“ඉරාන යුද්ධය නිසා ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය අඩාල වෙයි” – තෙල් මිල ඩොලර් 125 දක්වා ඉහළ යාමේ අවදානමක් ඇති බවට IMF අනතුරු අඟවයි.
විශේෂ වාර්තාව – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
වොෂින්ටන් ඩී.සී., ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය — 2026 අප්රේල් 17 (අද) ප.ව. 02:45 — මැදපෙරදිග යුද්ධයේ ස්වභාවය අනුව ගෝලීය ආර්ථිකයේ අනාගතය තීරණය වන මට්ටම් තුනක පුරෝකථනයක් ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ ප්රධාන ආර්ථික විද්යාඥ පියෙරේ ඔලිවියර් (Pierre-Olivier Gourinchas) මහතා විසින් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
1. තෙල් මිල සහ ආර්ථික වර්ධනය පිළිබඳ පුරෝකථන
යුද්ධයේ ස්වභාවය අනුව ඇතිවිය හැකි තත්ත්වයන් IMF ආයතනය මෙසේ විග්රහ කරයි:
| තත්ත්වය | තෙල් බැරලයක මිල (USD) | ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය |
| යුද්ධය කෙටි කාලීනව අවසන් වුවහොත් | $82 (මේ වසර අගදී) | සාපේක්ෂව ස්ථාවර |
| යුද්ධය දීර්ඝ කාලීනව පැවතුණහොත් | $100 (සාමාන්යය) | 2.5% දක්වා පහත වැටේ (2025 දී 3.4%) |
| ගැටුම් උත්සන්න වුවහොත් (2026/27) | $110 – $125 | 2.0% දක්වා බරපතළ ලෙස පහත වැටේ |
2. කලාපීය බලපෑම: ඇමරිකාව, චීනය සහ යුරෝපය
- ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය: කෘත්රිම බුද්ධිය (AI) තාක්ෂණ ක්ෂේත්රයේ සිදුකර ඇති දැවැන්ත ආයෝජන හේතුවෙන් ඇමරිකානු ආර්ථිකය අනෙකුත් රටවලට වඩා යහපත් මට්ටමක පවතිනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
- චීනය සහ යුරෝපය: බලශක්ති මිල ඉහළ යාම සහ සැපයුම් දාම අඩාල වීම හේතුවෙන් මෙම කලාපවල ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වීමේ තර්ජනයකට මුහුණ දී සිටියි.
- නැගී එන වෙළෙඳපොළවල්: ඉරාන යුද්ධයෙන් වැඩිම පීඩාවට ලක්වන්නේ ඉන්ධන සැපයුම මත යැපෙන නැගී එන ආර්ථිකයන් සහිත රටවල් බව IMF පෙන්වා දෙයි. කෙසේ වෙතත්, ඉන්දියාව වැනි රටවල් විකල්ප සැපයුම් මාර්ග වෙත යොමු වීම හරහා එම පීඩනය අවම කර ගැනීමට උත්සාහ කරනු ඇත.
3. උද්ධමන අවදානම සහ ආර්ථික අවපාතය
යුද්ධය උත්සන්න වීමේ දරුණුතම වාතාවරණයකදී ගෝලීය උද්ධමනය 6% දක්වා ඉහළ යා හැකි බව IMF අනතුරු අඟවයි. වඩාත් යහපත් මට්ටමකදී වුවද එය 4.4% ක මට්ටමේ පවතිනු ඇත. දීර්ඝ කාලීනව තෙල් මිල ඉහළ මට්ටමක පැවතීම ගෝලීය ආර්ථික අවපාතයකට (Global Recession) මග පෑදිය හැකි බව පියෙරේ ඔලිවියර් මහතා අවධාරණය කළේය.
