ඉන්ධන අර්බුදයට රජයෙන් රුපියල් කෝටි ගණනක සහන පැකේජයක්: පවුල් ලක්ෂ එකහමාරකට සතියකට ඩොලර් 50 බැගින්!

විශේෂ ආර්ථික සහ සහන පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන් (Wellington) — 2026 මාර්තු 24, ප.ව. 02:45 — මැදපෙරදිග යුද්ධය හමුවේ නවසීලන්තයේ ඉන්ධන මිල ශීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යාම නිසා දැඩි පීඩනයට පත්ව සිටින “මිරිකුණු මැද පන්තියේ” (Squeezed middle) පවුල් සඳහා සතියකට ඩොලර් 50 බැගින් වූ විශේෂ දීමනාවක් ලබාදීමට රජය තීරණය කර තිබේ. අද පාර්ලිමේන්තුවේදී අග්‍රාමාත්‍ය ක්‍රිස්ටෝපර් ලක්සන් සහ මුදල් අමාත්‍ය නිකොලා විලිස් විසින් මෙම සහන පැකේජය ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී.

1. ඉන්ධන මිලෙහි වත්මන් තත්ත්වය

පසුගිය සති අන්තයේ ඕක්ලන්ඩ් (Auckland) හි ඇතැම් තදාසන්න ප්‍රදේශවල පෙට්‍රල් ලීටරයක මිල ඩොලර් 4 සීමාව ඉක්මවා ගිය අතර, දිවයින පුරා සාමාන්‍ය මිල ගණන් පහත පරිදි වාර්තා වේ:

• Unleaded 91: ලීටරයක් ඩොලර් 3.30 ක් පමණ.
• Unleaded 98: ලීටරයක් ඩොලර් 3.61 ක් පමණ.

2. සහනය හිමිවන්නේ කාහටද? (IWTC ක්‍රමය)

මෙම සහනය ‘In-Work Tax Credit’ (IWTC) නම් බදු සහනය ඉහළ නැංවීම හරහා ක්‍රියාත්මක වේ.

• සුදුසුකම්: යැපෙන දරුවන් සිටින, අවම වශයෙන් එක් දෙමාපියෙකු හෝ රැකියාවක නිරත වන සහ රජයේ ප්‍රධාන සුබසාධන දීමනා (Main benefits) නොලබන පවුල් සඳහා පමණක් මෙය හිමිවේ.
• ප්‍රතිලාභීන් සංඛ්‍යාව: පවුල් 143,000 කට පූර්ණ සහනයත්, තවත් පවුල් 14,000 කට යම් මට්ටමක සහනයකුත් ලෙස මුළු පවුල් 157,000 ක් පමණ මෙයින් ප්‍රතිලාභ ලබයි.
• බැහැර කළ පිරිස්: විශ්‍රාමිකයන් සහ රජයේ ආධාර ලබන්නන් (Beneficiaries) මෙයට ඇතුළත් නොවන අතර, ඔවුන්ගේ දීමනා අප්‍රේල් 1 වනදා සිට සාමාන්‍ය පරිදි සංශෝධනය වන බව රජය පවසයි.

3. දීමනාව ලැබෙන කාලසීමාව සහ කොන්දේසි

• ආරම්භය: අප්‍රේල් 7 වනදා සිට සතිපතා හෝ දින 14 කට වරක් බැංකු ගිණුම් වෙත ලැබෙනු ඇත.
• කල් ඉකුත්වීම: මෙම සහනය වසරක කාලයක් හෝ 91 වර්ගයේ පෙට්‍රල් මිල අඛණ්ඩව සති හතරක් පුරා ලීටරය ඩොලර් 3 ට වඩා අඩු මට්ටමක පවතින තෙක් පමණක් ක්‍රියාත්මක වේ.
• ආදායම් සීමාවන්: 2025/26 බදු වර්ෂය සඳහා එක් දරුවෙකු සිටින පවුලක වාර්ෂික ආදායම ඩොලර් 89,000 ට අඩු විය යුතුය (දරුවන් වැඩි වන විට මෙම සීමාව ඩොලර් 135,000 දක්වා ඉහළ යයි).

4. මූල්‍ය කළමනාකරණය සහ නීතිමය පියවර

මෙම සහනය සඳහා වැයවන ඇස්තමේන්තුගත ඩොලර් මිලියන 373 ක පිරිවැය 2026 අයවැයේ ‘මෙහෙයුම් දීමනාවෙන්’ (Operating allowance) පියවා ගැනීමට නිකොලා විලිස් මහත්මිය පොරොන්දු වී තිබේ.

• උද්ධමනයට බියක්: කොවිඩ් සමයේදී මෙන් විශාල වශයෙන් මුදල් මුදා හැරීමෙන් උද්ධමනය ඉහළ යා හැකි බැවින්, මෙය ඉතා සූක්ෂම ලෙස ඉලක්ක කළ බව අග්‍රාමාත්‍යවරයා අවධාරණය කළේය.
• නීතිමය පියවර: මෙම ගෙවීම් පහසු කිරීම සඳහා දැනට පාර්ලිමේන්තුවේ පවතින බදු සංශෝධන පනත් කෙටුම්පතට (Taxation Bill) සංශෝධනයක් එක් කිරීමට රජය කටයුතු කරනු ඇත.

5. පොදු ප්‍රවාහනය සහ ඉදිරි දැක්ම

ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම හමුවේ පොදු ප්‍රවාහනය වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බව පිළිගන්නා මුදල් අමාත්‍යවරිය, පවතින පොදු ප්‍රවාහන සහනාධාර (Subsidies) වැඩි කිරීමට මේ මොහොතේ බලාපොරොත්තු නොවන බවද ප්‍රකාශ කළාය.