ඉන්ධන අර්බුදයට මුහුණ දීමට ‘කොවිඩ් පන්නයේ’ මට්ටම් හතරක සැලැස්මක්: නිවසේ සිට වැඩ කිරීමේ නියෝගයක් කරා?

බලශක්ති සහ ප්‍රවාහන පුවත් වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන් (Wellington), නවසීලන්තය — 2026 මාර්තු 20 — ඉරානයේ පිහිටි ලොව විශාලතම ස්වාභාවික ගෑස් නිධියට එල්ල වූ ප්‍රහාරවලින් පසු ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 109 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. මේ හේතුවෙන් නවසීලන්තයේ ඉන්ධන පිරවුම්හල් අසල දිගු පෝලිම් නිර්මාණය වී ඇති අතර, ඇතැම් ස්ථානවල ඉන්ධන තොග අවසන් වී ඇති බව වාර්තා වේ.

1. නිවසේ සිට වැඩ කිරීම සහ රජයේ ස්ථාවරය

මුදල් අමාත්‍ය නිකොලා විලිස් මහත්මිය පවසන්නේ ඉන්ධන පිරිවැය ඉහළ යාම හමුවේ සිය සේවකයන් නිවසේ සිට වැඩ කළ යුතුද නැද්ද යන්න තීරණය කිරීම දැනට ව්‍යාපාරික ආයතන සතු වගකීමක් බවයි.

• රජයේ නියෝග: ජාතික ඉන්ධන සැලැස්ම යටතේ නිවසේ සිට වැඩ කරන ලෙස රජයට නියෝග කළ හැකි නමුත්, මේ මොහොතේ එවැනි නීති පැනවීමක් අවශ්‍ය නොවන බව ඇය අවධාරණය කළාය.
• සේවක අයිතිය: රජයේ සේවකයන්ට ද සිය ප්‍රධානීන් සමඟ සාකච්ඡා කර තමන්ට ගැලපෙන පරිදි වැඩ කිරීමට අවස්ථාව පවතින බව ඇය පැවසුවාය.

2. ඉන්ධන මට්ටම් හතරක සැලැස්ම (Fuel Escalation Level Plan)

කොවිඩ්-19 සමයේ ක්‍රියාත්මක වූ මට්ටම් (Alert Levels) වලට සමාන ක්‍රමවේදයක් ඉන්ධන අර්බුදය සඳහා ද රජය සකස් කර ඇත. මට්ටම් හතරකින් යුත් මෙම සැලැස්ම ලබන සතියේ කැබිනට් මණ්ඩලය වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතය.

• වත්මන් තත්ත්වය: මාර්තු 19 වන දින වන විට නවසීලන්තය සතුව පෙට්‍රල් දින 41.3කට, ඩීසල් දින 47කට සහ ගුවන් යානා ඉන්ධන (Jet Fuel) දින 49කට ප්‍රමාණවත් තොග පවතී.

3. කෘෂිකර්මාන්තයට එල්ල වන බලපෑම

නවසීලන්තයේ දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 20%කට දායක වන කෘෂිකර්මාන්තය මෙම අර්බුදයෙන් දැඩි ලෙස පීඩාවට පත්ව ඇත.

• වියදම් ඉහළ යාම: මහා පරිමාණ ගොවි යන්ත්‍රෝපකරණ ක්‍රියාකරවන කොන්ත්‍රාත්කරුවන්ගේ දෛනික ඉන්ධන බිල ඩොලර් 5,000කින් පමණ ඉහළ ගොස් තිබේ.
• අස්වනු නෙලීමේ කාලය: බඩඉරිඟු, මිදි සහ කිවි වැනි අස්වනු නෙලන කාර්යබහුලම සමය මෙය බැවින් කෘෂිකාර්මික ක්ෂේත්‍රයට ඉන්ධන ලබා දීමේදී ප්‍රමුඛතාවය අවශ්‍ය බව එම සංගම් පවසයි.

4. ජනතා ප්‍රතිචාර

ක්‍රයිස්ට්චර්ච් (Christchurch) වැනි ප්‍රදේශවල සිසුන් පවසන්නේ නගරයෙන් බැහැරව සිට අධ්‍යාපනය සඳහා පැමිණීමේදී ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම දැඩි මානසික ආතතියක් වන බවයි. ඇතැම් පිරිස් දැන් පොදු බස් රථ සේවාව භාවිතයට පෙළඹී සිටිති.

අග්‍රාමාත්‍ය ක්‍රිස්ටෝපර් ලක්සන් මහතා පවසන්නේ “බලාපොරොත්තුව යනු සැලැස්මක් නොවන” (Hope is not a plan) බවයි. එබැවින් යුද්ධය ඉක්මනින් නතර වේ යැයි බලාපොරොත්තු වන අතරම, නරකම තත්ත්වයකට මුහුණ දීමට රජය සූදානම් වෙමින් සිටී.