නවසීලන්තයේ නිවාඩු වැටුප් නීති වෙනස් වේ: නව සේවා නියුක්ති නිවාඩු පනත ගැන ඔබ දැනගත යුතු සියල්ල!

දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

වෙලින්ටන්, නවසීලන්තය — 2026 ජූලි 31 — නවසීලන්තයේ සේවා නියුක්ති නිවාඩු පද්ධතියේ පුළුල් වෙනස්කම් සිදු කරමින් නව පනතක් සම්මත වී තිබේ. ඒ අනුව, පැරණි ‘නිවාඩු පනත’ (Holidays Act) වෙනුවට සේවකයින්ට රැකියාවට පැමිණි පළමු දිනයේ සිටම පැය මත පදනම්ව නිවාඩු හිමිකම් එකතු වන නව ක්‍රමවේදයක් හඳුන්වා දී ඇත.

මෙමඟින් වාර්ෂික නිවාඩු, අസുභ/අනීතික නිවාඩු (Sick leave) සහ රජයේ නිවාඩු දින හිමිකම් ගණනය කරන සහ ලබා දෙන ආකාරය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ.

වෙනස්කම් ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද?

• මාස 24ක කාලය: වැටුප් ගෙවීම් පද්ධති (Payroll systems) යාවත්කාලීන කිරීමට සේවා යෝජකයන්ට සහ මෘදුකාංග සපයන්නන්ට කාලය ලබා දීම සඳහා මාස 24ක සංක්‍රාන්ති කාලයක් ක්‍රියාත්මක වේ.
• වත්මන් නීති අඛණ්ඩව ක්‍රියාත්මක වීම: නව පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක වන තෙක්, පවතින පැරණි නිවාඩු පනත් නීති එලෙසම අදාළ වේ.

පැරණි නිවාඩු නීති කාලයක් තිස්සේ සංකීර්ණ බවටත්, විශේෂයෙන් ආගන්තුක සත්කාර, සංචාරක සහ සෞඛ්‍ය අංශ වැනි විවිධ පැය ගණන්වල සේවය කරන අයට අදාළ කරගැනීමේ අපහසුතා හේතුවෙන් වැරදි ගණනය කිරීම් සහ බිලියන ගණනක වන්දි ගෙවීම්වලට (Remediation payments) හේතු වී තිබුණි. නිදසුනක් ලෙස, 2025 අගෝස්තු වන විට සෞඛ්‍ය අංශයේ (Health NZ Te Whatu Ora) පමණක් ඩොලර් මිලියන 544කට අධික වන්දි මුදලක් සේවකයන් 72,296ක් වෙත ගෙවා තිබුණි.

සිදුවන ප්‍රධාන වෙනස්කම් මොනවාද?

• පළමු දිනයේ සිට නිවාඩු එකතු වීම: නව ක්‍රමය යටතේ වාර්ෂික සහ අසනීප නිවාඩු යන දෙකම රැකියාවේ පළමු දිනයේ සිට වැඩ කළ පැය ගණන මත පදනම්ව එකතු (Accrue) වේ.
• වාර්ෂික නිවාඩු: වැඩ කරන සෑම පැයකටම අවම වශයෙන් 0.0769 ක වේගයකින් පැය මඟින් වාර්ෂික නිවාඩු එකතු වේ (මෙය සාමාන්‍ය පැය ගණනක් වැඩ කරන අයෙකුට වසරකට සති 4ක නිවාඩුවට සමාන වේ).
• අසනීප නිවාඩු: වැඩ කරන සෑම පැයකටම 0.0385 ක වේගයකින් අසනීප නිවාඩු එකතු වන අතර, එය පැය 160කට සීමා වේ. අර්ධකාලීන (Part-time) සේවකයින්ට පූර්ණ කාලීන සේවකයන් මෙන් එකවර දින 10ක් ලැබීම වෙනුවට ඔවුන් වැඩ කළ පැය ප්‍රමාණයට අනුපාතව අසනීප නිවාඩු හිමිවේ.
• නිවාඩු බැංකුගත වීම: සේවකයෙකු තම වැඩ කරන පැය ගණන වෙනස් කළද, එකතු වී ඇති නිවාඩු ශේෂයන් අඩුවීමක් හෝ වැඩිවීමක් සිදු නොවේ.
• නිවාඩු මුදල් බවට පත්කිරීම (Cashing up): සේවකයන්ට තම වාර්ෂික නිවාඩු ශේෂයෙන් 25%ක් දක්වා මුදල් කරවා ගැනීමට (Cash up) ඉල්ලුම් කළ හැකිය.
• විශේෂ නිවාඩු: අනියම් (Casual) සේවකයින් සඳහා අවම වශයෙන් 12.5%ක නිවාඩු වන්දි ගෙවීමක් සිදු කෙරෙන අතර, ඔවුන්ට වාර්ෂික හෝ අසනීප නිවාඩු නොලැබුණද, ශෝකජනක සහ පවුල් හිංසන නිවාඩු (Bereavement and family violence leave) සඳහා හිමිකම් ඇත.

මෙම නව පනත ACT පක්ෂයේ නායකත්වයෙන් යුත් හවුල්කාරී රජය යටතේ පාර්ලිමේන්තුවේදී සම්මත වූ අතර, කම්කරු පක්ෂය (Labour) මඟින් මීට විරුද්ධත්වය පළ කරමින් ප්‍රකාශ කළේ අඩු ආදායම්ලාභී පිරිස් වෙත මෙමඟින් අවාසිදායක තත්ත්වයන් උද්ගත විය හැකි බවයි.