පෙට්‍රල් මිල ගැන අනාවැකි කීම නවතී: ඉරාන ගෑස් නිධියට එල්ල වූ ප්‍රහාරයෙන් ලෝක තෙල් වෙළඳපොළ කැළඹෙයි

ආර්ථික සහ ඉන්ධන පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන් (Wellington), නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 19 — මැදපෙරදිග යුද්ධය හමුදාමය ඉලක්කවල සිට ආර්ථිකමය ඉලක්ක වෙත මාරු වීමත් සමඟ නවසීලන්තයේ ඉන්ධන මිල තවදුරටත් පුරෝකථනය කළ නොහැකි මට්ටමට පත්ව ඇත. බ්‍රෙන්ට් (Brent) බොරතෙල් බැරලයක මිල අද පෙරවරුව වන විට ඇමරිකානු ඩොලර් 110 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති අතර, මෙය ඉදිරියේදී ඩොලර් 200 දක්වා ඉහළ යා හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

1. ප්‍රහාරයේ බලපෑම සහ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම

AA සංගමයේ ප්‍රවාහන ප්‍රතිපත්ති උපදේශක ටෙරී කොලින්ස් (Terry Collins) පවසන්නේ පෙරේදා මිල ස්ථාවර වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කළද, මෙම ප්‍රහාරයත් සමඟ දැන් “සියලු බලාපොරොත්තු අත්හැරීමට” (All bets are off) සිදුව ඇති බවයි.

• ගෑස් නිධියට ප්‍රහාරය: ඉරානය සහ කටාර් රාජ්‍යය බෙදාගන්නා ලොව විශාලතම ගෑස් නිධියට එල්ල වූ ප්‍රහාරය නිසා බලශක්ති යටිතල පහසුකම්වලට දැඩි හානි සිදුව ඇත.
• පෙට්‍රල් සහ ඩීසල් මිල: පසුගිය දින 10 තුළ ඉන්ධන පිරිපහදු පිරිවැය (Refining costs) පෙට්‍රල් සඳහා 50% කින් සහ ඩීසල් සඳහා 100% කින් ඉහළ ගොස් තිබේ. මේ නිසා දේශීයව පෙට්‍රල් මිල ශත 45 කින් ද, ඩීසල් මිල ශත 70-75 කින් ද ඉහළ යා හැකිය.

2. පිරවුම්හල්වල මිල වහාම ඉහළ යන්නේ ඇයි?

තෙල් මිල ඉහළ ගිය සැණින් පිරවුම්හල්වල මිල ඉහළ යාම පිළිබඳව කොලින්ස් මහතා පැහැදිලි කළේය.

• ප්‍රතිස්ථාපන පිරිවැය (Replacement Cost): පිරවුම්හලක ඇති තෙල් තොගය විකිණී අවසන් වූ පසු, ඊළඟ තොගය ඇනවුම් කිරීමට වැඩි මුදලක් වැය වේ. උදාහරණයක් ලෙස ඩොලර් 100,000 ක තෙල් තොගයක් ප්‍රතිස්ථාපනය කිරීමට ඩොලර් 120,000 ක් වැය වන්නේ නම්, එම පාඩුව මකා ගැනීමට පිරවුම්හල් හිමියන් වහාම මිල ඉහළ දමයි.

3. රජයෙන් තාවකාලික සහන?

මුදල් අමාත්‍ය නිකොලා විලිස් මහත්මිය පවසන්නේ පවතින උග්‍ර ජීවන වියදම් පීඩනය හමුවේ තෝරාගත් අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් සඳහා තාවකාලික මූල්‍ය සහනයක් ලබා දීමට සලකා බලන බවයි.

• ඉලක්කගත කණ්ඩායම්: පොදු ප්‍රවාහනය නොමැති අලුයම වේලාවන්හි රැකියාවට යාමට සිදුවන පිරිස් (උදා: පවිත්‍රතා සේවකයන්) මෙහිදී ප්‍රමුඛ වනු ඇත.
• කම්කරු සංගම් ප්‍රතිචාරය: රජයේ මෙම යෝජනාව E tū වැනි කම්කරු සංගම් විසින් සාදරයෙන් පිළිගෙන ඇත.

4. අවිනිශ්චිත අනාගතය

ඉරානය මෙම ප්‍රහාරයට ප්‍රතිප්‍රහාර එල්ල කරන බවට අනතුරු අඟවා ඇති අතර, ඉදිරි පැය කිහිපය තුළ අසල්වැසි රටවල බලශක්ති මධ්‍යස්ථාන ඉලක්ක කරන බවට පවසා ඇත. මැදපෙරදිගින් සිදු කරන තෙල් ප්‍රවාහනය ඇනහිටීම නිසා ලෝකයේ බොහෝ රටවලට දැඩි බලපෑම් එල්ල වෙමින් පවතින බවත්, ඇමරිකාවට තමන්ගේම තෙල් නිෂ්පාදනය ඇති බැවින් මෙහි වැඩිම බලපෑම නවසීලන්තය වැනි රටවලට එල්ල වන බවත් කොලින්ස් මහතා පෙන්වා දෙයි.