වෙලින්ටන් නගර සභාවෙන් දේපල බදු (Rates) ක්රමය වෙනස් කිරීමට යෝජනාවක්: නගරයේ ආර්ථිකයට නව මගක්! 🏛️📉🇳🇿
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – දේශීය පුවත් විශේෂ වාර්තාව
2026 ජූනි 24 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — වෙලින්ටන් නගර සභාව විසින් තම දේපල බදු (Rates) ක්රමය රැඩිකල් ලෙස වෙනස් කිරීම සඳහා වන යෝජනාවලියක් පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීමට සූදානම් වේ. මෙම යෝජනාව ක්රියාත්මක වුවහොත්, නගරයේ දේපල බදු ගෙවන්නන් අතර විශාල වෙනසක් සිදුවනු ඇත.
යෝජිත ප්රධාන වෙනස්කම්
නගර සභාව විසින් හෙට (25) දිනයේදී සාකච්ඡා කිරීමට නියමිත ප්රධාන යෝජනා කිහිපයකි:
- ඉඩම් වටිනාකම (Land Value – LV) මත බදු පැනවීම: දැනට පවතින ප්රාග්ධන වටිනාකම (Capital Value – CV) මත පදනම් වූ බදු ක්රමය, ඉඩම් වටිනාකම මත පදනම් වූ ක්රමයකට මාරු කිරීම. මෙය ගොඩනැගිලි ඉදි කිරීම්වලට ඇති බාධාවන් ඉවත් කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
- වාණිජ බදු අවරෝධනය: වාණිජ, කාර්මික සහ ව්යාපාරික දේපල සඳහා පනවා ඇති ඉහළ බදු ප්රතිශතයන් අඩු කිරීම.
- අත්හැර දැමූ දේපල සඳහා දඩ බදු: නගරයේ අත්හැර දමා ඇති හෝ දිරාපත් වී ඇති දේපල හිමියන් සඳහා පනවා ඇති බදු (නේවාසික බද්ද මෙන් 5 ගුණයක්) අය කරන කලාපය පුළුල් කිරීම.
එක් පැත්තකින් පක්ෂපාතීත්වය, අනෙක් පැත්තෙන් අවදානම
- සහයෝගය: ‘Common Ground Aotearoa’ වැනි සංවිධාන පවසන්නේ මෙම වෙනස මගින් නගරයේ ඉදි කිරීම් දිරිමත් වන බවත්, නිවාස හිමියන්ගෙන් 60%කට පමණ බදු සහනයක් ලැබෙනු ඇති බවත්ය. විශේෂයෙන්ම මහල් නිවාස සහ තදාසන්න ප්රදේශවල පවුල්වලට වාසිදායක වනු ඇත.
- අභියෝග: සැලසුම් සහ මූල්ය කමිටුවේ සභාපතිනි දියෑන් කැල්වට් මහත්මිය පවසන්නේ, පවතින ආර්ථික තත්ත්වය තුළ මෙවැනි විශාල වෙනසක් ක්රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව (capacity) පිළිබඳව ගැටලු ඇති බවයි. බදු ගණනය කිරීමේදී සිදුවිය හැකි සුළු දෝෂයක් වුවද බරපතළ ප්රතිවිපාක ඇති කළ හැකි බව ඇය පෙන්වා දෙයි.
සන්දර්භය
පසුගිය වසර 13 තුළ වෙලින්ටන් නගරයේ නේවාසික බදු වැඩිවීම, ගෘහ ආදායම් වර්ධනයට වඩා බෙහෙවින් ඉක්මවා ගොස් ඇත. 2012දී මධ්යම නේවාසික බද්ද $1,985ක්ව පැවති අතර, 2025 වන විට එය $5,177ක් දක්වා දෙගුණයකටත් වඩා ඉහළ ගොස් ඇත.
මෙම යෝජනාවන් ක්රියාත්මක කිරීමට පෙර මහජන අදහස් විමසීමක් සිදු කිරීමට නියමිත අතර, මෙය 2027-37 දීර්ඝ කාලීන සැලැස්ම (Long-Term Plan) සඳහා තීරණාත්මක වනු ඇත.
