“විනාශයේ ඔරලෝසුව” (Doomsday Clock) ආපසු හැරවීමට නවසීලන්තයට හැකිද? – ආයුධ සන්නද්ධ තරගය පිළිබඳ විද්වත් මත පළවේ
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)
2026 ජූලි 15 — මානව වර්ගයා ලෝක ව්යසනයකට කොතෙක් සමීප දැයි සංකේතාත්මකව පෙන්වා දෙන “විනාශයේ ඔරලෝසුව” (Doomsday Clock) මේ වන විට මධ්යම රාත්රියට තත්පර 85ක් දක්වා සමීප වී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, නවසීලන්තය වැනි රටකට මෙම ගෝලීය අවදානම අවම කිරීමට සහ ආයුධ සන්නද්ධ තරගයට එරෙහිව හඬක් නැගීමට සුවිශේෂී හැකියාවක් ඇති බව නිරායුධකරණය පිළිබඳ විශේෂඥයින් පවසති.
පවතින ගෝලීය අවදානම
ප්රින්ස්ටන් විශ්වවිද්යාලයේ ආචාර්ය සියා මියාන් (Dr. Zia Mian) මහතා පෙන්වා දෙන්නේ, පසුගිය වසරට සාපේක්ෂව ඔරලෝසුව තත්පර 4කින් ඉදිරියට පැමිණ ඇති බවයි.
- ප්රධාන හේතු: දේශගුණික විපර්යාස, යුද්ධ සහ රටවල් අතර පවතින ආයුධ ගබඩා කිරීමේ තරගය මෙම අවදානම ඉහළ යාමට ප්රධාන හේතු වේ.
- න්යෂ්ටික අවි: න්යෂ්ටික අවි සංඛ්යාව යළිත් වර්ධනය වෙමින් පවතින අතර, අමෙරිකාව, රුසියාව, චීනය සහ උතුරු කොරියාව අතර පවතින අර්බුදකාරී වාතාවරණය ලෝකය වඩාත් අස්ථාවර කර තිබේ.
නවසීලන්තයේ භූමිකාව: ප්රතිවිරෝධී ස්ථාවරය?
නවසීලන්තය 2021 වසරේදී සම්මත වූ න්යෂ්ටික අවි තහනම් කිරීමේ ගිවිසුම (TPNW) දියුණු කිරීමේදී සහ ප්රවර්ධනය කිරීමේදී ප්රධාන දායකත්වයක් ලබා දුන් රටකි. කෙසේ වෙතත්, ඇතැම් විද්වතුන් නවසීලන්තයේ වර්තමාන ප්රතිපත්තිවල පවතින “අසමතුලිතතාවය” (Incoherence) පිළිබඳව ප්රශ්න කරති.
- විවේචන: එක් පසෙකින් නිරායුධකරණය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින අතරම, අනෙක් පසෙකින් පැසිෆික් කලාපයේ අමෙරිකානු මිලිටරිවාදයට (Militarism) සහ යුද සූදානමට නවසීලන්තය දිරිගැන්වීමක් ලබා දෙන බව වික්ටෝරියා විශ්වවිද්යාලයේ සහකාර මහාචාර්ය වැන් ජැක්සන් පවසයි.
- ආරක්ෂක හමුදාවේ උපායමාර්ග: නවසීලන්ත ආරක්ෂක හමුදාව (NZDF) තම නව උපායමාර්ගික ලේඛනවල “අද රාත්රියේ සටන් කිරීමට සූදානම්” (Ready to fight tonight) යන සටන් පාඨය යටතේ යුධ සූදානම ඉහළ නැංවීමට උත්සාහ කරයි. මෙය නිරායුධකරණ ප්රතිපත්තිය සමඟ පරස්පර බව විචාරකයින්ගේ අදහසයි.
ආරක්ෂක අමාත්යවරයාගේ ස්ථාවරය
ආරක්ෂක අමාත්ය ක්රිස් පෙන්ක් මහතා පවසන්නේ නවසීලන්තයේ දිගුකාලීන න්යෂ්ටික විරෝධී ප්රතිපත්තියේ කිසිදු වෙනසක් නොමැති බවයි. කෙසේ වෙතත්, කලාපීය ස්ථායීතාවය පවත්වා ගැනීමට සහ තර්ජනවලට එරෙහිව කටයුතු කිරීමට ආරක්ෂක හමුදාවන් සූදානම් විය යුතු බව ඔහු අවධාරණය කරයි.
