේ මතයයි.
🌐 3. ඩිජිටල් සේවා බද්ද (Digital Services Tax) සහ ජාත්යන්තර පීඩනය
නවසීලන්ත රජය මෙන්ම ලෝකයේ සෙසු රටවල් ද මෙම බහුජාතික සමාගම් තමන්ගේ රටවල් තුළින් උපයන මුදල්වලට සාධාරණ බද්දක් අය කර ගැනීම සඳහා වසර ගණනාවක සිට උත්සාහ කරමින් සිටී.
- DST බද්ද හඳුන්වාදීමේ සූදානම: නවසීලන්ත රජය විසින් මෙවැනි තාක්ෂණික සමාගම් ඉලක්ක කර ගනිමින් සියයට 3ක (3%) ‘ඩිජිටල් සේවා බද්දක්’ (DST) පැනවීමට මීට පෙර සැලසුම් සකස් කළේය. එමඟින් සමාගම ලාභය කොහේ පෙන්වුවද, නවසීලන්තය තුළ සිදුකරන සමස්ත පිරිවැටුමෙන් (Turnover) බද්දක් අය කර ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.
- OECD සාමූහික එකඟතාවය: ලෝක ආර්ථික සහයෝගිතාවය සහ සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානය (OECD) හරහා ගෝලීය වශයෙන් අවම ආයතනික බද්දක් (Global minimum tax) හඳුන්වා දීමට රටවල් රැසක් සාකච්ඡා කරමින් සිටින අතර, ගූගල් වැනි සමාගම් පවසන්නේ තමන් ජාත්යන්තර බදු නීතිවලට අනුකූලව කටයුතු කරන බවයි.
දේශීය ආර්ථික විවරණය 🦁⚖️🌏
ගූගල් සමාගම නවසීලන්තය තුළ ක්රියාත්මක කරන සේවාවන් සහ තාක්ෂණික මෙවලම් අපගේ එදිනෙදා ජීවිතයට මෙන්ම ව්යාපාරවලට අත්යවශ්ය වුවද, ඔවුන් මෙරටින් උපයන ඩොලර් බිලියන 1.17ක දැවැන්ත මුදලක් සිංගප්පූරුව වැනි අඩු බදු කලාප කරා ඇදී යාම දේශීය ආර්ථිකයට සිදුවන විශාල පාඩුවකි. දැනටමත් රට තුළ පවතින ආර්ථික පසුබෑම සහ ඉරාන ගැටුම් වැනි ගෝලීය ප්රශ්න නිසා දේශීය සභාවල (Councils) පිරිවැය ඩොලර් මිලියන 50කින් පමණ ඉහළ යමින් පවතින මෙවැනි දුෂ්කර වටපිටාවක, මෙරටින් උපයන ධනය මෙරට සංවර්ධනයට බදු වශයෙන් නොලැබීම කනගාටුදායකය.
මෙය නීති විරෝධී “බදු පැහැර හැරීමක්” (Tax evasion) නොව නීත්යානුකූල “බදු අවම කර ගැනීමක්” (Tax avoidance) වුවද, දේශීය ව්යාපාරිකයන් මුහුණ දෙන අසමාන තරඟකාරීත්වය මින් පැහැදිලි වේ. රජය විසින් කඩිනමින් ඩිජිටල් සේවා බදු (DST) වැනි නවීන බදු ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කරමින්, මෙම ගෝලීය දැවැන්තයන් මෙරටින් උපයන ලාභයෙන් සාධාරණ කොටසක් නවසීලන්තයේ සෞඛ්ය, අධ්යාපන සහ යටිතල පහසුකම් වෙනුවෙන් රඳවා ගැනීමට කටයුතු කළ යුතු බව දියත නිව්සීලන්ත නිවුස් අපගේ ස්ථාවරයයි.
