ජාත්යන්තර නීතිවලට වඩා මාධ්ය දෘශ්යතාව පදනම් කරගනිමින් නවසීලන්තයේ දුම්කොළ ප්රතිපත්ති සම්පාදනය වන බවට නව පර්යේෂණ අනාවරණයකින් හෙළි වෙයි!
වෙලිංටන්, නිව්සීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 24 —
දුම්කොළ කර්මාන්තයේ අයුතු බලපෑම්වලින් මහජන සෞඛ්ය ප්රතිපත්ති ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වන ජාත්යන්තර නීතිවලට අනුකූලව කටයුතු කරනවාට වඩා, නවසීලන්ත දේශපාලඥයන් දුම්කොළ ප්රතිපත්ති සම්පාදනයේදී වැඩි අවධානයක් යොමු කරන්නේ මාධ්ය දෘශ්යතාව (Media optics) සහ මහජන ප්රතිචාර කෙරෙහි පමණක් බව නවතම පර්යේෂණ වාර්තාවකින් හෙළි වී තිබේ.
ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ 5.3 වගන්තිය ක්රියාත්මක කිරීමේ දුර්වලතා
ඕක්ලන්ඩ් විශ්වවිද්යාලයේ ආචාර්ය මෙලිසා-ජේඩ් ග්රෙගන් (Dr Melissa-Jade Gregan) ප්රමුඛ පර්යේෂකයන් පිරිසක් විසින් සිදු කරන ලද මෙම අධ්යයනයට අනුව, නවසීලන්තය ලෝක සෞඛ්ය සංවිධානයේ (WHO) නීත්යානුකූලව බැඳී පවතින රාමුගත සම්මුතියකට (Framework Convention on Tobacco Control) අත්සන් තබා ඇති රටකි.
- නීතිය නිසි පරිදි ක්රියාත්මක නොවීම: මෙම සම්මුතියේ 5.3 වගන්තිය යටතේ දුම්කොළ කර්මාන්තයේ මැදිහත්වීම්වලින් සෞඛ්ය ප්රතිපත්ති ආරක්ෂා කිරීම අත්යවශ්ය වුවද, නවසීලන්තය එම මාර්ගෝපදේශ නිසි ලෙස ක්රියාත්මක කර නොමැති බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
- සීමිත ආරක්ෂණ විධිවිධාන: මෙම මාර්ගෝපදේශ යටතේ රජය පුරා ක්රියාත්මක විය යුතු ක්රියාමාර්ග 34ක් තිබුණද, නවසීලන්තයේදී එය සෞඛ්ය අමාත්යාංශය සහ රේගුව තුළ පවතින දුම්කොළ කර්මාන්ත හමුවීම් ලේඛනගත කිරීමට පමණක් සීමා වී ඇත.
- දේශපාලඥයන්ගේ දැනුවත්භාවය අඩු වීම: දේශපාලඥයන් සහ ප්රතිපත්ති සම්පාදකයන් රැසක් සමඟ සාකච්ඡා කරමින් සිදු කළ මෙම පර්යේෂණයේදී හෙළි වී ඇත්තේ, බොහෝ දෙනෙකුට මෙම 5.3 වගන්තිය පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් නොමැති බවයි. කර්මාන්තය සමඟ සම්බන්ධතා පැවැත්වීම හෝ නොਪැවැත්වීම තීරණය කර ඇත්තේ ජාත්යන්තර නීතිමය අවශ්යතා මත නොව, හුදෙක් මාධ්ය තුළ පෙනෙන ආකාරය (Media optics) මත පමණක් බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
රජයේ ප්රතිචාර සහ අදාළ පාර්ශ්වවල අදහස්
මෙම පර්යේෂණ වාර්තාව සම්බන්ධයෙන් අදහස් දක්වමින් දුම්කොළ භාවිතය අඩු කිරීමේ වගකුම දරන සහකාර සෞඛ්ය අමාත්ය කේසි කොස්ටෙලෝ (Casey Costello) ප්රකාශ කර ඇත්තේ, සෞඛ්ය අමාත්යාංශ නිලධාරීන් මින් පෙර මෙම කාරණය තමා වෙත ගැටළුවක් ලෙස මතු කර නොමැති බවයි. තමා සිය වගකීම් හොඳින් දන්නා බවත්, වත්මන් රජය යටතේ කිසිදු දුම්කොළ කර්මාන්ත නියෝජිතයෙකු මුණගැසී නොමැති බවත් ඇය අවධාරණය කළාය.
කෙසේ වෙතත්, කම්කරු පක්ෂයේ (Labour Party) ප්රකාශකයෙකු සඳහන් කර ඇත්තේ හිටපු සෞඛ්ය අමාත්ය අයේෂා වෙරල් (Ayesha Verrall) කිසිදු අවස්ථාවක දැනුවත්ව දුම්කොළ කර්මාන්ත නියෝජිතයන් මුණගැසී නොමැති බවයි. ප්රතිපත්ති සම්පාදකයන් විසින් 5.3 වගන්තිය නොසලකා හැරීමේ ගැටළුව විසඳීම සඳහා ඇය විසින් මන්ත්රී පනත් කෙටුම්පතක් ද ඉදිරිපත් කර ඇති බව කම්කරු පක්ෂය වැඩිදුරටත් පෙන්වා දෙයි.
