දකුණු දූපතේ මාර්ග සංවර්ධනයට අඩු ප්රතිපාදන: පාලම් කැඩී යාම නිසා ප්රදේශ රැසක මහාමාර්ග යළි බොරළු පාරවල් බවට පත්වීමේ අවදානමක්!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
ක්රයිස්ට්චර්ච්, නිව්සීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 13 —
නිව්සීලන්තයේ දකුණු දූපතේ ආර්ථිකයට ඉහළ දායකත්වයක් ලබා දුන්නද, මධ්යම රජයේ ප්රවාහන අරමුදල්වලින් ලැබෙන්නේ ඉතා අවම ප්රතිශතයක් බව නව වාර්තාවකින් අනාවරණ වී තිබේ. රටේ සමස්ත අපනයන භාණ්ඩවලින් තුනෙන් එකක් සහ ජාත්යන්තර සංචාරක වියදම්වලින් 40%ක් දකුණු දූපතෙන් ජනනය වුවද, ජාතික භූ ප්රවාහන අරමුදලෙන් (National Land Transport Fund) දකුණු දූපතට ලැබී ඇත්තේត្រឹម 11%ක මුදලක් පමණි.
මෙම අසමතුලිත මූල්ය ප්රතිපත්ති හේතුවෙන් දකුණු දූපතේ ප්රාදේශීය නායකයින් සහ ව්යාපාරික ප්රජාව දැඩි කනස්සල්ල පළ කර ඇත.
වාර්තාව මගින් අනාවරණය වූ ප්රධාන කරුණු
- අඩු අරමුදල් ප්රතිශතය: දකුණු දූපත රටේ ජනගහනයෙන් 22%ක ප්රමාණයක් සහ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 22%ක් නියෝජනය කළද, මාර්ග සංවර්ධන අරමුදල්වලින් ලැබී ඇත්තේ 11%ක් පමණි. ජනගහන අනුපාතයට අනුව මුදල් වෙන් කළේ නම්, පසුගිය වසරේදී පමණක් අතිරේක ඩොලර් බිලියන 1.2ක මුදලක් දකුණු දූපතේ මාර්ග සඳහා ලැබීමට ඉඩ තිබුණි.
- දකුණු පළාත මුහුණ දී ඇති අභියෝග: දකු්ණු පළාත් නගරාධිපති රොබ් ස්කොට් (Rob Scott) පවසන පරිදි, පාලම් නිසි පරිදි නඩත්තු කර නොමැති වීම සහ ප්රමිතියෙන් තොර වීම නිසා ට්රක් රථවලට සෑම වසරකම අමතර කිලෝමීටර් මිලියන 3.5ක් වැඩිපුර ධාවනය කිරීමට සිදුව තිබේ. තත්ත්වය තවත් නරක අතට හැරුණහොත් මුද්රා තැබූ (sealed) මහාමාර්ග යළි බොරළු පාරවල් බවට පත් කිරීමට කවුන්සිලයට සිදුවනු ඇත.
- දකුණු දූපතේ ආර්ථික දස්කම්: දකුණු දූපතේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය 1.2%කින් වර්ධනය වී ඇති අතර, එය උතුරු දූපතේ වර්ධන වේගය (0.2%) අභිබවා ගොස් ඇත. එසේම, දකුණු දූපතේ විරැකියා අනුපාතිකය 4.1%ක් ලෙස සටහන් වන අතර, එය උතුරු දූපතේ අගය වන 5.7%ට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස අඩුය.
දේශපාලන ප්රතිචාර සහ රජයේ ස්ථාවරය
දකුණු දූපත නියෝජනය කරන අමාත්ය ජේම්ස් මේගර් (James Meager) කියා සිටියේ රජය විසින් දකුණු දූපතේ යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය සඳහා විශාල වශයෙන් ආයෝජන සිදු කර ඇති බවයි. වුඩෙන්ඩ් බයිපාස් (Woodend Bypass) වැනි ව්යාපෘති සඳහා වේගවත් අනුමැතිය (Fast-track consent) ලබා දී ඇති බවත්, අයවැය හරහා මාර්ග සහ යටිතල පහසුකම් ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව ඉහළ නැංවීම සඳහා ඩොලර් මිලියන 400ක් වෙන් කර ඇති බවත්, එයින් ඩොලර් මිලියන 140ක් දකුණු දූපතට ලැබී ඇති බවත් ඔහු පෙන්වා දුන්නේය.
කෙසේ වෙතත්, දකුණු දූපතට කැබිනට් අමාත්යවරුන් දෙදෙනෙකු පමණක් අත්වීම හේතුවෙන් දේශපාලන මට්ටමින් තමන් යම් අවාසයකට මුහුණ දී සිටින බව ප්රාදේශීය නායකයින් සහ ව්යාපාරිකයින් පෙන්වා දෙති.
