“එක් පැයක වෙනසක් ජීවිතයට කරන බලපෑම” – හෝරා යන්ත්‍රය වෙනස් වන විට ශරීරයේ රිද්මය රැකගන්නේ කෙසේද?

විශේෂ සෞඛ්‍ය පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නිව්සීලන්තය — 2026 අප්‍රේල් 05 — හුදෙක් එක පැයක වෙනසක් පමණක් වුවද, ‘ඩේලයිට් සේවිං’ (Daylight Saving) අවසන් වීම හෝ ආරම්භ වීම අපගේ සෞඛ්‍යයට සහ දෛනික ක්‍රියාකාරකම්වලට සැලකිය යුතු බලපෑමක් එල්ල කරයි. නිදි වැරීම පිළිබඳ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ ආචාර්ය කැරින් ඕකීෆ් (Dr. Karyn O’Keefe) පවසන්නේ මෙම පැයක වෙනස නිසා පසුදින පුද්ගල ක්‍රියාකාරිත්වය දුර්වල විය හැකි බවයි.

1. සර්කැඩියන් රිද්මය (Circadian Rhythm) බිඳ වැටීම

අපගේ මොළය තුළ පවතින ‘ශරීර ඔරලෝසුව’ හිරු එළිය සමඟ සමපාත වී පවතී. කාලය වෙනස් වූ විට මෙම සමපාත වීම බිඳ වැටෙන අතර එය “සර්කැඩියන් බිඳවැටීමක්” ලෙස හැඳින්වේ.

• බලපෑම: මෙය හරියට විදේශ සංචාරයකදී ඇති වන ‘ජෙට් ලැග්’ (Jetlag) තත්ත්වයට සමානය. මෙහිදී නිදිමත ගතිය, මනෝභාවය වෙනස් වීම, අවධානය යොමු කිරීමේ අපහසුව සහ තීරණ ගැනීමේ හැකියාව දුර්වල වීම සිදුවේ.
• හෘදයාබාධ අවදානම: හෘද රෝග ඇති වීමට ඉඩකඩ පවතින පුද්ගලයින්ට මෙම කාලය වෙනස් වීම තීරණාත්මක විය හැකි බව පර්යේෂණ මගින් පෙන්වා දී තිබේ.

2. නව රිද්මයට හැඩගැසෙන ආකාරය

නව වේලාවට ශරීරය හැඩගැසීමට දින කිහිපයක් ගත විය හැකිය. එය පහසු කර ගැනීමට විශේෂඥයින් පහත උපදෙස් ලබා දෙයි:

• ක්‍රමානුකූල වෙනස: කාලය වෙනස් වීමට දින කිහිපයකට පෙර සිට විනාඩි 20 බැගින් නින්දට යන වේලාව වෙනස් කරන්න.
• හිරු එළිය ලබා ගැනීම: ඉරිදා උදෑසන අවදි වූ වහාම ජනේල විවෘත කර හිරු එළිය ලබා ගන්න. එමගින් ශරීර ඔරලෝසුව හිරු සමඟ ඉක්මනින් සමපාත වේ.
• ආලෝකය පාලනය: නින්දට යාමට පෙර කාමරය අඳුරු කර ආලෝකය පාලනය කිරීම මගින් ‘මෙලටොනින්’ (Melatonin) හෝර්මෝනය ක්‍රියාකාරී වී නින්ද ඉක්මනින් ලබා ගැනීමට උදවු වේ.

3. කුඩා දරුවන් සහ ඉන්සොම්නියාව (Insomnia)

කුඩා දරුවන් මෙම කාල වෙනසට වඩාත් සංවේදී විය හැකිය.

• දරුවන් සඳහා: දරුවන්ගේ නින්දට යන වේලාව සහ ආහාර ගන්නා වේලාව විනාඩි 15 බැගින් ක්‍රමයෙන් වෙනස් කිරීම මගින් ඔවුන්ට මෙය පහසුවක් වේ.
• නින්ද නොයන අයට: දැනටමත් නින්දේ ගැටලු පවතින අය සඳුදා දිනට වැදගත් රැස්වීම් හෝ තීරණාත්මක වැඩ නොයොදා ගැනීමට වගබලා ගත යුතුය. අවශ්‍ය නම් දහවල් කාලයේ විනාඩි 20-30 ක කෙටි නින්දක් (Power nap) ලබා ගැනීම සුදුසුය.