ඇමරිකා-ඉරාන සටන් විරාමය බිඳ වැටීමේ අද්දර – “යුධ පිටියේ අලුත් සෙල්ලම් පෙන්වමු” ඉරානයෙන් ට්රම්ප්ට අනතුරු ඇඟවීමක්
විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිවුසීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නිව්සීලන්තය — 2026 අප්රේල් 21 (අද) — ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් සහ ඉරාන රජය අතර පවතින ගැටුම යළිත් වරක් යුදමය මුහුණුවරක් ගනිමින් පවතියි. මේ වන විට පවතින සටන් විරාමය දීර්ඝ කිරීම “කළ නොහැක්කක්” බව පවසන ට්රම්ප්, ඉරානය සාකච්ඡා මේසයට නොපැමිණියහොත් “කිසිදා නොදුටු විරූ කරදර වලට” මුහුණ දීමට සිදුවනු ඇතැයි අනතුරු අඟවා තිබේ.
1. හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ උණුසුම සහ නාවික අවහිරය
ඇමරිකානු නාවික හමුදාව විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේදී (Strait of Hormuz) ඉරාන ධජය සහිත භාණ්ඩ ප්රවාහන නෞකාවක් අත්අඩංගුවට ගැනීමත් සමඟ තත්ත්වය තවදුරටත් උග්ර විය.
- නාවික අවහිරය: මේ වන විට ඇමරිකානු හමුදා විසින් නෞකා 27ක් ආපසු හරවා යවා ඇති අතර, ඉරානය මෙය හඳුන්වන්නේ “මුහුදු කොල්ලකෑමක්” ලෙසය.
- ඉරානයේ ප්රතිචාරය: ඉරාන පාර්ලිමේන්තු කථානායක මොහොමඩ් බගර් කලීබාෆ් පවසන්නේ, තමන් තර්ජන හමුවේ සාකච්ඡා මේසයට නොපැමිණෙන බවයි. “අපි යුද පිටියේ අලුත් කාඩ්පත් (New cards on the battlefield) පෙන්වීමට සූදානම්,” යැයි ඔහු අනතුරු ඇඟවීය.
2. ට්රම්ප්ගේ මිශ්ර පණිවිඩ සහ “Midnight Hammer” මෙහෙයුම
ජනාධිපති ට්රම්ප් සිය Truth Social ගිණුම හරහා පවසා ඇත්තේ, 2025 ජුනි මාසයේදී සිදුකළ “Operation Midnight Hammer” මෙහෙයුමෙන් ඉරානයේ න්යෂ්ටික මධ්යස්ථාන මුළුමනින්ම විනාශ කළ බවයි.
- සටන් විරාමය: පකිස්ථානයේ ඉස්ලාමාබාද් නුවර පැවැත්වීමට නියමිත සාකච්ඡා සඳහා ඉරානය සහභාගී වනු ඇතැයි ට්රම්ප් විශ්වාසය පළ කළද, සටන් විරාමය දීර්ඝ කිරීමට තමන්ට හදිසියක් නොමැති බව ඔහු පවසයි.
- ගෑස් සහ ඉන්ධන: ඉරානය සමඟ සාකච්ඡා සාර්ථක නොවුණහොත් “බෝම්බ ගොඩක්” පිපිරී යනු ඇතැයි ද ඔහු බ්ලූම්බර්ග් පුවත් සේවයට පවසා තිබේ.
3. ලෝක ආර්ථිකයට සහ සිවිල් වැසියන්ට එල්ල වන බලපෑම
මෙම යුද්ධය හේතුවෙන් ආසියානු කලාපයේ ආර්ථික වර්ධන වේගය පහත වැටෙනු ඇතැයි එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය අනතුරු අඟවයි.
- ආර්ථික පසුබෑම: චීනයේ ආර්ථික වර්ධනය 4.3% දක්වාත්, ඉන්දියාවේ වර්ධනය 6% දක්වාත් පහත වැටෙනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇත.
- සිවිල් වැසියන්ගේ දුක: 2026 පෙබරවාරි 28 දින සිට ඉරානයේ පාසල් වැසී පවතින අතර, මිලියන සංඛ්යාත දරුවන්ට අධ්යාපනය අහිමි වී තිබේ. බොහෝ පවුල් කුසගින්නේ සහ අවතැන්ව අසීරු ජීවිත ගත කරති.
4. ඊශ්රායල අගමැති නෙතන්යාහුට හංගේරියාවෙන් රතු එළියක්
මේ අතර, හංගේරියාවේ නව අගමැති පීටර් මැගියාර් පවසා ඇත්තේ ඊශ්රායල අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු සිය රටට පැමිණියහොත් ජාත්යන්තර අපරාධ අධිකරණයේ (ICC) වරෙන්තුවකට අනුව ඔහු අත්අඩංගුවට ගන්නා බවයි. මෙය නෙතන්යාහුට එල්ල වූ දැඩි රාජ්ය තාන්ත්රික පහරකි.
5. නවසීලන්තයේ ස්ථාවරය
අග්රාමාත්ය ක්රිස්ටෝපර් ලක්සන් මහතා පවසන්නේ, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධියේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සඳහා බ්රිතාන්ය සහ ප්රංශය මෙහෙයවන මෙහෙයුමකට නවසීලන්තය ද එක්වීමට සලකා බලමින් සිටින බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඒ සඳහා ස්ථාවර සටන් විරාමයක් පැවතීම අත්යවශ්ය බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
දියත නිවුස් නිවුසීලන්ත විවරණය 🦁⚖️🌏
ඇමරිකාව සහ ඉරානය අතර පවතින මෙම ගැටුම හුදෙක් රටවල් දෙකක් අතර සටනක් පමණක් නොවේ. එය මුළුමහත් ලෝකයේම ඉන්ධන මිල, ආහාර මිල සහ සාමය තීරණය කරන සාධකයකි. බටර් චිකන් සුනාමියක් හෝ ඛනිජ සම්පත් සටනක් ගැන දේශපාලනඥයන් කතා කළද, යුද්ධයේ සැබෑ බිහිසුණු බව අත්විඳින්නේ අහිංසක දරුවන් සහ පවුල් ය. ලෝක සාමය වෙනුවෙන් මෙම සටන් විරාමය දීර්ඝ කර ගැනීම සියලු පාර්ශ්වයන්ගේ වගකීමකි.
