“සුළු ආඝාතය – මහා විපතක පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමයි” – මිනි ස්ට්‍රෝක් (TIA) හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?

විශේෂ සෞඛ්‍ය පුවත් විවරණය – දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand)

ඕක්ලන්ඩ්, නිව්සීලන්තය — 2026 අප්‍රේල් 03 — වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී TIA (Transient Ischaemic Attack) ලෙස හැඳින්වෙන සුළු ආඝාත තත්ත්වයක් යනු මොළයට, සුෂුම්නාවට හෝ ඇසට රුධිරය සැපයීම තාවකාලිකව අවහිර වීමකි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් මිනිත්තු කිහිපයක් පමණක් පවතින නමුත්, එය ඉදිරියේදී සිදුවිය හැකි දරුණු ආඝාත (Major Stroke) තත්ත්වයක ප්‍රබල පෙර නිමිත්තක් ලෙස වෛද්‍යවරුන් හඳුන්වා දෙයි.

1. මිනි ස්ට්‍රෝක් (TIA) යනු කුමක්ද?

සුළු ආඝාතයකදී මොළයේ යම් කොටසකට රුධිරය ගලා යාම තාවකාලිකව නතර වේ. රුධිර කැටියක් මගින් මෙම අවහිරතාවය සිදුවන අතර, එය ස්වභාවිකවම දියවී යාම හෝ ඉවත් වීම නිසා රෝග ලක්ෂණ ඉක්මනින් පහව යයි.

• කාලය: සාමාන්‍යයෙන් මෙම ලක්ෂණ මිනිත්තු 5 සිට පැය 24 දක්වා පවතී.
• අනතුර: TIA තත්ත්වයට පත්වන පුද්ගලයින්ගෙන් සැලකිය යුතු පිරිසකට ඉදිරි දින කිහිපය හෝ මාසය තුළ දරුණු ආඝාතයක් ඇතිවීමේ අවදානම ඉහළය.

2. රෝග ලක්ෂණ හඳුනා ගන්නේ කෙසේද? (FAST ක්‍රමය)

ආඝාත ලක්ෂණ හඳුනා ගැනීමට ලොව පුරා භාවිතා වන FAST ක්‍රමය මෙහිදී අතිශය වැදගත් වේ.

• F (Face – මුහුණ): මුහුණේ එක් පැත්තක් ඇද වී තිබේද? සිනාසීමට අපහසුද?
• A (Arms – දෑත්): දෑත් දෙකම ඉහළට එසවීමට අපහසුද? එක් අතක් පණ නැති බවක් දැනේද?
• S (Speech – කතාව): වචන පටලැවේද? කතාව අපැහැදිලිද?
• T (Time – කාලය): මෙවැනි ලක්ෂණ ඇත්නම් වහාම 111 අමතන්න.

3. කළ යුතු දේ සහ පරීක්ෂණ

රෝග ලක්ෂණ ඉක්මනින් පහව ගියද, එය සුළු කොට තැකීම බරපතල වරදකි.

• වහාම වෛද්‍ය උපදෙස්: රෝග ලක්ෂණ නැති වුවද වහාම රෝහල්ගත විය යුතුය.
• පරීක්ෂණ: රුධිර පීඩනය, කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම සහ මොළයේ ස්කෑන් පරීක්ෂණ (CT හෝ MRI) මගින් අවහිරතාවයට හේතුව සොයා බැලේ.
• ප්‍රතිකාර: රුධිරය තුනී කරන ඖෂධ (Blood thinners) හෝ රුධිර පීඩනය පාලනය කරන ඖෂධ වෛද්‍යවරුන් විසින් නියම කරනු ලබයි.