බැංකු ඒටීඑම් (ATMs) යන්ත්ර අතුරුදහන් වී යාම පිටුපස ඇති හේතු මොනවාද?
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 අගෝස්තු 11 — මෑතකදී මුදල් ලබා ගැනීමට ගිය විට බොහෝ බැංකුවලට අයත් ඒටීඑම් (ATM) යන්ත්ර අතුරුදහන් වී ඇති බව ඔබට පෙනී යන්නට ඇත. ඇතැම් යන්ත්ර මුදල් අය කරන වෙනත් විකල්ප සේවා මගින් ප්රතිස්ථාපනය කර ඇති අතර, තවත් සමහරක් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර තිබේ.
1. ඒටීඑම් යන්ත්ර අඩුවීමට හේතු මොනවාද?
- පාරිභෝගික ඉල්ලුම අඩුවීම: නවසීලන්ත බැංකු සංගමයේ ප්රධාන විධායක රොජර් බියුමෝන් (Roger Beaumont) පවසන පරිදි, බැංකු පාරිභෝගිකයින්ගෙන් සියයට 1.5ක් වැනි ඉතා අවම ප්රතිශතයක් පමණක් ඒටීඑම් යන්ත්ර භාවිතා කරන අතර, එම අගය වසරින් වසර අඩුවෙමින් පවතී. මිනිසුන් මුදල් භාවිතය අඩු කර eftpos හරහා ගනුදෙනු කිරීමට වැඩි කැමැත්තක් දක්වයි.
- බැංකු ආයතනවල සංඛ්යා දත්ත: රක්ෂිත බැංකුවට (Reserve Bank) අනුව, පසුගිය දශකය තුළ රට පුරා බැංකු ශාඛා සියයට 40කින් ද, බැංකුවලට අයත් ඒටීඑම් යන්ත්ර සියයට 32කින් ද පහත වැටී ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, ANZ බැංකුව පසුගිය වසර දෙක තුළ පමණක් තම ඒටීඑම් යන්ත්ර 85කින් අඩු කර ඇති අතර, වෙස්ට්පැක් (Westpac) බැංකුවේ යන්ත්ර 54කින් පහත වැටී තිබේ.
- නාගරික හා ග්රාමීය බලපෑම්: ඉඩම් හිමියන් බදු ගිවිසුම් වෙනස් කිරීම, භූමිකම්පා අවදානම් සහ යන්ත්ර නඩත්තු කිරීමේ අධික පිරිවැය මෙන්ම මුදල් රැගෙන යාමේ අවදානම් හේතුවෙන් බැංකු විසින් මෙම යන්ත්ර ඉවත් කිරීම හෝ වෙනත් ස්ථාන වෙත ගෙනයාම සිදු කරයි.
2. මුදල් භාවිතය සහ මතුව ඇති අභියෝග
මුදල් භාවිතය ක්රමයෙන් අඩුවෙමින් පැවතුණද, රක්ෂිත බැංකුවේ 2025 සැප්තැම්බර් දත්තවලට අනුව තවමත් ජනතාවගෙන් සියයට 40.3ක් දෛනික කටයුතු සඳහා මුදල් (cash) භාවිතා කරන අතර, කිසිදා මුදල් භාවිත නොකරන බව ප්රකාශ කර ඇත්තේ සියයට 2.5ක් පමණි.
- මූල්ය බැහැරවීම් සහ දුෂ්කරතා: ෆින්කැප් (Fincap) මූල්ය උපදේශක ජාලය පෙන්වා දෙන්නේ අයවැය පාලනය කර ගැනීමට සහ ඇතැම් ග්රාමීය හා නාගරික ප්රදේශවල සිටින ආබාධිත හෝ සීමිත කාලයක් ඇති පුද්ගලයින්ට මුදල් ප්රවේශය අත්යවශ්ය වන බවයි. ග්රාමීය ප්රදේශවල මුදල් ලබා ගැනීමට දුර බැහැර යාමට සිදුවීම මූල්ය දුෂ්කරතා වැඩි කරයි.
- රක්ෂිත බැංකුවේ මැදිහත්වීම: මෙම තත්ත්වය පාලනය කිරීම සඳහා, නගරවල වෙසෙන මිනිසුන්ට ඇවිද යා හැකි දුරකින් නොමිලේ මුදල් ලබාගත හැකි මධ්යස්ථාන ඇති කිරීමට අවම ප්රමිතීන් හඳුන්වා දීමට රක්ෂිත බැංකුව යෝජනා කර ඇති අතර, ඉදිරි මාසයේදී එහි අවසාන ප්රතිඵල නිකුත් කිරීමට නියමිතය.
