නිව්සීලන්තයේ උද්ධමනය වසර දෙකක ඉහළම අගයට: වාර්ෂික අගය 4.1% දක්වා ඉහළට
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 ජූලි 21 — මැදපෙරදිග ගැටුම්වල පූර්ණ බලපෑම හමුවේ නිව්සීලන්තයේ උද්ධමනය වසර දෙකක ඉහළම අගයක් වාර්තා කර තිබේ. ජූනි මාසයෙන් අවසන් වූ කාර්තුව තුළ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය (CPI) 1.5% කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, වාර්ෂික උද්ධමන අගය මාර්තු මාසයේ පැවති 3.1% සිට 4.1% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව (Stats NZ) පවසයි.
2023 දෙසැම්බර් මාසයෙන් පසු වාර්තා වූ ඉහළම වාර්ෂික උද්ධමන අගය මෙය වන අතර, කාර්තුමය වැඩිවීමද 2023 සැප්තැම්බර් මාසයෙන් පසු වාර්තා වූ ඉහළම අගය වේ.
උද්ධමනය ඉහළ යාමට ප්රධාන හේතු
- ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම: උද්ධමනය ඉහළ යාමට ප්රධානම හේතුව වී ඇත්තේ ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමයි. මෙම කාර්තුව තුළ පෙට්රල් මිල 20% කින් සහ ඩීසල් මිල 48% කින් ඉහළ ගොස් තිබේ. පෙට්රල් සහ ඩීසල් එකතුව කාර්තුමය වැඩිවීමෙන් තුනෙන් දෙකකට ආසන්න ප්රමාණයක් සඳහා දායක වී ඇත.
- ගෘහස්ථ වියදම් සහ විදුලිබලය: විදුලි ගාස්තු වාර්ෂිකව 12% කින් ඉහළ ගොස් ඇති අතර, නව නිවසක් තැනීමේ වියදම පසුගිය වසර තුන තුළ ඉහළම අගය ගනිමින් 1.6% කින් ඉහළ ගොස් ඇත. දේශීය මණ්ඩල ගාස්තු (Rates) ද 9% කට ආසන්න ප්රමාණයකින් ඉහළ ගොස් තිබේ.
- මැදපෙරදිග අර්බුදය: මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින ගැටුම් හේතුවෙන් ගෝලීය වශයෙන් ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම මෙම තත්ත්වයට සෘජුවම බලපා ඇති අතර, නව සටන්කාමී තත්ත්වයන් හේතුවෙන් උද්ධමනය තවත් කාලයක් ඉහළ මට්ටමක පවතිනු ඇති බවට අපේක්ෂා කෙರುತ್ತದೆ.
මහ බැංකු පොලී අනුපාතික සහ ඉදිරි අපේක්ෂා
මෙම උද්ධමන දත්ත ආර්ථික විද්යාඥයින්ගේ අපේක්ෂාවන් ඉක්මවා ගොස් ඇති බැවින්, නවීන උද්ධමන පීඩනය පාලනය කිරීම සඳහා රක්ෂිත බැංකුව (RBNZ) විසින් නිල මුදල් අනුපාතිකය (OCR) තවදුරටත් ඉහළ නැංවීමට පියවර ගනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මීට සති දෙකකට පෙර මහ බැංකුව විසින් පොලී අනුපාතිකය 2.5% දක්වා ඉහළ නංවන ලද අතර, මූල්ය වෙළඳපොළ පුරෝකථනය කරන්නේ මෙම වසර තුළ තවත් අවම වශයෙන් පොලී අනුපාතික වැඩිවීම් දෙකක් සිදුවී එය 3% දක්වා ළඟා වනු ඇති බවයි.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ මුදල් ඇමතිවරිය වන නිකොලා විලිස් (Nicola Willis) දැඩි ප්රශ්න කිරීම්වලට මුහුණ දී සිටින අතර, ජීවන වියදම් පීඩනය හමුවේ සාමාන්ය ජනතාව දැඩි අසීරුතාවකට මුහුණ පා සිටිති.
