නවසීලන්තයේ ළමා නිවාස නොමැතිවීමේ අර්බුදය: විසඳුම් සඳහා නව ප්රවේශයක්!
දියත නිවුස් නිව්සීලන්තය (Diyatha News New Zealand) – සමාජ සුබසාධන පුවත් විශේෂ වාර්තාව
2026 ජූනි 11 (ඕක්ලන්ඩ්) — නවසීලන්තයේ ළමුන් 33,000කට අධික සංඛ්යාවක් නිවාස නොමැතිවීමේ (Severe housing deprivation) බරපතළ අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටින බව නවතම වාර්තාවක් මගින් හෙළි වේ. මෙම අර්බුදය විසඳීම සඳහා මව්වරුන්ගේ නිවාස අර්බුදය කෙරෙහි ප්රමුඛත්වය ලබා දිය යුතු බව ‘කාන්තා නිවාස නොමැතිවීම අවසන් කිරීම සඳහා වූ සන්ධානය’ (Coalition to End Women’s Homelessness – CEWH) අවධාරණය කරයි.
අර්බුදයේ ස්වභාවය සහ බලපෑම්
2023 සංගණන දත්තවලට අනුව, නිවාස නොමැති ළමුන්ගෙන් බහුතරයක් මඕරි (Māori) සහ පැසිෆික් දූපත් ජාතික දරුවන් වීම කණගාටුදායක කරුණකි. නිවාස අහිමි දරුවන් මුහුණ දෙන අභියෝග:
- සමාජ හා සෞඛ්ය ගැටලු: අපයෝජනයන්ට ලක්වීමේ, අපරාධවලට ගොදුරු වීමේ සහ පොලිස් ක්රියාමාර්ගවලට ලක්වීමේ අවදානම සාමාන්ය දරුවන්ට වඩා කිහිප ගුණයකින් ඉහළය.
- අධ්යාපන අසාර්ථකත්වය: පාසල් නොයාම සහ අත්හිටුවීමට ලක්වීමේ අවදානම ඉතා ඉහළය.
- පවුල් පසුබිම: මෙම දරුවන්ගේ දෙමාපියන් බන්ධනාගාරගත වීමේ සම්භාවිතාව ද ඉහළ මට්ටමක පවතී.
විසඳුම් සඳහා යෝජනා
ආචාර්ය කැති අර්වින් (Dr Kathie Irwin) මහත්මිය පෙන්වා දෙන්නේ නිවාස නොමැතිවීම යනු දිගුකාලීන රාජ්ය ප්රතිපත්තිවල ප්රතිඵලයක් බවයි. විසඳුම් ලෙස පහත කරුණු යෝජනා කෙරේ:
- ස්ත්රී පුරුෂ සමාජභාවය මුල් කරගත් ප්රවේශය: නිවාස ප්රතිපත්ති සැලසුම් කිරීමේදී කාන්තාවන්ගේ සහ දරුවන්ගේ විශේෂිත අවශ්යතා හඳුනා ගත යුතුය. කාන්තාවන් සඳහා වන නිවාස විසඳුම්වලදී දරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සහ ඔවුන් සමඟ රැඳී සිටීමේ පහසුකම් අනිවාර්ය විය යුතුය.
- දේශීය (Iwi-based) විසඳුම්: “විසඳුම් පහළ සිට ඉහළට ගොඩනැගිය යුතුය.” ප්රජාවන්ගේ සහ ඉවි (Iwi) සංවිධානවල දේශීය දැනුම භාවිතයෙන් ගොඩනැගූ නිවාස ව්යාපෘති සාර්ථක බව ඇය පෙන්වා දෙයි. (උදා: ටයිරාහ්විටි කලාපයේ 150 නිවාස ව්යාපෘතිය).
- ජාතික උපාය මාර්ගයක්: කාන්තා නිවාස අර්බුදය ඉලක්ක කරගත්, තිරිටි (Te Tiriti) මූලධර්ම මත පදනම් වූ ජාතික උපාය මාර්ගයක් සහ ස්ත්රී පුරුෂ සමාජභාවය අනුව දත්ත බෙදා වෙන් කරන දත්ත පද්ධතියක් අවශ්ය වේ.
සමාජ වගකීම
“නිවාස අහිමිවීම නිර්මාණය කළ හැකි ගැටලුවක් නම්, එය අනිවාර්යයෙන්ම විසඳා ගත හැකි ගැටලුවකි,” යනුවෙන් ආචාර්ය අර්වින් ප්රකාශ කරයි. පවුල්වලට මනාකිතංග (manaakitanga – ආගන්තුක සත්කාරය සහ රැකවරණය) ලබා දීම සඳහා ඔවුන්ට මූලික අවශ්යතා සැපිරීම රජයේ වගකීමකි.
