“කාලගුණය පාර්ලිමේන්තු තීරණ එනකම් ඉන්නේ නැහැ” – දේශගුණික අරමුදල් ගැන රක්ෂණ මණ්ඩලයෙන් රතු එළියක්

විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන්, නිව්සීලන්තය — 2026 අප්‍රේල් 20 (අද) — නිව්සීලන්තයට බලපාන දරුණු කාලගුණික තත්ත්වයන් හමුවේ අවදානමට ලක්ව ඇති ප්‍රජාවන් ආරක්ෂා කිරීම හෝ ඔවුන් වෙනත් ස්ථාන කරා පදිංචි කරවීම (Managed Retreat) සඳහා අවශ්‍ය ප්‍රතිපාදන වෙන් කිරීමේ තීරණ රජය විසින් ප්‍රමාද කරමින් සිටින බවට චෝදනා එල්ල වේ.

1. රක්ෂණ මණ්ඩලයේ විරෝධය

රක්ෂණ මණ්ඩලයේ ප්‍රධාන විධායක ක්‍රිස් ෆාෆෝයි (Kris Faafoi) පවසන්නේ 2026 වසරේ ගෙවුණු සෑම මාසයකම වාගේ දරුණු කාලගුණික විපත් වාර්තා වූ බවයි.

• කඩිනම් අවශ්‍යතාව: දේශගුණික විපර්යාසයන්ට අනුවර්තනය වීමේ සැලසුම් (Adaptation plans) ක්‍රියාත්මක කිරීමට නම් අරමුදල් සපයා ගන්නේ කෙසේද යන්න රජය පැහැදිලි කළ යුතුය.
• සභාවට පණිවිඩයක්: “කාලගුණය පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් තීරණ ගන්නා තෙක් බලා සිටින්නේ නැහැ,” යැයි ඔහු පවසයි.

2. රජයේ ස්ථාවරය සහ ප්‍රමාදය

දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අමාත්‍ය සයිමන් වොට්ස් (Simon Watts) පවසන්නේ මෙම වසරේදී අදාළ නීති සංශෝධනය කරන නමුත්, පිරිවැය බෙදාගැනීම (Cost-sharing) පිළිබඳ අවසන් තීරණ මීළඟ මැතිවරණ වාරය දක්වා කල් තබන බවයි.

• සංකීර්ණභාවය: මෙය ඉතා සංකීර්ණ විෂයයක් බැවින් නිවැරදි තීරණ ගැනීමට කාලය අවශ්‍ය බව අමාත්‍යවරයාගේ මතයයි.
• පළාත් පාලන ආයතනවල වගකීම: අවදානම් සහිත ප්‍රදේශ හඳුනාගෙන සැලසුම් සකස් කිරීමේ වගකීම ප්‍රාදේශීය සභා (Councils) වෙත පැවරීමට රජය අපේක්ෂා කරයි.

3. ප්‍රවීණයන්ගේ මතය සහ පවතින අවදානම

පාරිසරික නීති විශේෂඥ මයික් වේක්ෆීල්ඩ් (Mike Wakefield) පවසන්නේ අරමුදල් පිළිබඳ ගැටලුව විසඳන්නේ නැතිව සැලසුම් සකස් කිරීමෙන් පමණක් පලක් නොවන බවයි.

• නෛතික බිය: අවදානම් ප්‍රදේශ ප්‍රසිද්ධ කිරීමට පළාත් පාලන ආයතන බිය වන්නේ ඉන් දේපළ වටිනාකම අඩු වීම නිසා ජනතාව නඩු පවරනු ඇතැයි යන සැකය නිසාය.
• රක්ෂණ ගැටලු: අවදානම් හඳුනා ගත්තද ඒවාට විසඳුම් දීමට මුදල් නොමැති නම්, රක්ෂණ සමාගම් එම ප්‍රදේශවලට රක්ෂණ ආවරණ ලබා දීම නතර කිරීමට ඉඩ ඇත.

දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏

නිවසක් යනු පුද්ගලයෙකු සතු වටිනාම වත්කමයි. දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ තම නිවස අහිමි වීමේ අවදානමට මුහුණ දෙන ජනතාවට රජය පැහැදිලි මගපෙන්වීමක් සහ මූල්‍යමය සහතිකයක් ලබා දිය යුතුය. ‘වයියානු’ (Vaianu) සුළි කුණාටුවෙන් බැට කෑ නැගෙනහිර වෙරළබඩ වැසියන්ට සහ දකුණු ඩනෙඩින් (South Dunedin) වැනි ප්‍රදේශවල ජනතාවට අවශ්‍ය වන්නේ තවත් වසර කිහිපයක් බලා සිටීම නොව, දැන් ක්‍රියාත්මක කළ හැකි ස්ථිර විසඳුම්ය. පිරිවැය බෙදාගැනීමේ තීරණ මීළඟ රජයක් දක්වා කල් දැමීම යනු අවදානම තවත් තීව්‍ර කිරීමකි.