“ඇල්ගොරිතමයට හසු වූ මගේ දියණිය” – 13 හැවිරිදි ඇනබෙල්ගේ මරණය සහ ටික්ටොක් හි අඳුරු පැතිකඩ

විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නවසීලන්තය — 2026 අප්‍රේල් 19 (අද) — නවසීලන්තයේ 13 හැවිරිදි ඇනබෙල් ඩසාගේ මරණය සම්බන්ධයෙන් කෙරෙන මරණ පරීක්ෂණයත් සමඟ, සමාජ මාධ්‍ය ඇල්ගොරිතම (Algorithms) මගින් දරුවන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යයට එල්ල වන බරපතළ තර්ජනය පිළිබඳව රට පුරා දැඩි කතාබහක් ඇති වී තිබේ.

1. රහසිගත ගිණුම් සහ අඳුරු අන්තර්ගතයන්

ඇනබෙල්ගේ මරණයෙන් පසු ඇයගේ දුරකථනය පරීක්ෂා කළ දෙමාපියන්ට දැකගත හැකි වූයේ ඇය ටික්ටොක් ගිණුම් හතක් පවත්වාගෙන ගොස් ඇති බවයි.

• පෙනෙන ලෝකය: එක් ගිණුමක් දෙමාපියන්ට පෙනෙන පරිදි පවත්වාගෙන ගිය අතර එහි තිබුණේ නර්තන වීඩියෝ සහ බළලුන්ගේ දර්ශන වැනි අහිංසක දේවල්ය.
• රහසිගත ලෝකය: අනෙක් ගිණුම් හරහා ඇය ස්වයං-හානි (Self-harm), ආහාර ගැනීමේ අක්‍රමිකතා (Eating disorders) සහ දැඩි මානසික අවපීඩනය පිළිබිඹු කරන අන්තර්ගතයන් නරඹා තිබුණි.
• ඇල්ගොරිතමයේ උගුල: ඇනබෙල් මුලින්ම ටික්ටොක් බාගත කර ඇත්තේ ඇය ප්‍රිය කරන ගායිකා බිලී අයිලිෂ්ගේ (Billie Eilish) වීඩියෝ බැලීමටයි. නමුත් ටික්ටොක් ඇල්ගොරිතමය මගින් ඇය පෙන්වූ සුළු උනන්දුව පවා ග්‍රහණය කරගෙන, ඇයව වඩ වඩාත් අඳුරු සිතුවිලි සහිත වීඩියෝ වෙත යොමු කර ඇති බව දෙමාපියන් චෝදනා කරති.

2. පද්ධතිමය අසාර්ථකත්වය

ඇනබෙල් මියයාමට පෙර අවසන් වරට ටික්ටොක් හි පළ කළ වීඩියෝ 40 කට වැඩි ප්‍රමාණයක ඇය තමා පත්ව ඇති අසරණ තත්ත්වය ගැන පවසා තිබුණි.

• ඇය පාසලේ උපදේශකවරියක් සමඟ ද කතා කළ නමුත් ඇය “හොඳින් ඉන්නා බව” පවසා සිය වේදනාව සඟවා ගෙන තිබුණි.
• ටික්ටොක් වැනි වේදිකාවලට 13 හැවිරිදි දරුවෙකු අර්බුදයක සිටින බව හඳුනා ගැනීමට අවශ්‍ය දත්ත තිබියදීත්, එම චක්‍රය නතර කිරීමට ඔවුන් පියවර නොගත් බව දෙමාපියන් පවසති.

3. දෙමාපියන්ට දෙන පණිවිඩය

ඇනබෙල්ගේ දෙමාපියන් වන මිගෙල් සහ සෝයි පවසන්නේ තමන් සමාජ මාධ්‍ය භාවිතා නොකිරීම නිසා ඇය ද එයින් ඈත් වනු ඇතැයි සිතූ බවයි. නමුත් එය විශාල වැරදීමක් බව ඔවුන් දැන් පිළිගනිති.

• ඔවුන්ගේ උපදෙස: “දෙමාපියන් ලෙස ඔබත් මෙම ඇප් (Apps) බාගත කරන්න. ඒවා ක්‍රියා කරන ආකාරය තේරුම් ගන්න. ඔබ දකින දේම නොවෙයි ඔබේ දරුවා දකින්නේ.”
• නෛතික පියවර: ඇනබෙල්ගේ මරණයට සමාජ මාධ්‍යයේ බලපෑම ඇතුළත් කරන ලෙස ඉල්ලමින් ඔවුන් අමෙරිකාවේ ටික්ටොක් සමාගමට එරෙහිව පවතින නඩු සඳහා දායක වීමට උත්සාහ කරති.

දියත නිවුස් නිව්සීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏

ඇනබෙල්ගේ කතාව හුදෙක් එක් පවුලක ශෝකාන්තයක් පමණක් නොව, තාක්ෂණික ලෝකයේ අපේ දරුවන් කොතරම් අනාරක්ෂිත ද යන්න පසක් කරන අනතුරු ඇඟවීමකි. සමාජ මාධ්‍ය සමාගම් තම ලාභය වෙනුවෙන් නිර්මාණය කර ඇති ඇල්ගොරිතමයන්, දරුවෙකුගේ මානසික බිඳවැටීමකදී එය උත්සන්න කරන “ඉන්ධන” බවට පත්වීම බරපතළ වරදකි. රජය විසින් මේ සඳහා දැඩි නීතිරීති පැනවිය යුතු අතර, දෙමාපියන් ලෙස අප දරුවන්ගේ ඩිජිටල් ලෝකය පිළිබඳව මීට වඩා අවධානයෙන් සිටිය යුතුය.