ඉරානය සමඟ ව්යාපාරික කටයුතු කරන රටවලට දැඩි සම්බාධක පැනවීමට ඇමරිකාව සූදානම්: චීනය ඉලක්කයේ?
වෙලිංටන්, නිව්සීලන්තය —
ඉරානයෙන් තෙල් මිලදී ගන්නා රටවලට එරෙහිව දැඩි ආර්ථික ක්රියාමාර්ග සහ සම්බාධක පැනවීමට සූදානම් බව ඇමරිකානු මහා භාණ්ඩාගාර ලේකම් ස්කොට් බෙසන්ට් (Scott Bessent) ප්රකාශ කර තිබේ. ඔහු නිශ්චිතව චීනයේ නම සඳහන් නොකළද, විශේෂඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම අනතුරු ඇඟවීමේ ප්රධාන ඉලක්කය චීනය බවයි.
ඉරානය විසින් අපනයනය කරනු ලබන තෙල්වලින් සියයට 90ක් පමණ මිලදී ගනු ලබන්නේ ලොව විශාලම බලශක්ති පාරිභෝගිකයා වන චීනය විසින් වන අතර, එමඟින් ලැබෙන ආදායම ඉරාන රජයේ අයවැයට සහ හමුදා ක්රියාකාරකම් සඳහා විශාල පිටුවහලක් වී ඇත.
ප්රධාන කරුණු සහ ගෝලීය බලපෑම
- ඇමරිකාවේ අනතුරු ඇඟවීම: ඉරාන තෙල් මිලදී ගැනීම නතර කරන ලෙසට සෑම රටකටම අපගේ අපේක්ෂාවන් පැහැදිලි කර දී ඇති බවත්, මේ සම්බන්ධයෙන් කිසිදු රටකට විශේෂ වට්ටුවක් නොමැති බවත් ඇමරිකානු මහා භාණ්ඩාගාර ලේකම්වරයා සඳහන් කළේය.
- චීනයේ ප්රතිචාරය: ඇමරිකාවේ මෙම තර්ජන සහ සම්බාධක ක්රමවේද ගැටලු විසඳීමට උදව් නොවන බවත්, චීනය තම අයිතිවාසිකම් සහ අවශ්යතා ස්ථිරව ආරක්ෂා කර ගැනීමට අවශ්ය සියලු පියවර ගන්නා බවත් චීන විදේශ අමාත්යාංශ ප්රකාශක ලින් (Lin Jian) ප්රකාශ කළේය.
- තෙල් සැපයුම සහ මිල ඉහළ යාම: මෑත කාලීනව චීනය ඉරානයෙන් ගෙන්වන බොරතෙල් ප්රමාණය අඩු කර තිබුණද, මෙම නව සම්බාධක හේතුවෙන් ගෝලීය වශයෙන් තෙල් මිල ඉහළ යාමට සහ ඇමරිකානු පාරිභෝගිකයන්ටද ඉන්ධන සඳහා වැඩි පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවීමේ අවදානමක් පවතී.
- සෙවනැලි නාවික යාත්රා (Shadow Fleets): සම්බාධක මඟහැරීම සඳහා හිමිකාරීත්වය සහ ගමනාන්ත වසන් කරමින් ගමන් කරන නාවික යාත්රා ප්රමාණය මෑතකදී ඉහළ ගොස් ඇති අතර, මෙය ගෝලීය තෙල් වෙළඳපොළේ විනිවිදභාවයට දැඩි බාධාවක් වී තිබේ.
අමෙරිකාව සහ චීනය අතර පවතින වෙළඳ මතභේද මධ්යයේ, මෙම නව සම්බාධක තත්ත්වය ජාත්යන්තර බලශක්ති වෙළඳපොළට දැඩි ලෙස බලපානු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙේ.
