රැකියා අයදුම්පත් බැලීමටත් දැන් AI – “කෘත්රිම බුද්ධිය මිනිස්කම නැති කරනවා” යැයි වෘත්තීය සමිතිවලින් චෝදනා!
විශේෂ දේශීය රැකියා සහ තාක්ෂණ පුවත් විවරණය – දකුණු දිග දියත (Lions Roar Aotearoa)
වෙලින්ටන් (Wellington) — 2026 මාර්තු 27 — නවසීලන්තයේ Woolworths සහ McDonalds වැනි ප්රධාන පෙළේ සමාගම් රැකියා අයදුම්පත් විශාල ප්රමාණයක් පෙරහන් කිරීම (Screening) සඳහා කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) භාවිතා කිරීම ආරම්භ කර තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම තාක්ෂණය මගින් පුද්ගලයන්ගේ පෞරුෂය පිළිබඳ වැරදි තීරණ ගන්නා බවත්, එය මිනිස් ගරුත්වයට හානි කරන “අමානුෂික” ක්රියාවක් බවත් වෘත්තීය සමිති සහ ක්රියාකාරීන් පෙන්වා දෙයි.
1. “කළු පෙට්ටියක” තීරණ සහ පක්ෂපාතීත්වය
Unite Union හි සහකාර ලේකම් ජෙරාඩ් හෙහීර් (Gerard Hehir) පවසන්නේ AI පද්ධති ක්රියා කරන්නේ “කළු පෙට්ටියක්” (Black box) ලෙස බවයි.
- තීරණ ගන්නා ආකාරය: AI පද්ධතියක් යම් තීරණයක් ගන්නේ කුමන පදනමක් මතද යන්න එය නිර්මාණය කළ අයට පවා පැහැදිලි නැති අවස්ථා පවතින බව ඔහු පවසයි.
- පක්ෂපාතීත්වය (Bias): පක්ෂපාතීත්වය ඉවත් කිරීමට මෙය හඳුන්වා දුන්නද, ඇත්ත වශයෙන්ම සිදුවන්නේ එය නිර්මාණය කළ පුද්ගලයන්ගේ පක්ෂපාතීත්වයන් තවදුරටත් තහවුරු වීම බව ඔහු අවධාරණය කරයි. විශේෂයෙන්ම අයදුම්කරුවෙකුගේ මානසික ආතතිය හෝ පෞරුෂය AI මගින් මැනීමට උත්සාහ කිරීම බරපතළ ගැටලුවකි.
2. 16 හැවිරිදි තරුණයෙකුට වූ අසාධාරණය
කාපිටි (Kapiti) ප්රදේශයේ පදිංචි ලුයිස් හින්ටන් නම් මවක් සිය 16 හැවිරිදි පුතුට රැකියාවක් සොයා ගැනීමට උදව් කිරීමේදී මුහුණ දුන් අත්දැකීමක් මෙහිදී අනාවරණය විය.
- AI හි විවේචනය: ඇගේ පුතා වුල්වර්ත්ස් (Woolworths) ආයතනයට කළ කෙටි පෙළ පණිවිඩ සංවාදයකින් පසු, AI පද්ධතිය පවසා ඇත්තේ ඔහු “අවධානය වෙනතකට යොමු වන” සහ “අලුත් දේවල් කිරීමට අකමැති” අයෙකු බවයි.
- මවගේ වේදනාව: ඩිස්ලෙක්සියාව (Dyslexia) වැනි ඉගෙනීමේ දුෂ්කරතා ඇති තම පුතාගේ ආත්ම විශ්වාසය මෙවැනි යාන්ත්රික ප්රතිචාර නිසා බිඳ වැටෙන බව ඇය පවසයි. “මෙය ඉතා අලස සහ හදවතක් නැති ක්රියාවක්,” යැයි ඇය සඳහන් කළාය.
3. “AI විසින් AI පරීක්ෂා කරන” අමුතු ලෝකය
වික්ටෝරියා විශ්වවිද්යාලයේ ජ්යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය ඇන්ඩෘ ලෙන්සන් (Dr. Andrew Lensen) පවසන්නේ වර්තමානයේ රැකියා අයදුම්කරුවන් අයදුම්පත් ලිවීමට AI භාවිතා කරන අතර, සේවා යෝජකයන් ඒවා කියවීමට AI භාවිතා කරන බවයි.
- විකෘති තත්ත්වයක්: “අවසානයේ සිදුවන්නේ AI විසින් තවත් AI එකක් පරීක්ෂා කිරීමයි. මෙය මදක් අනාගතවාදී බියකරු (Dystopian) තත්ත්වයක්,” යැයි ඔහු පවසයි. පුද්ගලයෙකු සැබවින්ම රැකියාවට සුදුසුද යන්න තීරණය කළ හැක්කේ මුහුණට මුහුණ හමුවී කතා කිරීමෙන් පමණක් බව ඔහුගේ මතයයි.
වුල්වර්ත්ස් සමාගම පවසන්නේ තමන් AI භාවිතා කරන්නේ මූලික අදියරේදී පමණක් බවත්, අවසන් තීරණය සැමවිටම ගනු ලබන්නේ මිනිස් කළමනාකරුවන් විසින් බවත්ය.
