ඔබේ නොදැනුවත්කම නිසා අභ්‍යන්තර ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව (IRD) ළඟ තැන්පත් වී ඇති ඔබේ මුදල් ප්‍රමාණය කීයදැයි බලන්න!

දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 ජූලි 31 — නවසීලන්තයේ අභ්‍යන්තර ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව (IRD) සතුව හිමිකරුවන් නොමැතිව තැන්පත් වී ඇති මුදල් ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 600 ඉක්මවා ඇති බව වාර්තා වේ. නවතම දත්තවලට අනුව, 2025 ජූනි 30 වන විට IRD සතුව පවතින හිමිකම් නොකියූ මුදල් (Unclaimed money) ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 619.3ක් (භාණ්ඩාගාර වාර්තා අනුව ඩොලර් මිලියන 619,311 ක් ලෙස දැක්වේ) වන අතර, එය 2024 වසරේ තිබූ ඩොලර් මිලියන 574.5ක අගයට වඩා වැඩි වීමකි.

හිමිකම් නොකියූ මුදල් යනු මොනවාද?

මෙය සාමාන්‍ය බදු මුදලක් ආපසු ලැබීමකට (Tax refund) වඩා වෙනස් වන අතර, හිමිකරු සොයා ගැනීමට නොහැකි වූ අවස්ථාවන්හිදී අදාළ මුදල් IRD වෙත භාර දෙනු ලැබේ. මෙგැනි මුදල් රැස්වීමට හේතු කිහිපයක් බලපායි:

• වසර පහකට වඩා වැඩි කාලයක් භාවිත නොකළ පැරණි බැංකු ගිණුම්වල ඉතිරි වූ මුදල් හෝ ගෙවා නොමැති වැටුප්.
• හෝටලයක හෝ නේවාසිකාගාරයක අමතක වී ගොස් මාස හයකට පසු විකුණා දැමූ දේපළවලින් ලැබුණු මුදල්.
• මංගල භාරකරු (Māori Trustee) විසින් වසර 10කට වඩා වැඩි කාලයක් පොදු අරමුදලක රඳවාගෙන සිටින මුදල්.
• සමාගම් ලාභාංශ (Dividends), ජීවිත රක්ෂණ ප්‍රතිපත්ති සහ අධිකරණ නඩු මඟින් හිමි වූ වන්දි මුදල්.

මෙම මුදල් පරීක්ෂා කරන්නේ කෙසේද?

මෙය පරීක්ෂා කිරීම සඳහා ක්‍රම දෙකක් ඇත:

1. myIR හරහා: ඔබේ myIR ගිණුමට ලොග් වී, ‘I want to…’ යන්න ක්ලික් කර ‘Registration, application and enrolment’ වෙත ගොස් ‘Apply for unclaimed money’ තෝරාගන්න.
2. IRD වෙබ් අඩවිය හරහා: වෙනත් අයෙකු වෙනුවෙන්, පෙර භාවිතා කළ නම්වලින් හෝ ආයතනයක් වෙනුවෙන් සෙවීමට අවශ්‍ය නම් IRD වෙබ් අඩවියේ ඇති පොදු හිමිකම් නොකියූ මුදල් සෙවුම (Unclaimed money search) භාවිතා කළ හැක.

මුදල් ඉල්ලා සිටීම (Claim) සිදු කළ හැක්කේ myIR හරහා පමණක් වන අතර, ඔබ අදාළ මුදලේ සැබෑ හිමිකරු බව තහවුරු කිරීම සඳහා පැරණි සම්බන්ධතා තොරතුරු, ලිපි හෝ කැමැත්තප්‍රකාශයක පිටපතක් ඉදිරිපත් කිරීමට සිදු වේ.

දැනගත යුතු වැදගත් කරුණු

• කාල සීමාව: IRD වෙත මාරු කරනු ලබන මෙම මුදල් වසර 20ක කාලයක් රඳවා තබා ගන්නා අතර, එම කාලය තුළ වලංගු හිමිකම් පෑමක් සිදු නොකළහොත් එම මුදල් ඔටුන්න (Crown) වෙත පවරනු ලැබේ.
• ගෙවීමේ කාලය: සාමාන්‍යයෙන් මුදල් ලැබීමට සති 10-12ක් ගත වන නමුත්, දැනට පවතින ඉහළ ඉල්ලුම නිසා වැඩි කාලයක් ගත විය හැක.
• වංචාවන්ගෙන් පරිස්සම් වන්න: IRD හිමිකම් නොකියූ මුදල් සම්බන්ධයෙන් කිසිදු කල්පනාකාරී වීමක් අවශ්‍ය නොවන මුදල් පොරොන්දු වන වංචනිකයින් (Scammers) පිළිබඳව දැඩි අවධානයෙන් සිටින ලෙස බලධාරීහු දැනුවත් කරති.