වැඩිහිටි සත්කාර නිවාස සඳහා විශාල මුදල් තැන්පතු (Accommodation Bonds) අවශ්යද?
🚨 සෞඛ්ය සහ ආර්ථික පුවත් විවරණය — දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 මැයි 25 (වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය) — නවසීලන්තයේ වැඩිහිටි සත්කාර (Aged Care) අංශය මුහුණ දී ඇති බරපතල අර්බුදය හමුවේ, සත්කාර නිවාසවලට ඇතුළු වන පුද්ගලයින්ගෙන් විශාල මුදල් තැන්පතු හෝ ‘Accommodation Bonds’ ලබා ගැනීමේ ක්රමයක් හඳුන්වා දීම පිළිබඳව විශේෂඥයින්ගේ අවධානය යොමු වී තිබේ.
🏠 1. කුමක්ද මෙම ‘Accommodation Bond’ යෝජනාව?
ග්රාන්ට් තෝර්න්ටන් (Grant Thornton) සමාගමේ හවුල්කාරිනියක් වන පැම් නිව්ලව් මහත්මිය යෝජනා කරන්නේ, වැඩිහිටි සත්කාර නිවාසවල පවතින මූල්ය අර්බුදය විසඳීමට ඕස්ට්රේලියාවේ ක්රියාත්මක වන ආකාරයේ ‘ආපසු ගෙවිය හැකි තැන්පතු ක්රමයක්’ (Refundable accommodation bond) මෙරටට ද හඳුන්වා දිය හැකි බවයි.
- ක්රියාත්මක වන ආකාරය: වැඩිහිටියෙකු තම නිවස විකුණා ලැබෙන මුදලින් විශාල කොටසක් සත්කාර නිවාසයට තැන්පතුවක් ලෙස ගෙවයි. එම සත්කාර නිවාසයේ රැඳී සිටින කාලය අවසානයේදී, එම මුදලින් යම් ගාස්තු අය කරගෙන ඉතිරිය නැවත එම පුද්ගලයාට හෝ පවුලේ සාමාජිකයන්ට ලැබෙනු ඇත.
- ගණනය කිරීම: ඕස්ට්රේලියානු ආදර්ශය අනුව, මෙය බොහෝ විට එම ප්රදේශයේ නිවාසවල සාමාන්ය වටිනාකමෙන් 65%ක් පමණ වේ. උදාහරණයක් ලෙස ඕක්ලන්ඩ් නුවර අයෙකුට ඩොලර් 650,000ක පමණ තැන්පතුවක් දැරීමට සිදු විය හැක.
⚙️ 2. මෙවැනි පියවරක් අවශ්ය ඇයි?
දැනට නවසීලන්තයේ වැඩිහිටි සත්කාර අංශය මුහුණ දී ඇති ප්රධාන ගැටලු කිහිපයක් තිබේ:
- මුදල් හිඟය: සත්කාර නිවාසවලට රජයෙන් ලැබෙන අරමුදල් ප්රමාණවත් නොවීම නිසා බොහෝ ආයතන පාඩු ලබමින් වසා දැමීමට සිදුව ඇත.
- ඇඳන් හිඟය: 2030 වන විට වැඩිහිටි සත්කාර ඇඳන් දහස් ගණනක හිඟයක් ඇති වන බවට පුරෝකථනය කර ඇති අතර, නව පහසුකම් ගොඩනැගීමට පෞද්ගලික ආයෝජකයින් උනන්දු වන්නේ නැත.
- රෝහල් පීඩනය: සත්කාර නිවාස නොමැති වීම නිසා සුවය ලැබූ වැඩිහිටියන්ට දිගු කලක් රෝහල්වල රැඳී සිටීමට සිදුවීමෙන් සෞඛ්ය පද්ධතියට දරාගත නොහැකි වියදමක් සහ පීඩනයක් එල්ල වේ (රෝහල් ඇඳක් දිනකට ඩොලර් 1,700ක් වන අතර සත්කාර නිවාස ඇඳක් ඩොලර් 370ක් පමණ වේ).
⚖️ 3. අභියෝග සහ විවේචන
මෙම යෝජනාව ක්රියාත්මක කිරීමේදී රජය මුහුණ දිය යුතු ප්රධාන අභියෝග ඇත:
- නීතිමය ව්යුහය: විශාල මුදල් ප්රමාණයක් පෞද්ගලික ආයතන අතට පත්වන බැවින්, එම මුදල් සුරක්ෂිතභාවය සහතික කිරීමට රජයේ ඇපයක් (Underwriting) සහ දැඩි නීතිමය රාමුවක් අවශ්ය වේ.
- සමාජ අසමානතාවය: සියලුම වැඩිහිටියන්ට මෙවැනි විශාල තැන්පතු ගෙවීමට නොහැක. එබැවින්, මෙයට නොහැකි පිරිස් සඳහා රජයේ සහනාධාර (Means testing) දිගටම පවත්වා ගැනීමට සිදුවේ.
🦁 දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය – විවරණය
නවසීලන්තයේ වයස්ගත වන ජනගහනය (Super-aged society) හමුවේ පවතින සත්කාර අර්බුදය සැබෑ බරපතල ප්රශ්නයකි. ‘Accommodation bonds’ යනු සාම්ප්රදායික අරමුදල් ක්රමයට වඩා වෙනස් වූ අත්හදා බැලීමක් විය හැකි වුවත්, සාමාන්ය මහජනතාවගේ විශ්රාමික ඉතිරි කිරීම් සහ දේපල සුරක්ෂිතභාවය කෙරෙහි රජයේ දැඩි අධීක්ෂණයක් තිබීම අනිවාර්ය වේ. ජනතාවට තම ජීවිතයේ අවසාන භාගය ගෞරවාන්විතව ගත කිරීමට පහසුකම් සැලසීම අනාගත රජයක ප්රධාන වගකීමකි.
